अक्टोबर २७, २०२६ मा इजरायलमा भइरहेको निर्वाचनमा प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूको राजनीतिक भविष्य दाउमा लागेको छ, जहाँ ७ अक्टोबर २०२३ को हमास आक्रमणपछिको युद्ध र बढ्दो अन्तर्राष्ट्रिय एक्लोपनाले उनको नेतृत्वमाथि प्रश्न उठाएको छ। इजरायलका सबैभन्दा लामो समयसम्म प्रधानमन्त्री रहेका नेतन्याहू १९ वर्षदेखि सत्तामा छन्।
नेतन्याहू र आइजेनकोटबीच कडा प्रतिस्पर्धा
जनमत सर्वेक्षणहरूले नेतन्याहूको लिकुड पार्टी र उनका दक्षिणपन्थी सहयोगीहरू तथा पूर्व सैन्य प्रमुख ग्याडी आइजेनकोटको नेतृत्वमा रहेको विपक्षी गठबन्धनबीच कडा प्रतिस्पर्धा हुने देखाएका छन्। आइजेनकोटलाई दक्षिणपन्थी र मध्यमार्गी दुवै पक्षका समर्थकहरूको साथ छ।
नेतन्याहू आफ्नो युद्धकालीन नेतृत्व र अमेरिकी पूर्व राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँगको गठबन्धनलाई चुनावी मुद्दा बनाइरहेका छन्। ट्रम्पले नेतन्याहूलाई समर्थन गर्दै इरानविरुद्धको युद्धमा इजरायलसँग सहकार्य गरेका थिए। नेतन्याहूले आइतबार ट्रम्प इरानी खतरालाई ‘अन्तिम रूपमा’ हटाउन फेरि पनि तयार रहेको बताएका थिए, तर त्यसका लागि नेतन्याहू सत्तामा रहनुपर्ने शर्त राखेका थिए।
यता, आइजेनकोटले नेतन्याहूमाथि ‘डर, झूट र धम्कीको अभियानमा भर परेको’ आरोप लगाएका छन्। उनले ट्रम्प ‘जनताले चुनेका कुनै पनि नेतासँग पूर्ण सहकार्य’ गर्न तयार रहेकोमा आफू विश्वस्त रहेको जनाएका छन्।
नेतन्याहूलाई सरकार गठनका लागि फेरि पनि अति दक्षिणपन्थी नेताहरू इटामार बेन-ग्भिर र बेजालेल स्मोट्रिचमाथि निर्भर रहनुपर्ने अवस्था आउन सक्छ। बेन-ग्भिर र स्मोट्रिच दुवैले प्यालेस्टिनीहरूविरुद्ध हिंसा भड्काएको आरोपमा केही पश्चिमी देशहरूबाट प्रतिबन्धको सामना गरिरहेका छन्। बेन-ग्भिरको यहूदी शक्ति पार्टीले जनमत सर्वेक्षणमा राम्रो प्रदर्शन गरिरहेको छ।
अक्टोबर ७ को जवाफदेहिता प्रमुख मुद्दा
अक्टोबर ७, २०२३ मा हमासले गरेको आक्रमण इजरायलको इतिहासमा सबैभन्दा घातक दिन मानिन्छ। यस निर्वाचनमा नेतन्याहूका धेरै विरोधीहरूका लागि अक्टोबर ७ को सुरक्षा असफलताको जवाफदेहिता प्रमुख मुद्दा बनेको छ।
शिक्षा मन्त्रालयका कर्मचारी तथा आइजेनकोटका समर्थक माली हाजाजले ‘सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा राष्ट्रिय छानबिनको स्थापना हो, किनकि त्यसैबाट हाम्रो घाउ निको हुनेछ’ भनेका छन्। नेतन्याहूका अर्का विरोधी लिसा टोर्टरले नेतन्याहूको बहिर्गमन र नयाँ सरकार गठनको आशा व्यक्त गर्दै ‘बिबीले इजरायल र विश्वभरका यहूदीहरूका लागि गरेको क्षतिको मर्मत’ हुने अपेक्षा राखेकी छन्। ‘बिबी’ नेतन्याहूको उपनाम हो।
तर, १८ वर्षीय लिकुड समर्थक नोफ ग्याबेले अक्टोबर ७ को घटनाका लागि नेतन्याहूलाई दोष दिन अस्वीकार गर्दै उनलाई ‘इजरायल राज्यका लागि सही व्यक्ति’ भनेका छन्। ग्याबेका अनुसार ‘नेतन्याहूले युद्धलाई सबैभन्दा राम्रो तरिकाले व्यवस्थापन गरेका छन्।’
