नेपाली बजारमा शुक्रबार सुन र चाँदी दुवैको मूल्यमा उल्लेख्य गिरावट आएको छ। नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार आज सुनको मूल्यमा प्रतितोला दुई हजार २०० रुपैयाँले कमी आएको हो। यससँगै नेपाली बजारमा सुनको मूल्य प्रतितोला दुई लाख ९६ हजार ५०० रुपैयाँ कायम भएको छ। यो गिरावटले बजारमा केही समयदेखि जारी रहेको उच्च मूल्यको दौडमा विराम लागेको संकेत दिएको छ, जसले गर्दा सर्वसाधारण उपभोक्ता र लगानीकर्ताहरूमाझ चासो बढेको छ। यस पटकको मूल्य समायोजनले विशेषगरी सुन किन्ने योजनामा रहेका परिवारहरूलाई केही राहत महसुस गराएको छ, जसले गर्दा उनीहरूले आफ्नो खरिद क्षमतालाई अझ राम्रोसँग प्रयोग गर्न सक्नेछन्।

सुनको मूल्यमा भारी गिरावट, नयाँ कारोबार मूल्य

• सुनको मूल्य: प्रतितोला रु २,२०० ले गिरावट, नयाँ मूल्य रु २,९६,५०० ।
• चाँदीको मूल्य: प्रतितोला रु ७५ ले गिरावट, नयाँ मूल्य रु ४,९४५ ।
• अघिल्लो दिनको तुलनामा: सुन र चाँदी दुवैमा कमी ।

नेपालको इतिहासमा सुनचाँदीको मूल्यले सधैं नै विशेष स्थान ओगटेको छ। विशेष चाडपर्वहरूमा सुनको किनबेच बढ्नुका साथै यसलाई एक सुरक्षित लगानीको माध्यमका रूपमा पनि हेरिन्छ। यसरी, आजको यो गिरावटले बजारमा नयाँ तरंग ल्याएको छ। छापावाल सुनको मूल्य अघिल्लो दिन प्रतितोला दुई लाख ९८ हजार ७०० रुपैयाँ रहेकोमा आज घटेर दुई लाख ९६ हजार ५०० रुपैयाँमा आइपुगेको छ। यो परिवर्तनले बजारमा केही समयदेखि देखिएको अस्थिरतालाई कम गर्न मद्दत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। यसैगरी, तेजाबी सुनको मूल्य पनि प्रतितोला रु २,२०० ले घटेर दुई लाख ९५ हजार रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ, जसले गर्दा उपभोक्ताहरूलाई थप विकल्पहरू उपलब्ध भएका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारको प्रभाव र आन्तरिक कारणहरू

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुन र चाँदीको मूल्यमा आएको उतारचढावले नेपाली बजारलाई प्रभावित पारेको छ। विशेषगरी, अमेरिकी डलरको मजबुती र विश्व अर्थतन्त्रमा देखिएको अनिश्चितताले सुनको मागमा असर पार्ने गर्छ। जब अमेरिकी डलर बलियो हुन्छ, अन्य मुद्राहरूमा सुन किन्न महँगो पर्छ, जसले गर्दा यसको माग घट्न सक्छ। यद्यपि, नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघले मूल्य निर्धारण गर्दा अन्तर्राष्ट्रिय बजारको मूल्यलाई आधार माने पनि यसमा केही थप पक्षहरूले पनि प्रभाव पार्ने गर्छन्। नेपालको आफ्नै आर्थिक नीति, विदेशी मुद्रा सञ्चिति र सुनको आयात कोटा जस्ता कुराहरूले पनि यसको अन्तिम मूल्यलाई प्रभावित पार्छन्।

बिहीबार प्रतितोला दुई लाख ९८ हजार ७०० रुपैयाँमा कारोबार भएको छापावाल सुनको मूल्य आज घटेर दुई लाख ९६ हजार ५०० रुपैयाँमा आइपुगेको छ। यो गिरावटले विशेषगरी ठूलो परिमाणमा सुन खरिद गर्ने व्यवसायीहरूलाई केही राहत दिएको छ। नेपालमा सुनको मूल्य निर्धारणमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारको ‘स्पट प्राइस’ (तत्काल भुक्तानी हुने मूल्य) ले प्रमुख भूमिका खेल्छ, तर यसमा ढुवानी खर्च, भन्सार शुल्क र नेपाल राष्ट्र बैंकले तोकेको विनिमय दर जस्ता थप पक्षहरूले पनि प्रभाव पार्छन्। यस पटकको गिरावटमा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा सुनको मागमा आएको कमी मुख्य कारण मानिएको छ।

चाँदीको मूल्यमा पनि गिरावट, उपभोक्तालाई राहत

सुनसँगै चाँदीको मूल्यमा पनि गिरावट आएको छ। बिहीबार प्रतितोला पाँच हजार २० रुपैयाँमा कारोबार भएको चाँदी आज ४५ रुपैयाँले घटेर चार हजार ९४५ रुपैयाँमा झरेको छ। यसरी, पछिल्लो समय सुन र चाँदी दुवैको मूल्यमा आएको यो गिरावटले लगानीकर्ता र सर्वसाधारण उपभोक्तालाई केही राहत मिलेको छ। नेपालमा चाँदीलाई पनि सुन जस्तै एक महत्त्वपूर्ण धातुको रूपमा हेरिन्छ, विशेषगरी गहना निर्माण र केही औद्योगिक प्रयोगमा यसको माग रहन्छ। यसको मूल्यमा आएको कमीले गर्दा चाँदीका गहना बनाउने व्यवसायीहरूलाई उत्पादन लागत घटाउन मद्दत पुग्नेछ, जसको फाइदा अन्ततः उपभोक्ताहरूले पाउनेछन्।

