नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से) परिसूचकमा लगातार तेस्रो कारोबार दिन पनि गिरावट आएको छ। आज नेप्से परिसूचक पाँच दशमलव ७३ अङ्कले घटेर दुई हजार ७३८ दशमलव ७२ को बिन्दुमा कायम भएको हो। यससँगै बजारको समग्र सूचक २७०० को बिन्दु नजिक पुगेको छ, जुन लगानीकर्ताहरूका लागि चिन्ताको विषय बनेको छ। यस किसिमको निरन्तर गिरावटले बजारमा केही समयदेखि चलिरहेको अस्थिरतालाई थप बल पुर्याएको छ। नेपालको शेयर बजार, जुन देशको आर्थिक विकासको एक महत्वपूर्ण सूचक हो, यस पटक केही दबाबमा देखिएको छ। यसको प्रभाव केवल ठूला लगानीकर्ताहरूमा मात्र नभई साना तथा मझौला लगानीकर्ताहरूमा पनि परेको छ, जसले आफ्नो लगानीको सुरक्षाबारे चिन्तित छन्।
नेप्से परिसूचकमा निरन्तर ओरालो यात्रा
- नेप्से परिसूचक: २७३८.७२ (५.७३ अंकले गिरावट)
- कारोबार रकम: ४ अर्ब ९१ करोड ६६ लाख २६ हजार ८४८ रुपैयाँ
- कुल कम्पनीको कित्ता: १ करोड ९ लाख ७७ हजार ७८३ कित्ता
- कुल कारोबार संख्या: ८० हजार ४२७ पटक
- बढेका समूह: बैंकिङ (०.०२%), उत्पादन तथा प्रशोधन (०.८४%)
- घटेका समूह: विकास बैंक (०.४८%), वित्त (०.२%), अन्य सबै समूह
अघिल्लो दिन २५ अंक र त्यसअघिल्लो दिन २६ अंकले घटेको नेप्सेमा आज पनि गिरावट जारी रह्यो। कारोबार सुरु भएको केही समयमै नेप्से परिसूचक २७०८ अंकसम्म झरेको थियो, तर त्यसपछि केही सुधार देखिएको थियो। यद्यपि, दिनको अन्त्यसम्ममा परिसूचक पाँच अंकभन्दा बढीले ओरालो लाग्यो। यो निरन्तरको गिरावटले बजारमा केही नकारात्मक संकेत दिएको छ, जसले लगानीकर्ताहरूको मनोबलमा असर पारेको छ। नेपालको शेयर बजारमा यस्ता उतारचढावहरू नयाँ भने होइनन्, तर लगातारको गिरावटले यसको प्रभावलाई गहिरो बनाएको छ। यसले विशेष गरी अल्पकालीन लगानीकर्ताहरूलाई बढी प्रभावित गरेको छ, जसले छोटो अवधिमा नाफा कमाउने अपेक्षा राखेका हुन्छन्।
आजको कारोबारमा ३४६ कम्पनीको शेयर खरिदबिक्री भएको छ। कारोबार रकम भने चार अर्ब ९१ करोड ६६ लाख रुपैयाँभन्दा बढीको भएको छ। यो रकम अघिल्लो दिनको तुलनामा केही कम हो। कम कारोबार रकमले बजारमा लगानीकर्ताहरूको सक्रियतामा कमी आएको संकेत गर्दछ। यसले गर्दा बजारमा तरलताको अवस्था पनि प्रभावित हुन सक्छ, जसले भविष्यमा थप गिरावटको सम्भावनालाई बढाउन सक्छ। नेपालमा शेयर बजारको कारोबार रकमले बजारको स्वास्थ्य र लगानीकर्ताहरूको विश्वासको स्तरलाई पनि प्रतिबिम्बित गर्दछ।
कुन क्षेत्रमा आकर्षण, कुनमा ह्रास?
