सेप्टेम्बर २०२६ मा नेपालले ८८,२४८ विदेशी पर्यटक भित्र्यायो, अघिल्लो वर्षभन्दा १२.१ प्रतिशतले बढी। तर, एसियाली बजार फस्टाउँदा पश्चिमी मुलुकका पर्यटक आगमन भने खुम्चिएको छ।
सन् २०२५ को सेप्टेम्बरमा ७८,७११ पर्यटक नेपाल आएका थिए। यस वर्षको आगमनले क्षेत्रीय विविधतासहित नेपालको पर्यटन बजारको बदलिँदो प्रवृत्तिलाई उजागर गरेको छ।
एसियाली बजारमा उत्साहजनक वृद्धि
सेप्टेम्बरमा कुल पर्यटकमध्ये करिब एक तिहाइ अर्थात् ३०,०८५ जना दक्षिण एसियाली (सार्क) राष्ट्रबाट आएका छन्, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा २३.९ प्रतिशतको वृद्धि हो। भारतबाट मात्रै १७,४२५ पर्यटक नेपाल आएका छन्, जसले कुल आगमनको १९.७५ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको छ। भारतीय पर्यटकको संख्यामा १२ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ।
सार्क क्षेत्रभित्र श्रीलङ्काबाट ७,१०८ (५४ प्रतिशत वृद्धि) र बङ्गलादेशबाट ३,९६४ (३१.५ प्रतिशत वृद्धि) पर्यटक आएका छन्। भुटान र पाकिस्तानबाट आउने पर्यटकको संख्या क्रमशः १,१११ र ४२९ रहेको छ।
सार्क बाहेकका अन्य एसियाली राष्ट्रहरूबाट नेपाल आउने पर्यटकको संख्यामा यस वर्ष सर्वाधिक ५८ प्रतिशतको उछाल आएको छ। यस क्षेत्रबाट कुल १९,८८८ पर्यटक भित्रिएका छन्, जसमा चीनको भूमिका प्रमुख छ। सेप्टेम्बर २०२६ मा चीनबाट ११,२१२ पर्यटक नेपाल आए, जुन सन् २०२५ को सेप्टेम्बरको तुलनामा ११४.१ प्रतिशत अर्थात् दोब्बरभन्दा बढीको वृद्धि हो। जापानबाट २,०६६ (४५.४ प्रतिशत वृद्धि), मलेसियाबाट १,८७७ (१२.२ प्रतिशत वृद्धि) र दक्षिण कोरियाबाट १,४१२ (४.३ प्रतिशत वृद्धि) पर्यटक भित्रिएका छन्।
पश्चिमी मुलुकबाट पर्यटक आगमनमा गिरावट
एसियाली बजार फस्टाउँदा युरोप, अमेरिका र ओसियाना जस्ता लामो दूरीका गन्तव्यबाट आउने पर्यटकको संख्या भने घटेको छ। कुल पर्यटकको १७.१७ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको युरोपबाट आउने पर्यटकको संख्या ८.७ प्रतिशतले घटेर १५,१४८ मा सीमित भएको छ। बेलायतबाट सबैभन्दा बढी ३,७२५ पर्यटक आए पनि यो अघिल्लो वर्षको तुलनामा २५.२ प्रतिशतको ठूलो गिरावट हो। युरोपमा रुस (१८.४ प्रतिशत), इटाली (२०.४ प्रतिशत) र चेक रिपब्लिक (१५.७ प्रतिशत) बाट आउने पर्यटकको संख्यामा मात्र वृद्धि देखिएको छ।
अमेरिकी महादेशबाट आउने पर्यटक १२.३ प्रतिशतले घटेर १०,१०७ मा झरेको छ, जसमध्ये संयुक्त राज्य अमेरिकाबाट ८,२९९ पर्यटक आएका छन्। क्यानडाबाट पनि १५.५ प्रतिशतले पर्यटक घटेका छन्। ओसियाना क्षेत्र, विशेष गरी अस्ट्रेलियाबाट आउने पर्यटकको संख्यामा २९ प्रतिशतको ठूलो गिरावट आएको छ।
यद्यपि, मध्यपूर्वी राष्ट्रहरूबाट नेपाल आउने पर्यटकको संख्या ११.९ प्रतिशतले वृद्धि भई २,६०६ पुगेको छ, जसमा इजरायलबाट मात्रै १,९५७ जना रहेका छन्। अफ्रिकी महादेशबाट ४२४ जना पर्यटक आए, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा २३.३ प्रतिशतले बढी हो।
बोर्डका प्रवर्धनात्मक योजना र अनसुलझे चुनौती
नेपाल पर्यटन बोर्डका निमित्त प्रमुख कार्यकारी अधिकृत हिक्मत सिंह ऐरका अनुसार पछिल्ला महिनामा अन्तर्राष्ट्रिय हवाई सम्पर्क विस्तार, पर्यटन प्रवर्द्धन अभियान र नेपालको सुरक्षित गन्तव्यको छविका कारण पर्यटक आगमनमा सुधार देखिएको छ। सरकारले सन् २०२३ देखि २०३२ सम्मको दशकलाई ‘नेपाल भ्रमण दशक’ र सन् २०२५ लाई ‘विशेष पर्यटन वर्ष’ को रूपमा घोषणा गरेको छ। यस्तै, सन् २०२६ लाई ‘नेपाल–आसियान पर्यटन वर्ष’ को रूपमा मनाउने घोषणा पनि गरिएको छ।
भोटेकोशीमा आएको बाढीपछि नेपालको पर्यटन क्षेत्रबारे अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा गएको नकारात्मक सन्देशलाई चिर्न सरकार, निजी क्षेत्र तथा पर्यटनसँग सम्बन्धित सबै पक्षबीच प्रभावकारी सहकार्य र समन्वय आवश्यक रहेको होटल संघ नेपाल (हान) ले बताएको छ। हानले विपद् र आर्थिक मन्दीको अवस्थामा व्यवसायलाई टिकाइराख्न कर, ऋण, ब्याज तथा अन्य क्षेत्रमा सहुलियत दिने व्यवस्थाको माग गरेको छ।
नेपाल पर्यटन बोर्डले आगामी पर्यटन सिजनलाई लक्ष्य गरी भारत, चीन, अमेरिका, युरोप तथा अन्य प्रमुख स्रोत बजारमा थप प्रवर्धनात्मक गतिविधि सञ्चालन गर्ने तयारी गरेको छ। सरकारले आगामी आर्थिक वर्षका लागि संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयलाई ११.९६ अर्ब बजेट विनियोजन गरेको छ, जसमा १० लाख पर्यटक भित्र्याउने लक्ष्यलाई प्राथमिकता दिइएको छ। तर, पश्चिमी र ओसियानियाली बजार खुम्चिनुको विस्तृत कारण र त्यसलाई सम्बोधन गर्ने विशेष रणनीतिबारे बोर्डले अझै स्पष्ट पारेको छैन।
