धनुषामा सशस्त्र प्रहरीले भारतबाट अवैध रूपमा भित्र्याइएको २ लाख ६४ हजार रुपैयाँ बराबरको फूल नष्ट गरेपछि प्रयोग गर्न मिल्ने ती फूल गरिब तथा विपन्न परिवारलाई वितरण गर्नुपर्ने प्रश्न उठेको छ।
धनुषास्थित सशस्त्र प्रहरी बलका अनुसार देवडिहा क्षेत्रबाट १३० केजी सयपत्री र ३० केजी रजनिगन्धा फूल बरामद गरिएको छ, जसको कुल मूल्य १ लाख २४ हजार रुपैयाँ छ। यसैगरी, फुलगामा क्षेत्रबाट करिब २०० केजी सयपत्री फूल नियन्त्रणमा लिइएको छ, जसको अनुमानित मूल्य १ लाख ४० हजार रुपैयाँ छ।
पृष्ठभूमि
- आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा नेपालमा १२ करोड ६० लाख रुपैयाँ बराबरको फूल आयात भएको थियो, जुन अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा १५ करोडले कमी हो।
- आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा नेपालले २ करोड १३ लाख रुपैयाँ बराबरको फूल निर्यात गरेको थियो, जुन अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा बढी हो।
सशस्त्र प्रहरीले दिएको जानकारी अनुसार, बरामद गरिएका फूल स्थानीय जनप्रतिनिधि, नेपाल प्रहरी, भन्सार कार्यालयका प्रतिनिधि तथा स्थानीयवासीको उपस्थितिमा खाल्डो खनेर नष्ट गरिएको छ। सुरक्षा निकायले अवैध आयात नियन्त्रण गर्नुका साथै नेपाली किसानले उत्पादन गरेका फूलको बजार संरक्षण गर्नु आफ्नो कर्तव्य भएको बताएको छ।
फूल नष्ट गर्ने निर्णयमा स्थानीयको चासो
स्थानीयस्तरमा भने बरामद गरिएका फूल प्रयोग गर्न योग्य थिएनन् वा कानुनी प्रक्रियापछि उनीहरूको सदुपयोग गर्न सकिने अवस्था थियो कि थिएन भन्ने विषयमा चासो व्यक्त गरिएको छ। प्रयोग गर्न सकिने फूल नष्ट गर्नुको सट्टा गरिब तथा विपन्न परिवार, मठमन्दिर र सार्वजनिकस्थलमा निःशुल्क वितरण गर्न सकिने विकल्पबारे प्रश्न उठ्न थालेको छ।
यस वर्ष तिहार केही ढिला परेको र मौसम अनुकूल हुँदा स्थानीय फूलको उत्पादन बढेको छ। यसले गर्दा बजारमा फूलको मूल्य घटेको छ। गत वर्ष प्रतिमुठा १०० रुपैयाँसम्म बिक्री भएको फूल यस वर्ष ४० देखि ५० रुपैयाँमा उपलब्ध छ भने प्रतिमाला २०० देखि २५० रुपैयाँसम्म पर्ने फूलमाला १०० रुपैयाँमै पाउन सकिने अवस्था छ।
अवैध आयात नियन्त्रणका लागि सुरक्षा
तिहार र छठ पर्वलाई लक्षित गर्दै धनुषामा १२४० भन्दा बढी प्रहरी परिचालन गरिएको छ। झापा जिल्ला प्रशासन कार्यालयले पनि अवैध रूपमा आयातित फूल र प्लास्टिकबाट निर्मित कृत्रिम फूल नियन्त्रणमा लिन सुरक्षा निकायलाई निर्देशन दिएको थियो। गत वर्ष सुनसरीमा पनि भारतबाट अवैध रूपमा भित्र्याइएको २०९ किलो सयपत्री फूल बरामद गरी भन्सार कार्यालयमा बुझाइएको थियो।
आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा २६ करोड १३ लाख ७२ हजार रुपैयाँको फूल आयात भएको थियो भने १ करोड १५ लाख ७८ हजार रुपैयाँको फूल निर्यात भएको थियो। नेपाल फूलको उत्पादनमा करिब ९० प्रतिशत आत्मनिर्भर भएको भनिए पनि पछिल्ला वर्षहरूमा आयात बढेको र निर्यात घटेको तथ्यांकले देखाउँछ।
