लुइज इनासियो लुला डा सिल्भा चौथो पटक ब्राजिलको राष्ट्रपतिमा निर्वाचित, बोल्सोनारोद्वारा नतिजा अस्वीकार

सन् २०२६ अक्टोबर २५ मा सम्पन्न ब्राजिलको राष्ट्रपतीय निर्वाचनको दोस्रो चरणमा वामपन्थी नेता लुइज इनासियो लुला डा सिल्भा चौथो पटक राष्ट्रपतिमा निर्वाचित भएका छन्। उनले आफ्ना प्रतिस्पर्धी लिबरल पार्टीका उम्मेदवार फ्लाभियो बोल्सोनारोलाई पराजित गरेका हुन्।

ब्राजिलको सर्वोच्च निर्वाचन अदालतले अक्टोबर २६, २०२६ मा सार्वजनिक गरेको आधिकारिक नतिजाअनुसार ९९.९९ प्रतिशत मतगणना सम्पन्न हुँदा लुलाले ५१.७९ प्रतिशत सदर मत प्राप्त गरेका छन्। उनका प्रतिस्पर्धी बोल्सोनारोले ४८.२१ प्रतिशत मत प्राप्त गरेका थिए। लुलाले बोल्सोनारोलाई करिब ४४ लाख मतले पछि पारेका हुन्।

निर्वाचन प्रक्रिया र लुलाको ऐतिहासिक जित

ब्राजिलमा राष्ट्रपतीय निर्वाचन दुई चरणको बहुमतीय प्रणाली अनुसार हुने गर्छ। पहिलो चरणको निर्वाचन अक्टोबर ४, २०२६ मा सम्पन्न भएको थियो। पहिलो चरणमा बोल्सोनारोले करिब ४७ प्रतिशत मत प्राप्त गर्दै लुलालाई पछि पारेका थिए भने लुलाले करिब ४५ प्रतिशत मत प्राप्त गरेका थिए। कुनै पनि उम्मेदवारले ५० प्रतिशतभन्दा बढी मत प्राप्त गर्न नसकेपछि लुला र बोल्सोनारो दुवै दोस्रो चरणमा प्रवेश गरेका थिए।

ब्राजिलमा सन् १९८८ मा लोकतन्त्र पुनर्बहाली भएयता पहिलो चरणमा पछि परेर पनि दोस्रो चरणमा जित निकाल्ने लुला पहिलो उम्मेदवार बनेका छन्। सन् २०२६ को निर्वाचनमा १५८ मिलियनभन्दा बढी ब्राजिलियनहरू मतदान गर्न योग्य थिए। ब्राजिलमा १८ वर्षभन्दा माथिका सबै साक्षर नागरिकका लागि मतदान अनिवार्य छ भने १६ देखि १८ वर्षका र ७० वर्षभन्दा माथिका लागि मतदान वैकल्पिक छ। मतदान नगर्ने वा अनुपस्थितिको उचित कारण नदिने मतदातालाई जरिवाना वा राहदानी प्राप्त गर्ने क्षमता गुमाउने जस्ता प्रतिबन्धहरू लाग्न सक्छन्।

मतदानको समय विस्तारमा विवाद

मतदानको समय अक्टोबर २५, २०२६ मा दुई घण्टा थप्ने सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश क्रिस्टियानो जानिनको निर्णयले विवाद उत्पन्न गरेको थियो। लुलाको गुनासोपछि नागरिकलाई मतदान गर्नबाट रोकिएको भन्दै बस सेवा सञ्चालनमा अवरोध भएको कारण समय थपिएको थियो। यद्यपि, भारी वर्षाका कारण केही क्षेत्रमा समय थप्न बोल्सोनारोले पनि आग्रह गरेका थिए। ब्राजिलमा मतदान साँझ ५ बजे बन्द हुने तालिका थियो।

बोल्सोनारोले अदालतको निर्णयलाई ‘अस्वीकार्य’ भन्दै निर्वाचन रद्द गर्न माग गर्ने बताएका छन्। मतदानको समय थपिएकै कारण निर्वाचन परिणाम प्रभावित भएको पुष्टि भने भएको छैन। फ्लाभियो बोल्सोनारोले निर्वाचनमा धाँधली भएको आशंकालाई पुष्टि गर्ने प्रमाण सार्वजनिक भएका छैनन्।

लुलाको राजनीतिक यात्रा र आगामी कार्यकाल

लुइज इनासियो लुला डा सिल्भा सन् २००३ देखि २०१० सम्म दुई पटक ब्राजिलको राष्ट्रपति बनेका थिए। सन् २०१४ पछि सरकारी तेल कम्पनी पेट्रोब्रास र निर्माण कम्पनीहरूसँग जोडिएको भ्रष्टाचार अनुसन्धान (अपरेसन कार वास) मा लुला मुछिएका थिए। सन् २०१७ मा उनलाई दोषी ठहर गरिएको थियो र उनले एक वर्षभन्दा बढी समय जेलमा बिताएका थिए। यद्यपि, पछि ती दोषसिद्धिहरू रद्द गरिएका थिए।

सन् २०२२ को निर्वाचनमा लुलाले जैर बोल्सोनारोलाई पराजित गर्दै तेस्रो कार्यकालका लागि राष्ट्रपति बनेका थिए। लुलाले आगामी सन् २०२७ जनवरी ५ मा चार वर्षे कार्यकालका लागि शपथ लिने जनाइएको छ। सन् २०२४ को डिसेम्बरमा लुलालाई मस्तिष्क रक्तस्राव भएपछि उनको उमेरबारे चिन्ता व्यक्त गरिएको थियो।

राजनीतिक प्रभाव र भावी चुनौती

फ्लाभियो बोल्सोनारोले निर्वाचनको नतिजा स्वीकार गर्न अस्वीकार गर्दै चुनाव रद्द गर्न माग गरेकाले लुलाको जितले कानुनी चुनौतीको सामना गर्नुपर्ने सम्भावना छ। लुलाले जनताबाट निर्वाचित रूढिवादी धारको संसद्‌सँग सहकार्य गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

उनले निर्णय प्रक्रियामा नागरिकको सहभागिता बढाउनुपर्नेमा जोड दिँदै डिजिटल माध्यमबाट हुने विदेशी हस्तक्षेपको सामना गरेपछि डिजिटल नियमनलाई थप सुदृढ बनाउनुपर्ने बताएका छन्। लुलाले राष्ट्रिय सार्वभौमिकताको रक्षा गर्ने धारणा व्यक्त गर्दै ब्राजिल कुनै पनि देशको प्रभाव क्षेत्र वा अधीनस्थ भू-भाग नभएको उल्लेख गरेका छन्। उनको जितले ल्याटिन अमेरिकामा दक्षिणपन्थी राजनीतिक शक्तिको विस्तारलाई चुनौती दिएको छ। लुलाको विजय ब्रिक्स गठबन्धनका लागि ठूलो रणनीतिक जित साबित भएको छ र यसले बहुध्रुवीय विश्व व्यवस्थाको औजार बनाउन लुलाको व्यक्तिगत भूमिका ऐतिहासिक रहनेछ।

यसअघि: ब्राजिलमा लुलाको ऐतिहासिक चौथो जित: बोल्सोनारोद्वारा नतिजा अस्वीकार, मतदान समय विस्तारमा विवाद