अमेरिकी न्याय विभागले पूर्व एफबीआई निर्देशक जेम्स कोमीमाथि वर्गीकृत जानकारी खुलासा गरेको आरोपमा तेस्रो पटक मुद्दा चलाउने प्रयास गरेको छ, जसलाई कोमीका वकिलहरूले अवैध र हदम्यादले बन्देज लगाएको बताएका छन्। ट्रम्प प्रशासनले गत वर्ष राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प ह्वाइट हाउस फर्केपछि कोमीविरुद्ध चलाएको यो तेस्रो आपराधिक मुद्दा हो।
ट्रम्प र कोमीबीचको असहज सम्बन्ध
कोमी २०१७ मा ट्रम्पले पदभार ग्रहण गर्दा संघीय अनुसन्धान ब्यूरो (एफबीआई) का निर्देशक थिए। उनलाई तत्कालीन राष्ट्रपति ब्याराक ओबामाले नियुक्त गरेका थिए। त्यसअघि उनी राष्ट्रपति जर्ज डब्लु बुशको प्रशासनमा न्याय विभागका वरिष्ठ अधिकारीका रूपमा कार्यरत थिए।
ट्रम्प र कोमीबीचको सम्बन्ध सुरुदेखि नै तनावपूर्ण थियो। ट्रम्पले निजी रात्रिभोजमा कोमीलाई आफ्नो व्यक्तिगत वफादारीको शपथ लिन अनुरोध गरेपछि सम्बन्ध झनै बिग्रिएको थियो। कोमीले उक्त अनुरोधलाई तत्कालीन ज्ञापनपत्रमा दस्तावेजीकरण गरेका थिए। ट्रम्पले मे २०१७ मा कोमीलाई बर्खास्त गरेका थिए। यो बर्खास्तगी ट्रम्पको चुनावी अभियान र रुसबीचको सम्भावित सम्बन्धबारे एफबीआईको अनुसन्धान चलिरहेको बेला भएको थियो। पछि विशेष अधिवक्ता रोबर्ट मुलरले यो अनुसन्धानको नेतृत्व गरेका थिए, जसले रुसले २०१६ को चुनावमा हस्तक्षेप गरेको र ट्रम्पको टोलीले सहयोगलाई स्वागत गरेको पत्ता लगाए पनि आपराधिक सहकार्यको पर्याप्त प्रमाण नभएको निष्कर्ष निकालेका थिए।
नयाँ आरोप र कानूनी चुनौती
पछिल्लो आरोप अक्टोबर २०१६ को न्यूयोर्क टाइम्सको एक समाचारसँग सम्बन्धित छ, जसमा याहुलाई विदेशी आतंकवादी संगठनसँग सम्बन्धित इमेलहरू स्क्यान गर्न गोप्य अदालतको आदेशबारे उल्लेख थियो। उक्त समाचारमा दुई सरकारी अधिकारीहरूले नाम नखुलाउने सर्तमा जानकारी दिएका थिए।
यसअघि, न्याय विभागले कोमीलाई मिडियामा जानकारी चुहाएको बारे कांग्रेसलाई झूटो बोलेको र सामाजिक सञ्जाल पोस्टमा ट्रम्पलाई धम्की दिएको आरोपमा दुई पटक मुद्दा चलाएको थियो। झूटो बयानको मुद्दा न्यायाधीशले खारेज गरिदिएका थिए, जबकि धम्कीको मुद्दा विचाराधीन छ।
न्याय विभागले मुद्दा ल्याउनको लागि १० वर्षको हदम्याद बढाउन ‘आपराधिक जानकारी’ (criminal information) दायर गरेको बताएको छ। विभागका प्रवक्ताका अनुसार, ‘आपराधिक जानकारी’ दायर गर्नु संघीय अदालतमा व्यापक रूपमा मान्यता प्राप्त अभ्यास हो र यसलाई धेरै सर्किट कोर्ट अफ अपिल्सले अनुमोदन गरेको छ।
तर, कोमीका वकिल प्याट्रिक फिट्जगेराल्डले यो मुद्दा हदम्यादले बन्देज लगाएको र कानूनी रूपमा अवैध भएको दाबी गरेका छन्। उनले भनेका छन्, ‘यो तेस्रो पटक हो, जब न्याय विभागले कोमीमाथि संघीय अपराधको आरोप लगाउने प्रयास गरेको छ। कोमी आफ्नो निर्दोषतामा दृढ छन्।’
कोमीले एक भिडियो वक्तव्यमा भनेका छन्, ‘उनीहरू फेरि आएका छन्। यो न्याय विभागको दुरुपयोग हो, जसलाई हामीले सामान्य रूपमा लिनुहुँदैन। म अझै निर्दोष छु र म स्वतन्त्र संघीय न्यायपालिकामा विश्वास गर्छु।’
नेपाली समुदायमा चिन्ता
अमेरिकी न्याय प्रणालीमा देखिएको यो राजनीतिकरणले त्यहाँ बसोबास गर्ने नेपाली समुदायलाई प्रत्यक्ष असर नगरे पनि, अमेरिकी सरकारको नीतिगत स्थिरता र कानूनी शासनको विश्वसनीयतामाथि प्रश्न उठाउन सक्छ। सन् २०२६ को जुलाई २ सम्मको अमेरिकी जनगणनाको अनुमान अनुसार, संयुक्त राज्य अमेरिकामा २४१,०४९ नेपाली मूलका बासिन्दाहरू छन्।
ट्रम्प प्रशासनको समयमा नेपाली नागरिकहरूको निर्वासनको गति नाटकीय रूपमा बढेको थियो। २०२१ देखि २०२४ सम्मको चार वर्षको अवधिमा कुल १४० नेपालीलाई अमेरिकाबाट निर्वासन गरिएको थियो। ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालको पहिलो दस महिनामा मात्र यो संख्या ३०६ पुगेको थियो। यस्तो राजनीतिक अस्थिरताले आप्रवासन नीतिमा थप कडाइ आउन सक्ने चिन्ता नेपाली समुदायमा देखिन सक्छ।
आगामी कानूनी र राजनीतिक घटनाक्रम
न्याय विभागले कोमीकी छोरी माउरीन कोमीलाई ट्रम्प प्रशासनले गैरकानूनी रूपमा बर्खास्त गरेको न्यायाधीशको अक्टोबर २६, २०२६ को फैसलामाथि पुनरावेदन गर्ने बताएको छ। माउरीन कोमी प्याटरसन बेल्कनाप वेब एण्ड टायलर नामक कानून फर्ममा साझेदार छिन्।
कोमीमाथि लागेको धम्कीको मुद्दा अझै विचाराधीन छ। वर्गीकृत जानकारी खुलासाको आरोपमा कुन विशेष कानून अन्तर्गत मुद्दा चलाइएको हो भन्ने स्पष्ट छैन। यसको कानूनी वैधतामा विवाद छ, किनकि गैर-पुँजीगत संघीय अपराधहरूको लागि सामान्यतया हदम्याद पाँच वर्ष हुन्छ। आगामी नोभेम्बर ३, २०२६ मा हुने अमेरिकी मध्यावधि चुनावले पनि यी कानूनी लडाइँहरूको दिशामा प्रभाव पार्ने सम्भावना छ।
