मुग्लिन-नारायणगढ सडकमा ढुंगा खस्ने समस्या: समाधान किन भएन?

मुग्लिन–नारायणगढ सडकखण्डको नाम्सी पुलमाथि शुक्रबार राति करिब ९:१५ बजे ढुंगा खसेपछि आवागमन एकतर्फी अवरुद्ध भएको छ। सडक डिभिजन भरतपुरले निरन्तर ढुंगा झरिरहेकाले सावधानीपूर्वक यात्रा गर्न अनुरोध गरेको छ।

मुग्लिन–नारायणगढ सडकखण्ड देशको राजधानी काठमाडौंलाई तराई र पूर्वी नेपालसँग जोड्ने प्रमुख लाइफलाइन हो। दैनिक हजारौं सवारीसाधन र यात्रुहरू यही मार्ग हुँदै आवतजावत गर्छन्। यसको निरन्तर अवरोधले राष्ट्रिय अर्थतन्त्र र जनजीवनमा गहिरो प्रभाव पार्छ।

तर यहाँ असली प्रश्न यो हो: विगत चार वर्षदेखि निरन्तर दोहोरिरहेको मुग्लिन–नारायणगढ सडकखण्डमा ढुंगा खस्ने र पहिरो जाने समस्याको दीर्घकालीन समाधान किन हुन सकेको छैन? यो प्रश्नले सडक पूर्वाधारको दिगो विकास र सार्वजनिक सुरक्षामाथि गम्भीर चुनौती खडा गर्छ। बारम्बारको अवरोधले राज्यको पूर्वाधार विकासको योजना र कार्यान्वयनमाथि प्रश्नचिह्न खडा गरेको छ। यसले केवल प्राविधिक समस्या मात्र नभई, नीतिगत कमजोरी र जवाफदेहीताको अभावलाई पनि उजागर गर्छ।

नाम्सी पुलमा बारम्बार ढुंगा खस्नुका कारणहरू के हुन्?

मुग्लिन–नारायणगढ सडकखण्ड विशेषगरी वर्षायाममा पहिरो र ढुंगा खस्ने समस्याका लागि उच्च जोखिममा रहेको छ। सडक विस्तारका क्रममा पहाडको भित्ता काटिएपछि यो समस्या झनै बढेको हो। यसले भूबनोट कमजोर बनाएको छ। नाम्सी पुल क्षेत्रमा यसअघि पनि ढुंगा खस्ने र पहिरो जाने घटनाहरू भएका छन्। सडक निर्माणका क्रममा पहाडको प्राकृतिक संरचनामाथि गरिएको हस्तक्षेपले यस क्षेत्रको भूगर्भीय स्थिरतामा नकारात्मक असर पारेको छ। यो समस्याको जड सडक विस्तारको क्रममा अपनाइएको अपर्याप्त इन्जिनियरिङ र भूगर्भीय अध्ययनमा निहित रहेको देखिन्छ। पहाडको भित्ता काट्दा त्यसको दीर्घकालीन असरबारे पर्याप्त ध्यान नदिइएकोले अहिले त्यसको मूल्य चुकाउनुपरेको छ।

अनुसन्धानका अनुसार, २०८३ आश्विन ११ गते र २०८३ श्रावण १९ गते पनि यसै क्षेत्रमा ढुंगा खसेर आवागमन प्रभावित भएको थियो। यो खण्ड देशको प्रमुख यातायात मार्ग हो। भौगोलिक संवेदनशीलतालाई सम्बोधन गर्न नसक्दा यस्ता घटना बारम्बार दोहोरिने गरेका छन्। यसले सडक सुरक्षाका मापदण्ड र निर्माण प्रक्रियामा थप गम्भीरता अपनाउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याउँछ।

यसले यात्रु र दैनिक जीवनमा कस्तो असर पार्छ?