आजको कारोबारमा बैंकिङ समूहमा सामान्य सुधार देखिएको छ भने उत्पादन तथा प्रशोधन समूहले ०.८४ प्रतिशतको सकारात्मक चाल लिएको छ। तर, विकास बैंक, वित्त, जलविद्युत्, निर्जीवन बीमा, लघुवित्त, म्युचुअल फन्ड, अन्य, SAFAL र ट्रेडिङ समूहको उपसूचक भने ओरालो लागेको छ। यसले बजारमा लगानीकर्ताहरूको आकर्षण केही सीमित क्षेत्रमा मात्र रहेको देखाउँछ। यो प्रवृत्तिले लगानीकर्ताहरूले बजारको समग्र अवस्थाभन्दा पनि निश्चित क्षेत्रहरूको सम्भाव्यतामा बढी ध्यान केन्द्रित गरेको बुझाउँछ। उदाहरणका लागि, बैंकिङ र उत्पादन क्षेत्रमा आएको सामान्य सुधारले यी क्षेत्रहरूमा केही सकारात्मक संकेत देखिएको हुन सक्छ, जबकि अन्य क्षेत्रहरूमा देखिएको गिरावटले त्यहाँका कम्पनीहरूको वित्तीय अवस्था वा भविष्यको सम्भावनाबारे चिन्ता व्यक्त गरेको हुन सक्छ।
साधारण लगानीकर्ताको चिन्ता र विश्लेषकहरूको मत
लगातारको गिरावटले साना लगानीकर्ताहरू चिन्तित भएका छन्। बजारमा अनिश्चितता बढ्दा लगानी जोखिमपूर्ण हुने उनीहरूको बुझाइ छ। यद्यपि, केही विश्लेषकहरू यो गिरावटलाई सामान्य करेक्सनको रूपमा हेरिरहेका छन् र बजारले छिट्टै लय समात्ने विश्वास व्यक्त गर्छन्। नेपालको शेयर बजारमा साना लगानीकर्ताहरूको ठूलो संख्या रहेको छ, जसको आम्दानी र बचतको एक महत्वपूर्ण हिस्सा शेयर बजारमा लगानी गरिएको हुन्छ। यसकारण, बजारको स्थिरता उनीहरूको आर्थिक जीवनका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण छ। यस सन्दर्भमा, अनिश्चितताले उनीहरूलाई थप जोखिममा पार्न सक्छ।
“बजारमा केही दिनयता आएको गिरावटले लगानीकर्ताहरूमा केही मनोवैज्ञानिक असर पारेको छ,” एक अनुभवी लगानीकर्ताले भने, “तर, यस्ता उतारचढाव त बजारको सामान्य प्रक्रिया हो। अहिलेको अवस्थामा कम्पनीहरूको आधारभूत पक्ष हेरेर लगानी गर्नु बुद्धिमानी हुन्छ।” यो भनाइले बजारको अल्पकालीन उतारचढावलाई बेवास्ता गरी दीर्घकालीन लगानीको महत्वलाई जोड दिएको छ। कम्पनीहरूको वित्तीय स्वास्थ्य, व्यवस्थापनको क्षमता र भविष्यको आम्दानीको सम्भावना जस्ता आधारभूत पक्षहरूमा ध्यान दिनु नै यस्तो अस्थिर बजारमा सुरक्षित लगानीको आधार बन्न सक्छ।
आगामी दिनमा बजारको दिशा कता?
विगत तीन दिनको कारोबारले बजारमा केही दबाब रहेको संकेत गर्छ। यद्यपि, ठूला लगानीकर्ताहरूको चासो र बजारमा भित्रिने नयाँ पुँजीले यसलाई पुनः उकास्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ। आगामी दिनहरूमा आउने आर्थिक सूचकहरू र मौद्रिक नीतिले बजारको दिशा तय गर्नेछन्। नेपालको अर्थतन्त्रको समग्र अवस्था, जस्तै मुद्रास्फीति, ब्याजदर, सरकारी खर्च र वैदेशिक लगानी, ले शेयर बजारलाई प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित गर्दछ। यसका अतिरिक्त, नेपाल राष्ट्र बैंकको मौद्रिक नीतिले तरलता, ब्याजदर र लगानीको वातावरणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। यदि आगामी दिनहरूमा सकारात्मक आर्थिक सूचकहरू देखा परे र मौद्रिक नीतिले लगानीमैत्री वातावरण सिर्जना गर्यो भने बजारमा पुनः उत्साह आउन सक्ने सम्भावना छ।
