फ्रान्समा अक्टोबर १७, २०२६ मा महँगी, इन्धनको मूल्यवृद्धि र सार्वजनिक सेवाको गुणस्तरमा आएको ह्रासविरुद्धको प्रदर्शन हिंसात्मक बनेपछि राजनीतिक दलबीच आरोप–प्रत्यारोप सुरु भएको छ। विपक्षी दलहरूले सरकार प्रदर्शन नियन्त्रण गर्न असफल भएको आरोप लगाएका छन्।
फ्रान्सेली अधिकारीहरूका अनुसार, यस प्रदर्शनमा देशभर करिब ५ लाख ५० हजार मानिस सहभागी भएका थिए। यद्यपि, आयोजकहरूले यो संख्या ८ लाखसम्म पुगेको दाबी गरेका छन्। पेरिस, लिले र मार्सेलीजस्ता प्रमुख शहरहरूमा हिंसात्मक झडपहरू भए। प्रदर्शनका क्रममा सवारी साधनहरू जलाइए, पसलहरूमा क्षति पुर्याइयो र लुटपाट पनि भयो।
झडपमा करिब १ हजार ८ सय जनालाई पक्राउ गरिएको छ भने ५ सयभन्दा बढी प्रहरी अधिकारी घाइते भएका छन्। पत्रकारहरूलाई पनि प्रदर्शनकारीले आक्रमण गरेका थिए। पेरिसमा एक प्रदर्शनकारीको हृदयघातका कारण मृत्यु भयो, यद्यपि यो मृत्यु झडपका कारण भएको भनेर रिपोर्ट गरिएको छैन। सेन्ट-एटिएन शहरमा एक १७ वर्षीय किशोरको हात भीड नियन्त्रण ग्रेनेडले उडाएको थियो।
प्रदर्शनको पृष्ठभूमि र कारण
फ्रान्समा इन्धनको मूल्यवृद्धि र जीवनयापनको लागतविरुद्ध सन् २०१८ मा ‘यलो भेस्ट’ आन्दोलन सुरु भएको थियो, जुन २०२६ को यस प्रदर्शनमा पुनः सक्रिय भएको देखिएको छ। सन् २०२६ को इरान युद्ध र यमन गृहयुद्धका कारण हर्मुजको जलसन्धिमा नाकाबन्दी भएपछि फ्रान्समा डिजेलको मूल्य प्रतिलिटर २.३७ युरोभन्दा बढी पुगेको थियो।
सेप्टेम्बर १५, २०२६ मा इन्धनको मूल्यवृद्धिको कारण फ्रान्समा प्रदर्शनहरू सुरु भएका थिए। त्यसपछि सेप्टेम्बर १७ मा पेरिसको उपनगर क्रेतेइलको लाइसे सेन्ट-एक्जुपेरीमा विद्यार्थीहरूले शिक्षकको अभाव, कमजोर सुविधाहरू र शिक्षाको गुणस्तरमा आएको ह्रासको विरोधमा प्रदर्शन गरे।
सरकारले हिंसाका लागि अति-वामपन्थी कार्यकर्ताहरूलाई दोष दिएको छ। तर, विपक्षी दलहरूले प्रहरीले अत्यधिक बल प्रयोग गरेको भन्दै त्यसलाई जिम्मेवार ठहराएका छन्। राष्ट्रपति इम्यानुएल म्याक्रोनको सम्बोधनमा समस्या समाधानका लागि ठोस योजना नभएको भन्दै सामाजिक सञ्जाल र विपक्षी दलहरूले आलोचना गरेका छन्।
सरकारको प्रतिक्रिया र आगामी कदम
प्रधानमन्त्री सेबास्टियन लेकोर्नुले हिंसाको निन्दा गर्दै स्थानीय अधिकारीहरूलाई आवश्यक परेमा प्रदर्शनहरूमा प्रतिबन्ध लगाउन सक्ने अधिकार दिएको बताएका छन्। सरकारले यस्ता हिंसात्मक घटनाहरू फेरि नदोहोरिनका लागि आवश्यक निष्कर्ष निकाल्न निर्देशन दिएको छ।
यसअघि अक्टोबर १ मा प्रधानमन्त्री लेकोर्नुले संकट बैठक बोलाएका थिए। त्यसैगरी, अक्टोबर ७ मा उनले इन्धनको मूल्य घटाउन फ्रान्सको रणनीतिक डिजेल भण्डारबाट १० मिलियन ब्यारेल जारी गर्ने घोषणा गरेका थिए। फ्रान्सेली अग्नि नियन्त्रकहरूको हडताल अक्टोबर २०, २०२६ सम्म जारी रहनेछ। आगामी नोभेम्बर ५, २०२६ मा अन्तर-व्यावसायिक हडतालको योजना पनि रहेको छ। फ्रान्समा अप्रिल २०२७ मा राष्ट्रपतीय निर्वाचन हुँदैछ।
