अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका दक्षिण तथा मध्य एसियाली मामिलाका विशेष दूत सर्जियो गोर आज काठमाडौं आइपुग्ने भएका छन्। उनको यो भ्रमणले नेपालमा हालै गठन भएको नयाँ सरकारसँगको कूटनीतिक सम्बन्धको परीक्षण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। गोरको भ्रमणले नेपालको परराष्ट्र नीति र भू-राजनीतिक अवस्थितिमाथि नयाँ बहसको सुरुवात गर्नेछ।
कूटनीतिक महत्वको भ्रमण
अमेरिकी सहायक विदेशमन्त्री एस. पाउल कपुरको नेपाल भ्रमण सकिएलगत्तै विशेष दूत गोरको आगमनले यस भ्रमणलाई थप कूटनीतिक महत्व दिएको छ। ३९ वर्षीय गोर, जो भारतका लागि अमेरिकी राजदूतसमेत हुन्, नेपालमा उच्चस्तरीय भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रम छ। यो भ्रमण विशेषतः नेपालको नयाँ सरकार गठन भएपछि आउने सबैभन्दा उच्च तहको कूटनीतिक भ्रमण हुनेछ।
गोरको भ्रमणको मुख्य उद्देश्य नेपालसँगको द्विपक्षीय सम्बन्धलाई सुदृढ पार्नु र समसामयिक क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दाहरूमा छलफल गर्नु रहेको परराष्ट्र मन्त्रालय स्रोतले जनाएको छ। यस भ्रमणले अमेरिका र नेपालबीचको रणनीतिक साझेदारीलाई कस्तो दिशा दिन्छ भन्ने कुराले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यान तानेको छ।
- विशेष दूत सर्जियो गोर आज साँझ काठमाडौं ओर्लिने कार्यक्रम छ।
- उनी दक्षिण तथा मध्य एसियाका लागि अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पका विशेष दूत हुन्।
- गोर भारतका लागि समेत अमेरिकी राजदूतको जिम्मेवारीमा छन्।
- उनको भ्रमण अमेरिकी सहायक विदेशमन्त्री कपुरको नेपाल भ्रमण सकिएलगत्तै हुन लागेको हो।
- यस भ्रमणले नेपालको नयाँ सरकारसँगको कूटनीतिक सम्बन्धलाई परीक्षण गर्ने अपेक्षा छ।
उच्चस्तरीय भेटवार्ताको तयारी
काठमाडौं बसाइँका क्रममा विशेष दूत गोरले प्रधानमन्त्री तथा अन्य उच्च सरकारी अधिकारीहरूसँग भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रम छ। यस भेटवार्तामा विशेषगरी नेपालको समसामयिक राजनीतिक अवस्था, आर्थिक विकास, सुरक्षा मामिला र अमेरिका-नेपाल सम्बन्धका विविध पक्षमा छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ।
यसअघि सहायक विदेशमन्त्री कपुरले परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल र अर्थमन्त्री स्वर्णीम वाग्लेसँग भेटवार्ता गरिसकेका छन्। कपुरको भ्रमणले दुई देशबीचको सम्बन्धमा केही सकारात्मक संकेत दिएको थियो। अब गोरको भ्रमणले ती संकेतहरूलाई थप बलियो बनाउने वा नयाँ दिशा दिने अनुमान गरिएको छ।
नयाँ सरकारसँगको सम्बन्ध परीक्षण
बालेन शाह नेतृत्वमा सरकार गठन भएयता नेपाल आउने गोर सबैभन्दा उच्च तहका कूटनीतिज्ञ हुन्। यसले अमेरिकाले नेपालको नयाँ सरकारलाई कत्तिको महत्व दिन्छ भन्ने कुराको पनि संकेत गर्छ। विशेषगरी, नेपालको भू-राजनीतिक संवेदनशीलता र क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलनलाई ध्यानमा राख्दा, अमेरिकी उच्च अधिकारीको भ्रमणले विशेष अर्थ राख्छ।
गोरको भ्रमणले नेपालको परराष्ट्र नीतिमा अमेरिकाको प्रभाव कस्तो रहन्छ भन्ने कुरालाई पनि प्रष्ट पार्नेछ। हालैका वर्षहरूमा नेपालले आफ्नो परराष्ट्र नीतिमा सन्तुलन कायम राख्ने प्रयास गर्दै आएको छ। यस सन्दर्भमा, गोरको भ्रमणले नेपालको कूटनीतिक स्वतन्त्रता र क्षेत्रीय शक्तिहरूसँगको सम्बन्धलाई कसरी प्रभावित गर्छ भन्ने हेर्न बाँकी छ।
भविष्यको मार्गचित्र
विशेष दूत गोरको भ्रमणले नेपाल र अमेरिकाबीचको सम्बन्धमा नयाँ अध्यायको सुरुवात गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। यस भ्रमणका क्रममा भएका छलफल र त्यसबाट निस्कने निष्कर्षले आगामी दिनमा दुई देशबीचको सहकार्य र साझेदारीलाई कुन दिशामा लैजान्छ भन्ने कुराले नेपालको परराष्ट्र नीतिमा महत्वपूर्ण प्रभाव पार्नेछ। यस भ्रमणले नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र भू-राजनीतिक अवस्थितिमाथि थप प्रकाश पार्नेछ।