ठूला लगानीकर्ताहरूको प्रवेश र नयाँ पुँजीको प्रवाहले बजारमा सकारात्मक तरङ्ग ल्याउन सक्छ। यसका लागि लगानीकर्ताहरूको विश्वास जित्नु आवश्यक छ, जसका लागि पारदर्शी नियमन र प्रभावकारी बजार व्यवस्थापन महत्वपूर्ण हुन्छ। नेपालमा शेयर बजारको विकास र विस्तारका लागि संस्थागत लगानीकर्ताहरूको भूमिका बढ्नु आवश्यक छ, जसले बजारलाई थप स्थिर र परिपक्व बनाउन मद्दत गर्दछ। यसका साथै, आम नागरिकलाई शेयर बजारबारे सचेतना र ज्ञान प्रदान गर्ने कार्यक्रमहरूले पनि साना लगानीकर्ताहरूको सहभागिता बढाउन र उनीहरूको लगानीलाई सुरक्षित बनाउन सहयोग पुर्याउनेछ।
बजारको भविष्यमाथि नागरिकहरूको अपेक्षा
लगातारको गिरावटले आम नागरिक, विशेष गरी शेयर बजारमा लगानी गरेका व्यक्तिहरूमा एक किसिमको निराशा छाएको छ। धेरैका लागि शेयर बजार अतिरिक्त आम्दानीको स्रोत वा दीर्घकालीन बचतको माध्यम हो। यस्तो अवस्थामा, बजारको अस्थिरताले उनीहरूको भविष्यको आर्थिक योजनालाई प्रभावित गर्न सक्छ। उदाहरणका लागि, शिक्षा, स्वास्थ्य वा घरजग्गा जस्ता महत्वपूर्ण खर्चहरूको लागि शेयर बजारमा लगानी गरेका व्यक्तिहरूले आफ्नो योजनाहरूमा पुनर्विचार गर्न बाध्य हुन सक्छन्। यसले गर्दा उनीहरूले थप जोखिम लिन वा आफ्नो लगानीलाई सुरक्षित विकल्पतर्फ सार्न प्रेरित हुन सक्छन्। यसले समग्रमा देशको आर्थिक गतिविधिमा पनि प्रभाव पार्न सक्छ, किनकि शेयर बजारले पुँजी निर्माण र लगानीलाई प्रोत्साहन गर्ने महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।
यद्यपि, केही अनुभवी लगानीकर्ताहरू र वित्तीय विश्लेषकहरूले यस्तो गिरावटलाई बजारको एक सामान्य चरणको रूपमा हेरिरहेका छन्। उनीहरूको तर्क छ कि बजार कहिल्यै पनि एकै दिशामा बढ्दैन; यसमा उतारचढाव आउनु स्वाभाविक हो। उनीहरूले लगानीकर्ताहरूलाई संयम राख्न र कम्पनीहरूको आधारभूत पक्षको विश्लेषण गरी दीर्घकालीन लगानीमा ध्यान दिन सल्लाह दिएका छन्। यस प्रकारको सल्लाहले आम लगानीकर्ताहरूलाई बजारको अल्पकालीन हल्लाको पछि नलागी विवेकपूर्ण निर्णय लिन मद्दत गर्दछ। यसका साथै, सरकार र नेपाल धितोपत्र बोर्डले बजारको स्थिरता कायम राख्न र लगानीकर्ताहरूको हितको रक्षा गर्न आवश्यक कदम चाल्नुपर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
आगामी साताहरूमा बजारको सम्भावित दिशा
आगामी साताहरूमा नेप्से परिसूचकको दिशा धेरै हदसम्म बाह्य र आन्तरिक आर्थिक कारकहरूमा निर्भर रहनेछ। विश्वव्यापी आर्थिक अनिश्चितता, नेपालमा मुद्रास्फीतिको दबाब, र केन्द्रीय बैंकको मौद्रिक नीतिमा आउने परिवर्तनहरूले बजारलाई प्रभावित गर्न सक्छन्। यदि सरकारले लगानीमैत्री वातावरण बनाउन र आर्थिक सुशासनलाई सुदृढ गर्न प्रभावकारी कदम चालेमा लगानीकर्ताहरूको विश्वास बढ्नेछ, जसले बजारलाई सकारात्मक दिशामा लैजान मद्दत गर्नेछ। यसका लागि, नीतिगत स्पष्टता, कर प्रणालीमा सुधार, र विदेशी लगानीलाई आकर्षित गर्ने उपायहरू आवश्यक पर्दछ।
यसैगरी, कम्पनीहरूको त्रैमासिक वित्तीय नतिजा र आगामी बजेटको घोषणाले पनि बजारको चाललाई महत्वपूर्ण रूपमा असर गर्नेछ। यदि कम्पनीहरूको नाफामा सुधार देखियो र बजेटले आर्थिक विकासलाई प्रोत्साहन गर्ने नीतिहरू समावेश गर्यो भने बजारमा सकारात्मक लहर आउन सक्छ। नेपालको शेयर बजारमा विगतमा पनि यस्ता उतारचढावहरू आएका छन् र बजार पुनः लयमा फर्किएको छ। यस पटक पनि, लगानीकर्ताहरूको धैर्यता, विवेकपूर्ण लगानी रणनीति, र नियामक निकायहरूको प्रभावकारी भूमिकाले बजारलाई पुनः उकास्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ। यसका साथै, आम नागरिकमा वित्तीय साक्षरताको अभिवृद्धिले पनि बजारलाई थप परिपक्व बनाउन सहयोग गर्नेछ।
