वर्ल्डलिङ्कका अध्यक्ष दिलीप अग्रवालले नेपालले कच्चा बिजुली निर्यात गर्नुभन्दा ग्रीन डाटा सेन्टरबाट ‘कम्प्युटिङ पावर’ बेच्नुपर्ने प्रस्ताव गरेका छन्।
अग्रवालले बुधबार ‘पावर नेपाल कन्कलेभ २०८३’ मा बोल्दै विश्वभर आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्सको लहरले डाटा सेन्टरमा ऊर्जाको माग बढाएको बताए। नेपालको चिसो मौसम डाटा सेन्टर चिस्याउन वरदान साबित हुने उनको दाबी थियो।
अग्रवालका अनुसार, “डाटा सेन्टर चिस्याउन धेरै बिजुली खर्च हुन्छ। नेपालको प्राकृतिक रूपमै चिसो मौसम भएकाले यहाँ कुलिङ खर्च १५ प्रतिशत सस्तो पर्छ। हाम्रो हरियो र स्वच्छ ऊर्जा प्रयोग गरेर नेपाललाई संसारकै उत्कृष्ट डाटा हब बनाउन सकिन्छ।”
प्रसारण लाइनको झन्झट र भू-राजनीतिक तनाव छल्न ‘कम्प्युटिङ पावर’ निर्यात उत्तम विकल्प हो। अग्रवालले तर्क गरे। भुटानले १ हजार मेगावाट क्षमताको डाटा सेन्टर विकास गरिसकेको छ। नेपालले इन्टरनेट फाइबर मार्फत सिंगापुर, अमेरिका र मध्यपूर्वमा सिधै डाटा सेवा बेच्न सक्छ। यसबाट ठुलो विदेशी मुद्रा आर्जन हुने उनको भनाइ थियो।
वर्ल्डलिङ्कको भगिनी संस्था ‘डेटा वर्ल्ड’ ले मातातीर्थमा नेपालकै पहिलो ‘टियर-३’ डाटा सेन्टर सञ्चालनमा ल्याएको छ। उनले यस्ता आयोजनाहरूलाई जलविद्युत गृह नजिकै दुर्गम क्षेत्रमा स्थापना गर्न सुझाए। यसले कुलिङ मेसिनको आवाजले मानव बस्तीलाई असर नगर्ने उनको तर्क थियो।
सरकारी नीतिका कारण यस क्षेत्रले अपेक्षित गति लिन नसकेको अग्रवालले गुनासो गरे। सरकारले भौतिक वस्तु उत्पादनलाई मात्र ‘उद्योग’ मान्छ। डाटा सेन्टर जस्ता सेवालाई उद्योगको दर्जा नदिने संकुचित नीति रहेको उनको टिप्पणी छ।
डाटा सेन्टरलाई उद्योगको दर्जा दिएर नेपाल विद्युत प्राधिकरणले सहुलियतपूर्ण औद्योगिक महसुल उपलब्ध गराउनुपर्छ। यसो भए मात्र मुलुकमा डिजिटल रूपान्तरण सम्भव हुने अग्रवालको दाबी छ।
