गृहमन्त्री सुधन गुरुङले कात्तिक २४ गते मंगलबार चाडपर्वका नाममा हुने अश्लील तथा विकृत गतिविधि नियन्त्रण गर्न सरकार प्रतिबद्ध रहेको बताएका छन्। उनले देउसी–भैलोमा हुने अमर्यादित क्रियाकलापलाई कानुनबमोजिम कडाइका साथ नियन्त्रण गरिने स्पष्ट पारेका हुन्।
गृहमन्त्री गुरुङले फेसबुकमार्फत जारी गरेको सन्देशमा यस्ता गतिविधिप्रति गृह मन्त्रालय गम्भीर रहेको उल्लेख गरे। उनले अमर्यादित क्रियाकलाप देखिए तत्काल प्रहरीको १०० नम्बरमा खबर गर्न पनि आग्रह गरेका छन्।
पृष्ठभूमि
- देउसी-भैलो तिहार पर्वको एक महत्वपूर्ण सांस्कृतिक परम्परा हो, जसमा पुरुषहरू देउसी खेल्छन् र महिलाहरू भैलो खेल्छन्।
- देउसी-भैलोमा घरधनीलाई आशिष दिने र दक्षिणा लिने चलन छ।
- विगतका वर्षहरूमा देउसी-भैलोमा मौलिकता हराउँदै गएको र आधुनिकता हावी भएको गुनासो आएको छ।
- कतिपय ठाउँमा देउसी-भैलो खेल्ने समूहले निश्चित रकम तोक्ने, अपेक्षाअनुसार पैसा नदिए असन्तुष्टि जनाउने र रकम दिन दबाब दिने गरेको गुनासो पनि सुनिन्छ।
गृह मन्त्रालयले तिहारका अवसरमा देउसी-भैलो कार्यक्रम २४सै घण्टा सञ्चालन गर्न दिन देशभरका जिल्ला प्रशासन कार्यालयहरूलाई निर्देशन दिएको छ। मन्त्रालयले देउसी-भैलो पूर्ण रूपमा स्वेच्छिक र मर्यादित ढंगले सञ्चालन हुनुपर्ने र कसैलाई चन्दा वा दक्षिणा दिन दबाब दिन नपाइने स्पष्ट पारेको छ।
मन्त्रालयका अनुसार विभिन्न जातजाति, धर्म, भाषा, लिंग वा समुदायप्रति घृणा र द्वेष फैलाउने किसिमका अश्लील नृत्य, गीत, संगीत वा नारा प्रयोग गर्न पाइने छैन। चाडपर्व मनाउने क्रममा जुवा तथा तास खेल्न नहुने, सार्वजनिक स्थानमा मदिरा सेवन गरी होहल्ला गर्न नहुने तथा मादक वा लागू पदार्थ सेवन गरेर सवारी साधन चलाउन नहुने निर्देशन पनि मन्त्रालयले जारी गरेको छ।
अत्यधिक ठूलो आवाजमा साउन्ड सिस्टम वा ध्वनि उपकरण प्रयोग नगर्न र अस्पताल तथा वृद्धाश्रमजस्ता संवेदनशील क्षेत्रमा विशेष सावधानी अपनाउनुपर्ने मन्त्रालयको निर्देशनमा उल्लेख छ।
प्रहरीको विशेष सुरक्षा योजना
नेपाल प्रहरीले तिहार, दीपावली, नेपाल संवत् र छठ पर्वलाई लक्षित गर्दै देशभर सुरक्षा व्यवस्था कडा पारेको छ। नेपाल प्रहरीका केन्द्रीय प्रवक्ता तथा प्रहरी नायव महानिरीक्षक अबिनारायण काफ्लेका अनुसार ‘चाडपर्व लक्षित विशेष सुरक्षा योजना, २०८३’ अन्तर्गत सम्भावित सुरक्षा चुनौतीको विश्लेषण गरी संवेदनशील क्षेत्रमा प्रहरी जनशक्ति परिचालन तथा निगरानी बढाइएको छ।
प्रहरीले चोरी, लुटपाट, जुवातास, लागुऔषध तथा मादक पदार्थको दुरुपयोग, झैझगडा, कालोबजारी, खाद्य पदार्थमा मिसावट र आगलागीलाई प्रमुख सुरक्षा चुनौतीका रूपमा पहिचान गरेको छ। यस्ता गतिविधि नियन्त्रण गर्न नियमित गस्ती, आकस्मिक जाँच तथा सादा पोसाकमा प्रहरी परिचालन गरिएको छ। सुरक्षा निगरानीलाई प्रभावकारी बनाउन सीसीटीभी, शरीरमा जडित क्यामेरा, ड्रोन र तालिमप्राप्त कुकुर प्रयोग गरिने पनि प्रहरीले जनाएको छ।
कुनै शंकास्पद गतिविधि, दुर्घटना वा समस्या देखिएमा तत्काल प्रहरी नियन्त्रण कक्षको १०० नम्बरमा वा जिल्ला आपतकालीन कार्य सञ्चालन केन्द्र (डीईओसी) मा सम्पर्क गर्न गृह मन्त्रालयले आग्रह गरेको छ।