गठबन्धन सरकारको सम्भावना र अरब मतदाताको भूमिका
इजरायलको १२० सदस्यीय संसद (नेसेट) मा सरकार गठनका लागि कुनै पनि गठबन्धनलाई स्पष्ट ६१ सिटको बहुमत प्राप्त हुने सम्भावना कम देखिएको छ। अक्टोबर २५, २०२६ को च्यानल १२ को सर्वेक्षण अनुसार, आइजेनकोटको याशर पार्टीले २३ सिटसहित अग्रता लिएको छ, जबकि नेतन्याहूको लिकुड पार्टीले २१ सिट प्राप्त गरेको छ। च्यानल १३ को सर्वेक्षण अनुसार, नेतन्याहूको गठबन्धनले ५० सिट र विपक्षी गठबन्धनले ५४ सिट प्राप्त गरेका छन्। चारवटा पछिल्ला सर्वेक्षणहरूको औसतमा विपक्षी दलहरूले औसत ५४ सिट र नेतन्याहूको गठबन्धनले ४९.५ सिट प्राप्त गरेका छन्।
यदि कुनै पनि पक्षले सरकार गठन गर्न सकेन भने, नेतन्याहू अर्को निर्वाचन नभएसम्म कार्यवाहक प्रधानमन्त्रीको रूपमा रहन सक्छन्। इजरायली राजनीतिक विश्लेषक एमोट्ज आसा-एलका अनुसार ‘कुनै पनि पक्षलाई ठूलो बहुमत प्राप्त हुने सम्भावना छैन।’
इजरायलका अरब अल्पसंख्यक मतदाताहरूको उच्च सहभागिताले जटिल गठबन्धन समीकरणलाई आइजेनकोटको पक्षमा पार्न मद्दत गर्न सक्छ। यद्यपि आइजेनकोटले ‘साझा मूल्यमान्यताको अभाव’ भन्दै अरब दलहरूसँग साझेदारी गर्न अस्वीकार गरेका छन्, विश्लेषकहरू भने नेतन्याहूलाई सत्ताबाट हटाउनका लागि अरब दलहरूले आइजेनकोटको अल्पसंख्यक सरकारलाई समर्थन गर्न सक्ने सम्भावना देख्छन्।
नेपालको इजरायलसँगको श्रम सम्बन्ध
इजरायलमा निर्वाचनको परिणामले त्यहाँको आन्तरिक राजनीतिमा उतारचढाव ल्याए पनि नेपाल र इजरायलबीचको श्रम सम्बन्ध प्रभावकारी रूपमा अगाडि बढिरहेको छ। इजरायलको जनसंख्या तथा अध्यागमन प्राधिकरण (PIBA) ले दीर्घकालीन हेरचाह केन्द्रहरूमा काम गर्नका लागि १,११५ नेपाली कामदारहरूको सूची नेपालको वैदेशिक रोजगार विभागलाई पठाएको छ। विभागले अब उनीहरूलाई इजरायल पठाउने प्रक्रिया सुरु गर्नेछ।
यसअघि इजरायलले १,४६४ नेपाली केयरगिभरहरूको लागि आवेदन खुला गरेको थियो, जसमा १,१३२ महिला र ३३२ पुरुषका लागि पदहरू थिए। यी पदहरूका लागि आवेदन सेप्टेम्बर ८, २०२६ को मध्यरातदेखि अक्टोबर १२, २०२६ को राति ११:५९ बजेसम्म अनलाइन पेश गर्न सकिन्थ्यो। इजरायलमा केयरगिभरको रूपमा काम गर्ने नेपाली कामदारहरूले मासिक ६,४४३.८५ इजरायली शेकेल (लगभग ३,२३,००० रुपैयाँ) तलब पाउनेछन्, तर उनीहरूले आफ्नो खाना र आवास खर्च आफैं बेहोर्नुपर्नेछ। इजरायलले कृषि र आवासीय क्षेत्रमा नेपाली कामदार भर्ना गर्नका लागि दुई छुट्टाछुट्टै प्रोटोकलमा पनि काम गरिरहेको छ।
निर्वाचनपछिको प्रक्रिया
निर्वाचनको आधिकारिक नतिजा नोभेम्बर ४, २०२६ मा प्रकाशित हुनेछ। इजरायलका राष्ट्रपतिले सबैभन्दा बढी समर्थन प्राप्त गर्ने नेतालाई सरकार गठन गर्न २८ दिनको समय दिनेछन्, जसलाई थप १४ दिनसम्म बढाउन सकिन्छ। नेतन्याहूमाथि चलिरहेको भ्रष्टाचारको मुद्दाको नतिजा र नयाँ सरकारको विदेश नीतिले क्षेत्रीय भूराजनीतिमा महत्त्वपूर्ण प्रभाव पार्नेछ।
