विगत दुई आर्थिक वर्षमा मोबाइल बैंकिङ र क्यूआर कोडमार्फत ७२ करोड १८ लाख रुपैयाँभन्दा बढी ठगी भएको छ, जसमध्ये ९० प्रतिशतभन्दा बढी रकम असुल हुन सकेको छैन।
प्रकाशित प्रतिवेदनअनुसार, स्क्यामरहरूले विभिन्न प्रलोभन, नक्कली अफर र प्रविधिको दुरुपयोग गर्दै सर्वसाधारणलाई निशाना बनाएका छन्। डडेल्धुराका एक सरकारी विद्यालयका शिक्षक दुई वर्षदेखि साइबर स्क्यामरको जालमा फसेका थिए। ‘मिस ब्रिटिना’ नाम प्रयोग गर्ने एक महिलाले विदेशबाट उपहार पठाइदिने प्रलोभनमा पटक–पटक पैसा मागिन्। सुन, हिरा र डलर पाउने आशामा ती शिक्षकले विभिन्न बैंकका ३० वटा खातामा कुल २९ लाख ७७ हजार रुपैयाँ जम्मा गरेका थिए। कहिले भारतमा उपचार, कहिले चीनमा उपचारको बहाना बनाएर रकम असुल गरिएको थियो। ठगिएको थाहा पाएपछि उनले आत्महत्याको प्रयाससमेत गरेको अनुसन्धानबाट खुलेको छ, जसलाई प्रहरीले रसुवाको केरुङ नाकामा उद्धार गरेको थियो।
त्यसैगरी, काठमाडौंको रानीबारीमा मदिरा पसल सञ्चालन गर्ने एक महिला बिहीबार नयाँ शैलीको ठगीको शिकार बनिन्। एक युवकले पसलमा पुगी विभिन्न मदिरासँगै तीन हजार रुपैयाँ नगद माग्दै ‘क्यूआरबाट पैसा तिर्छु’ भने। उनले मोबाइल नम्बर लिएर क्यूआर स्क्यान गरेजस्तो गरी मोबाइलमा नक्कली टेक्स्ट म्यासेज देखाउँदै ‘पैसा आयो’ भनेपछि १७ हजार ५ सय रुपैयाँ बराबरको सामान र नगद लिएर हिँडेको अभिलेखमा उल्लेख छ। पछि मात्रै ती महिलाले खातामा पैसा नै नआएको थाहा पाइन्। यसका अतिरिक्त, काठमाडौंकी अर्की एक महिलाले अनलाइनबाट फूलको बिरुवा मगाउने क्रममा मोबाइल बैंकिङमार्फत रकम पठाएपछि स्क्यामरले ट्रान्जेक्सन स्क्रिनशट पठाउन लगाए। स्क्रिनशटबाट खातामा रहेको रकम थाहा पाएपछि स्क्यामरले केही कोड पठाएर टाइप गर्न लगाए र कोड थिच्नासाथ खातामा रहेको ९ हजार रुपैयाँ तुरुन्तै गायब भएको प्रहरीमा उजुरी परेको छ। काठमाडौंकै बुढा मगर थरकी एक महिलालाई बेलायतबाट बोलेको दाबी गर्ने युवकले ह्वाट्सएपमार्फत सम्पर्क गरी ‘बहिनी बनाउँछु’ भन्दै विश्वास जितेर विदेशबाट उपहार पठाएको दाबी गर्यो। ‘पोखरा विमानस्थलमा गिफ्ट आइपुगेको’ भन्दै विभिन्न बहानामा रकम माग्दै जाँदा एआईमार्फत डलरका तस्बिरसमेत प्रयोग गरेर उनबाट १ लाख २५ हजार रुपैयाँ ठगी भएको अर्को घटनाले ठगीका नयाँ आयामहरू देखाउँछ।
दुई आर्थिक वर्षमा ७२ करोड १८ लाख ठगी, १०.५८% मात्र असुली
- काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयमा दैनिक १२ देखि १५ वटा अनलाइन ठगीका उजुरी पर्ने गरेका छन्।
- गत आर्थिक वर्षमा १ हजार ७ सय ८५ वटा उजुरी परेको थियो, जसमा ४५ करोड ६० लाख रुपैयाँ ठगी भएको थियो र प्रहरीले ४ करोड ६४ लाख रुपैयाँ मात्र फिर्ता गराउन सफल भएको थियो।
- चालु आर्थिक वर्षको चैतसम्ममा १ हजार १ सय १५ जना पीडितले उजुरी दिएका छन्, जसमा २६ करोड ५८ लाख रुपैयाँ ठगी भइसकेको छ र प्रहरीले हालसम्म ३ करोड रुपैयाँ मात्र फिर्ता गराएको छ।
- समग्रमा, विगत दुई आर्थिक वर्षमा ७२ करोड १८ लाख रुपैयाँभन्दा बढी रकम ठगी भएको देखिन्छ।
- उक्त अवधिमा कुल ७ करोड ६४ लाख रुपैयाँ मात्र फिर्ता गराउन प्रहरी सफल भएको छ, जुन कुल ठगी रकमको १०.५८ प्रतिशत मात्र हो।
७२ करोड बढीको ठगी, ९० प्रतिशत रकम असुल हुन सकेन
प्रहरीका तथ्यांकअनुसार, गत आर्थिक वर्ष र चालु आर्थिक वर्षको चैतसम्ममा कुल ७२ करोड १८ लाख रुपैयाँभन्दा बढी रकम ठगी भएको छ। यसमध्ये प्रहरीले जम्मा ७ करोड ६४ लाख रुपैयाँ मात्र फिर्ता गराउन सकेको छ, जसको अर्थ ९० प्रतिशतभन्दा बढी ठगी भएको रकम पीडितहरूले फिर्ता पाउन सकेका छैनन्।
काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयका प्रमुख एवं प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक सन्तोष खड्काका अनुसार, अनलाइन ठगीका दैनिक १२ देखि १५ वटा उजुरी कार्यालयमा आउने गरेका छन्। प्रहरीले नागरिकहरूलाई विशेषगरी केवाईसी अपडेट, बोनस, लक्की ड्र, विदेशबाट उपहार, वैदेशिक रोजगारी, अनलाइन पार्टटाइम जब लगायतका नाममा आउने प्रलोभनबाट सतर्क रहन आग्रह गरेको छ। प्रहरीको सुझावअनुसार, ओटीपी, पासवर्ड, पिन नम्बर वा बैंकिङ विवरण कसैलाई पनि शेयर नगर्न, स्क्रिन शेयर वा ट्रान्जेक्सन स्क्रिनशट नपठाउन र सामाजिक सञ्जालमार्फत आएको रकम माग्ने सन्देश यकिन नगरी विश्वास नगर्नु नै साइबर ठगीबाट जोगिने सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय हो।