सडक अवरुद्ध हुँदा यात्रुहरूले ठूलो सास्ती भोग्नुपर्छ। लामो जाममा फस्नुपर्ने, यात्रा असुरक्षित हुने र कहिलेकाहीँ मानवीय क्षति समेत हुने गरेको छ। विगत चार वर्षदेखि यो समस्या कायम रहँदा यस सडकखण्डमा धेरै मानवीय क्षति भइसकेको छ। पहिरो र ढुंगा खस्दा सवारीसाधन पुरिने, यात्रुहरू घाइते हुने र ज्यान गुमाउनेसम्मका घटनाहरू बारम्बार दोहोरिएका छन्। यसले सडक प्रयोगकर्ताहरूमा सधैं एक किसिमको त्रास र अनिश्चितता सिर्जना गरेको छ। यो समस्याले यात्रुको समय मात्र बर्बाद गर्दैन, उनीहरूको सुरक्षामाथि पनि गम्भीर प्रश्न खडा गर्छ।

यस सडकखण्डबाट दैनिक हजारौँ सवारीसाधन गुड्छन्, जसमा खाद्यान्न, तरकारी, पेट्रोलियम पदार्थ लगायतका अत्यावश्यक सामग्री बोकेका ट्रकहरू पनि हुन्छन्। सडक अवरुद्ध हुँदा आपूर्ति शृंखलामा बाधा पुग्छ, जसले गर्दा बजारमा वस्तुहरूको मूल्य बढ्न सक्छ र विशेषगरी मधेश तथा तराई क्षेत्रको अर्थतन्त्रमा प्रत्यक्ष असर पर्छ।

दीर्घकालीन समाधानको बाटो कहिले खुल्छ?

सडक डिभिजन भरतपुरले ढुंगा हटाउने र सडक खुलाउने काम गरिरहेको जनाएको छ। तर, ढुंगा खस्ने क्रम नरोकिएकाले यात्रु तथा चालकलाई उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरिएको छ। यस घटनाको पूर्ण रूपमा सडक कहिले खुल्छ भन्नेबारे हालसम्म कुनै निश्चित समयसीमा तोकिएको छैन। तत्कालका लागि गरिने मर्मत कार्यले मात्र समस्याको स्थायी समाधान नदिने स्पष्ट छ।

सडक डिभिजन भरतपुरले यस क्षेत्रमा दीर्घकालीन समाधानका लागि अध्ययन गरिरहेको बताए पनि स्थायी समाधान अझै हुन सकेको छैन। यसअघि त्रिशूली नदी कटानले मुग्लिन-नारायणगढ सडकको आधा भाग बगाएको घटनाले पनि यस सडकखण्डको जोखिमलाई उजागर गरेको थियो। त्रिशूली नदी कटानले मुग्लिन-नारायणगढ सडकको आधा भाग बगायो, एकतर्फी सञ्चालन

यस प्रकारका समस्याको स्थायी समाधानका लागि विस्तृत भूगर्भीय अध्ययन, आधुनिक इन्जिनियरिङ प्रविधिको प्रयोग र नियमित अनुगमन अपरिहार्य हुन्छ। तर, अध्ययनको गति र कार्यान्वयनको ढिलाइले गर्दा हरेक वर्ष हजारौं यात्रुले सास्ती भोग्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ। यसले राज्यको पूर्वाधार विकासमा दूरदृष्टि र प्रभावकारी कार्यान्वयनको अभाव देखाउँछ।

खसेका ढुंगाको यकिन मात्रा वा आकार, नाम्सी पुलमा कुनै क्षति पुगेको छ वा छैन, वा कुनै सवारीसाधन वा मानवीय क्षति भएको छ वा छैन भन्नेबारे पुष्टि भएको छैन। यस विशेष ढुंगा खस्ने घटनाको तत्कालको कारण (जस्तै: हालैको वर्षा) बारे पनि विस्तृत जानकारी दिइएको छैन। सडक डिभिजन भरतपुरले ढुंगा हटाउने र सडक खुलाउने काम गरिरहेको छ, तर ढुंगा खस्ने क्रम नरोकिएकाले सडक पूर्ण रूपमा कहिले खुल्छ भन्ने निश्चित छैन। यात्रु तथा चालकलाई उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरिएको छ।