अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले अक्टोबर ७, २०२६ मा ग्रीसको एथेन्सस्थित एक्रोपोलिसको पार्टेननमा हमासको इजरायल आक्रमणको तेस्रो वार्षिकोत्सवमा पश्चिमी सभ्यताको रक्षा र ट्रम्प सिद्धान्तको पुनर्जागरणमा केन्द्रित भाषण दिए। यो भाषण अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड जे. ट्रम्प प्रशासनको अन्तर्निहित विचारधारालाई स्पष्ट पार्ने रणनीतिक कदम थियो।
रुबियोको भाषणले प्राचीन ग्रीक शहर-राज्यहरूमा पश्चिमी सभ्यताको जरा रहेको कुरामा जोड दिँदै आधुनिक पश्चिमी समाजमा देखिएको क्षयप्रति चिन्ता व्यक्त गरेको छ। उनले सुरक्षाप्रतिको अत्यधिक मोह, औसतलाई पुरस्कृत गर्ने प्रवृत्ति र राष्ट्रिय आत्मविश्वासको कमीका कारण पश्चिमी समाज कमजोर बनेको दाबी गरे। यसलाई सन् ३९० ईसापूर्वमा गौलहरूद्वारा रोमको बोरा र सन् १९६२ को क्युबाली क्षेप्यास्त्र संकटजस्ता ऐतिहासिक घटनाहरूसँग तुलना गर्दै उनले पश्चिमी जीवनशैलीको रक्षाका लागि तत्काल कदम चाल्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याए।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड जे. ट्रम्पको प्रशासनले राष्ट्रिय शक्ति पुनर्निर्माण र रक्षा औद्योगिक आधार (DIB) लाई सुदृढ पार्ने नीतिलाई प्राथमिकता दिएको छ। २०२६ को राष्ट्रिय रक्षा रणनीतिमा DIB लाई चौथो प्राथमिकतामा राखिएको छ र ट्रम्पको कार्यकालको अन्त्यसम्ममा यसलाई ‘फाइभ स्टार’ स्तरमा पुर्याउने लक्ष्य राखिएको छ। रुबियोले नयाँ प्रविधिहरू जस्तै चिप्स, साइबर र ड्रोनमा आत्मनिर्भर बन्ने तथा अन्तरिक्ष अन्वेषणमा नयाँ युगको सुरुवात गर्ने ट्रम्प सिद्धान्तको अन्तिम अभिव्यक्तिको रूपमा प्रस्तुत गरे।
रुबियोले पश्चिमी सभ्यताको क्षय र ग्रीसको आदर्शमा जोड दिए
विदेशमन्त्री रुबियोले प्राचीन ग्रीकहरूको ‘थुमोस’ अर्थात् उत्साह र राष्ट्रवादको भावनालाई आधुनिक पश्चिमी समाजको राष्ट्रवादप्रति लज्जाबोध गर्ने प्रवृत्तिसँग तुलना गरे। उनले युरोपलाई आफ्नो निद्राबाट ब्युँझिएर रक्षा खर्च बढाउन र नयाँ उत्पादन क्षेत्रमा लगानी गर्न आग्रह गरे। यस सन्दर्भमा उनले ग्रीसलाई अमेरिकाको एक आदर्श सहयोगीको रूपमा प्रशंसा गर्दै युरोपले एथेन्सको उदाहरण पछ्याउनुपर्ने बताए। ग्रीसले हालै ‘अचिलिस शिल्ड’ नामक ठूलो रक्षा पहल सुरु गरेको छ र इजरायलसँग स्पाइडर, डेभिड्स स्लिङ र बराक एमएक्सजस्ता हवाई रक्षा प्रणाली खरिद गर्न सम्झौता गरेको छ।
रुबियोले अमेरिकाको विकासलाई एथेन्सबाट जन्मिएको, रोमबाट आकार पाएको, इसाई धर्मले बप्तिस्मा लिएको, मध्यकालीन युरोपको भट्टीमा कठोर बनेको र त्यसपछि नयाँ विश्वको किनारमा पुनर्जन्म भएको भन्दै पश्चिमी सभ्यताको ऐतिहासिक यात्राको व्याख्या गरे।
नेपाल-अमेरिका सम्बन्धमा रेमिट्यान्स र निर्वासनको चुनौती
अक्टोबर ७, २०२३ को इजरायल आक्रमणमा नेपाली नागरिकहरू पनि मारिएका थिए, जसले सुरक्षा र अन्तर्राष्ट्रिय द्वन्द्वको मानवीय लागतलाई उजागर गर्छ। सन् २०२३ को अनुमानित तथ्यांकअनुसार अमेरिकामा १ लाख ८५ हजारदेखि २ लाख १५ हजार नेपाली बसोबास गरिरहेका थिए र त्यहाँबाट नेपालमा १.२८ बिलियन डलर रेमिट्यान्स आएको थियो, जुन नेपालको कुल रेमिट्यान्स प्रवाहको ११.६ प्रतिशत हो।
नेपालका परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले नेपाल-अमेरिका सम्बन्धलाई परम्परागत सहायताभन्दा बाहिर व्यापार, लगानी र प्रविधि हस्तान्तरणमा केन्द्रित गतिशील साझेदारीमा सार्नुपर्ने बताएका छन्। यद्यपि, जनवरी २०२५ देखि ट्रम्पको दोस्रो कार्यकाल सुरु भएयता अमेरिकाबाट नेपाली नागरिकहरूको निर्वासन नाटकीय रूपमा बढेको छ, जसमा ३०६ नेपालीलाई निर्वासन गरिएको छ र अनुमानित ३,५०० जना ICE को सक्रिय निर्वासन सूचीमा छन्। अमेरिकी सदनले मे २०२५ मा गैर-नागरिकहरूले विदेशमा पठाउने रेमिट्यान्समा ३.५ प्रतिशत कर लगाउने विधेयक पारित गरेको थियो, जुन सिनेटमा विचाराधीन छ। नेपालले अमेरिकी निजी क्षेत्रको लगानीलाई प्रविधि, साइबर सुरक्षा र एनिमेसन उद्योगहरूमा आकर्षित गर्न खोजिरहेको छ।
रेमिट्यान्स विधेयक र ८०औं वार्षिकोत्सवमा चासो
अमेरिकी सिनेटले गैर-नागरिकहरूले पठाउने रेमिट्यान्समा कर लगाउने प्रस्तावित विधेयकमाथि निर्णय गर्नेछ। सन् २०२७ मा नेपाल र संयुक्त राज्य अमेरिकाले कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापनाको ८० औं वार्षिकोत्सव मनाउँदैछन्, जहाँ उच्च-स्तरीय भ्रमण र नयाँ साझेदारीका क्षेत्रहरूमा प्रगति अपेक्षित छ। ट्रम्प प्रशासनले अमेरिकी रक्षा औद्योगिक आधारलाई ‘फाइभ स्टार’ स्तरमा पुर्याउने लक्ष्य राखेको छ।