चाँदीको मूल्यमा आएको यो गिरावटले विशेषगरी मध्यम वर्गीय परिवारहरूलाई लक्षित गर्ने गहनाहरूको मूल्यमा पनि कमी ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ। नेपालको सामाजिक र सांस्कृतिक परम्परामा चाँदीको प्रयोग पनि महत्त्वपूर्ण छ, जस्तै विवाह र अन्य शुभ कार्यहरूमा। यसरी, चाँदीको मूल्यमा आएको यो सानो भए पनि महत्त्वपूर्ण गिरावटले धेरैलाई यस धातुको खरिदमा प्रोत्साहन गर्नेछ। यसका साथै, चाँदीलाई पनि एक वैकल्पिक लगानीको रूपमा हेरिन्छ, त्यसैले यसको मूल्यमा आएको कमीले लगानीकर्ताहरूलाई पनि यसको खरिद वा बिक्रीको निर्णय लिन प्रेरित गर्नेछ।

लगानीकर्ता र उपभोक्ताको दृष्टिकोण

सुनचाँदी बजारमा हुने दैनिक उतारचढावले लगानीकर्ताहरूलाई सचेत रहन प्रेरित गरेको छ। विशेषगरी, छोटो अवधिको लगानी गर्नेहरूका लागि मूल्यको यो प्रवृत्ति महत्त्वपूर्ण हुन्छ। यद्यपि, दीर्घकालीन लगानीकर्ताहरूका लागि भने यस्ता दैनिक परिवर्तनले खासै ठूलो असर नगर्ने विश्लेषकहरूको भनाइ छ। नेपालमा सुनलाई ‘सुरक्षित लगानी’ को रूपमा लिने चलन पुरानै हो, विशेषगरी जब अर्थतन्त्रमा अनिश्चितता छाउँछ। यसरी, मूल्यमा आएको यो गिरावटले केही लगानीकर्ताहरूलाई सस्तो मूल्यमा सुन किन्ने अवसर प्रदान गरेको छ, जबकि अरूहरूले थप गिरावटको प्रतीक्षा गरिरहेका हुन सक्छन्।

अर्थविद्हरूका अनुसार, सुन र चाँदीको मूल्य अन्तर्राष्ट्रिय बजारका साथै नेपालको आन्तरिक आर्थिक गतिविधि, मुद्रास्फीति र मौद्रिक नीतिका कारण पनि प्रभावित हुन्छ। हाल विश्वभरि नै ब्याजदर वृद्धि र आर्थिक मन्दीको त्रासले गर्दा सुन जस्ता सुरक्षित लगानीका माध्यमप्रतिको आकर्षण बढेको थियो, तर पछिल्लो समय केही सुधार आएको छ। नेपालमा, मुद्रास्फीति नियन्त्रणका लागि नेपाल राष्ट्र बैंकले अपनाउने नीतिहरू, जस्तै ब्याजदर समायोजन, ले पनि सुनको मागलाई अप्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित पार्छ। जब बैंकहरूमा निक्षेपको ब्याजदर बढ्छ, मानिसहरू सुनमा लगानी गर्नुभन्दा बैंकमा पैसा राख्न रुचाउँछन्, जसले सुनको माग घटाउँछ।

आगामी दिनमा बजारको दिशा

शुक्रबारको मूल्य गिरावटले नेपाली सुनचाँदी बजारमा केही स्थिरता आएको संकेत गर्दछ। यद्यपि, आगामी दिनमा मूल्य कता जान्छ भन्ने कुरा अन्तर्राष्ट्रिय बजारको अवस्था, नेपाल सरकारको आर्थिक नीति र विश्व अर्थतन्त्रको गतिमा निर्भर रहनेछ। उपभोक्ताहरूका लागि भने यो मूल्य गिरावटले सुन तथा चाँदी खरिद गर्ने अवसर प्रदान गरेको छ। यसरी, बजारको आगामी दिशा निर्धारणमा धेरै कारकहरूले भूमिका खेल्नेछन्, जसमा प्रमुख रूपमा अमेरिकी फेडरल रिजर्भको ब्याजदर नीति, युरोपियन सेन्ट्रल बैंकको निर्णय र भू-राजनीतिक तनावहरू पर्छन्।

नेपाल सरकारले हालै सुन आयातमा केही सहजता ल्याएको खबरहरू पनि आइरहेका छन्, जसले गर्दा बजारमा सुनको आपूर्ति बढ्न सक्ने र यसले मूल्यलाई थप स्थिर बनाउन मद्दत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। यदि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य घट्ने क्रम जारी रह्यो र नेपालको आन्तरिक माग पनि स्थिर रह्यो भने, आगामी हप्ताहरूमा सुनको मूल्यमा थप सुधार आउन सक्ने सम्भावना छ। यद्यपि, कुनै पनि अप्रत्याशित वैश्विक घटनाले बजारलाई पुनः अस्थिर बनाउन सक्छ, त्यसैले लगानीकर्ता र उपभोक्ताहरू दुवैले बजारको अवस्थालाई नजिकबाट नियाल्नुपर्नेछ।