चालु आर्थिक वर्षको पछिल्ला दुई महिना लगातार २ खर्बभन्दा बढीको वस्तु आयात भएको छ। यसमा मुख्य कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा इन्धनको मूल्यवृद्धि र नेपाली मुद्रा कमजोर हुनु हो।
भन्सार विभागको तथ्यांक अनुसार, चैत र वैशाख महिनामा लगातार २ खर्बभन्दा बढीको वस्तु आयात भएको छ। शुक्रबारको तथ्यांक अनुसार अमेरिकी डलर १ बराबर १५४ रुपैयाँ पुगेको छ। फागुनसम्म १२ खर्ब ८९ अर्ब २५ करोडको वस्तु आयात भएकोमा चैतमा आयात २ खर्ब १ अर्बले बढेर १४ खर्ब ९० अर्ब ४९ करोड पुगेको थियो। वैशाख मसान्तसम्म यो आयात २ खर्ब २ अर्बले बढेर १६ खर्ब ९२ अर्ब ६४ करोड पुगेको छ।
नेपाल राष्ट्र बैंकको चैत महिनासम्मको तथ्यांक अनुसार, आयातित वस्तुमध्ये उपभोग्य वस्तु ३७.५ प्रतिशत, मध्यवर्ती वस्तु ५३.३ प्रतिशत र पूँजीगत वस्तुको हिस्सा ९.२ प्रतिशत रहेको छ। यस वर्ष वैशाखसम्मको आयात गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा १४.८२ प्रतिशतले बढी हो। गत वर्ष वैशाखसम्म १४ खर्ब ७४ अर्ब १८ करोड बराबरको वस्तु आयात भएको थियो।
यस वर्ष वैशाखसम्म वस्तु निर्यात २ खर्ब ४८ अर्ब ९६ करोड बराबर भएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा १४.२५ प्रतिशतले बढी हो। यस अवधिमा कुल वैदेशिक व्यापार १९ खर्ब ४१ अर्ब ६० करोड पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा १४.७५ प्रतिशतले बढी हो। व्यापार घाटासमेत १४.९२ प्रतिशतले बढेर १४ खर्ब ४३ अर्ब कायम भएको छ।
कुल आयातमा निर्यातको हिस्सा केही घटेर १२.८२ प्रतिशत कायम भएको छ भने आयातको हिस्सा ८७.१७ प्रतिशत छ। चालु आर्थिक वर्षको १० महिनामा कुल आयातमा २ खर्ब ९९ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ इन्धन आयातमा खर्च भएको छ, जुन गत वर्षको सोही अवधिमा २ खर्ब ६४ अर्ब ८४ करोड थियो।
पश्चिम एसियामा युद्धका कारण इन्धनको मूल्यवृद्धिले विदेशी मुद्रा अधिक खपत भएको छ। यस वर्ष वनस्पति तथा जनावरको घिउ र तेल आयातमा १ खर्ब ४५ अर्ब रुपैयाँ विदेशिएको छ, जुन गत वर्ष १ खर्ब २० अर्ब थियो। फलाम र स्टिल आयात १ खर्ब १८ अर्ब पुगेको छ। सवारीसाधन आयातमा ९६ अर्ब ७९ करोड खर्च भएको छ।
डिजेल आयातको मात्रा घटे पनि मूल्य बढेको छ। यस वर्ष डिजेल आयातमा १ खर्ब ३० अर्ब ९३ करोड विदेशिएको छ, जबकि गत वर्ष धेरै डिजेल आयात गर्दा पनि १ अर्ब २ अर्ब ३८ करोडमात्र विदेशिएको थियो। कच्चा सोयाबिन तेल आयातमा १ खर्ब ६ अर्ब, पेट्रोल आयातमा ५८ अर्ब ६३ करोड र खाना पकाउने ग्यास आयातमा ४६ अर्ब १३ करोड रुपैयाँ खर्च भएको छ।
यस वर्ष १० महिनामा ३९ अर्ब ३९ करोडको स्मार्ट फोन र २५ अर्ब ७८ करोडको सुन भित्रिएको छ। निर्याततर्फ सोयाबिन तेल १ खर्ब १ अर्ब, अलैँची ११ अर्ब ४२ करोड, कार्पेट ८ अर्ब ४८ करोड, सूर्यमुखी तेल ७ अर्ब ४१ करोड र पाम तेल ५ अर्ब ५६ करोडको निर्यात भएको छ।
नेपालको वैदेशिक व्यापार भारत र चीनसँग प्रमुख छ। १० महिनामा भारतबाट ९ खर्ब ७४ अर्बको आयात र २ खर्ब ४ अर्बको निर्यात भएको छ। चीनबाट ३ खर्ब ३६ अर्बको आयात र १ अर्ब ३९ करोडको निर्यात भएको छ। अर्जेन्टिना तेस्रो व्यापार साझेदार मुलुक बनेको छ।
