अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका दक्षिण तथा मध्य एसियाली मामिलाका विशेष दूत सर्जियो गोर आज साँझ काठमाडौं आइपुग्दैछन्। उनको यो भ्रमण हालै गठन भएको नयाँ सरकारसँगको कूटनीतिक सम्बन्धका लागि निकै अर्थपूर्ण हुने अपेक्षा गरिएको छ। गोरको आगमन अमेरिकी सहायक विदेशमन्त्री एस. पाउल कपुरको नेपाल भ्रमण सकिएको केही दिनमै भएको छ, जसले दुई देशबीचको कूटनीतिक सक्रियतालाई थप जोड दिएको छ।
कूटनीतिक सम्बन्धमा नयाँ अध्याय
३९ वर्षीय गोर, जो भारतका लागि अमेरिकी राजदूतसमेत हुन्, नयाँ सरकार बनेयता नेपाल भ्रमण गर्ने सबैभन्दा उच्च तहका अमेरिकी कूटनीतिज्ञ हुन्। उनको यो भ्रमणले विशेषगरी नेपालको नयाँ राजनीतिक नेतृत्वसँग अमेरिकी प्रशासनको सम्बन्धलाई बुझ्न र सुदृढ गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ। यसअघि सहायक विदेशमन्त्री कपुरले परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल र अर्थमन्त्री स्वर्णीम वाग्लेसँग भेटवार्ता गरेका थिए, जसले द्विपक्षीय हितका विभिन्न विषयमा छलफल भएको संकेत गर्छ।
गोरको भ्रमणको मुख्य उद्देश्य नयाँ सरकारका नीतिहरू, विशेषगरी आर्थिक विकास, लोकतान्त्रिक सुशासन र क्षेत्रीय सुरक्षा मामिलामा नेपालको दृष्टिकोण बुझ्नु हुनेछ। अमेरिकी प्रशासनले नेपालको राजनीतिक स्थायित्व र लोकतान्त्रिक प्रक्रियामा आफ्नो चासो व्यक्त गर्दै आएको छ, र गोरको भ्रमणले यसलाई थप बल पुर्याउनेछ।
उच्चस्तरीय भेटवार्ताको तयारी
काठमाडौंमा रहँदा विशेष दूत गोरले प्रधानमन्त्री र अन्य उच्च सरकारी अधिकारीहरूसँग भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रम छ। यद्यपि, प्रधानमन्त्रीसँगको भेटको समय र सम्भावना अझै अनिश्चित छ। यो भ्रमणले नेपाल र अमेरिकाबीचको द्विपक्षीय सम्बन्धलाई नयाँ दिशा दिन सक्ने विश्लेषकहरूको भनाइ छ। विशेषगरी, कोरोना महामारीपछिको आर्थिक पुनरुत्थान, जलवायु परिवर्तन र हिन्द प्रशान्त क्षेत्रको रणनीतिक साझेदारीजस्ता विषयमा छलफल हुने अपेक्षा छ।
गोरको भ्रमणलाई नेपालको परराष्ट्र नीति र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका लागि एक महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा हेरिएको छ। यसले नेपाललाई अमेरिकी सहयोग र लगानीका नयाँ अवसरहरू खोल्न मद्दत गर्न सक्छ। साथै, यसले नेपालको भू-राजनीतिक अवस्थितिलाई मध्यनजर गर्दै क्षेत्रीय सन्तुलन कायम राख्न पनि भूमिका खेल्न सक्नेछ।
अमेरिका–नेपाल सम्बन्धको पृष्ठभूमि
नेपाल र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीच सन् १९४७ मा कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएको थियो। त्यसयता दुई देशबीच विभिन्न क्षेत्रमा सहकार्य रहँदै आएको छ, जसमा विकास सहायता, शिक्षा, स्वास्थ्य र सुरक्षा समावेश छन्। अमेरिकी सहयोग नियोग (USAID) र मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेशन (MCC) जस्ता निकायमार्फत अमेरिकाले नेपालको विकासमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको छ।
पछिल्लो समयमा, हिन्द प्रशान्त क्षेत्रमा अमेरिकाको बढ्दो रणनीतिक चासोले नेपालसँगको सम्बन्धलाई अझ महत्वपूर्ण बनाएको छ। विशेष दूत गोरको भ्रमणले यस क्षेत्रमा अमेरिकी नीतिहरूको कार्यान्वयन र नेपालको भूमिकालाई स्पष्ट पार्ने अपेक्षा गरिएको छ।
भ्रमणको सम्भावित असर
विशेष दूत गोरको भ्रमणले नेपालको नयाँ सरकारलाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा आफ्नो स्थान स्थापित गर्न र कूटनीतिक सम्बन्धहरूलाई सुदृढ पार्न मद्दत गर्नेछ। यसले नेपालमा अमेरिकी लगानी र व्यापारका लागि नयाँ ढोकाहरू खोल्न सक्ने सम्भावना छ। साथै, यस भ्रमणले नेपालको लोकतान्त्रिक यात्रा र सुशासनको क्षेत्रमा थप प्रगति गर्नका लागि अन्तर्राष्ट्रिय समर्थन जुटाउन पनि भूमिका खेल्नेछ।
यद्यपि, भ्रमणको अन्तिम नतिजा दुई देशबीचको छलफल र नेपाल सरकारको प्रतिक्रियामा निर्भर रहनेछ। गोरको भ्रमणले नेपालको परराष्ट्र नीतिमा कस्तो प्रभाव पार्नेछ र यसले दुई देशबीचको सम्बन्धलाई कसरी अगाडि बढाउनेछ, त्यो आउने दिनहरूमा स्पष्ट हुनेछ।
