नेपाली कांग्रेसका सभापति तथा पूर्व उपप्रधानमन्त्री गगन थापाले मुलुकको अर्थतन्त्र गम्भीर संकटमा फस्दै गर्दा पनि सरकार गम्भीर नभएको आरोप लगाएका छन् । मजदुर दिवसको अवसरमा आयोजित एक कार्यक्रममा बोल्दै उनले सरकारको प्राथमिकता गलत ठाउँमा रहेको र यसले लगानीकर्तामा निराशा बढाएको बताए ।
अर्थतन्त्रको नाजुक अवस्था
थापाले मुलुकको अर्थतन्त्र ‘कोमा’मा जानै लाग्दा पनि सरकारको प्राथमिकता सही नभएकोमा चिन्ता व्यक्त गरे । उनले बैंकहरूमा पैसा थुप्रिएर बसेको तर ऋण लिने वातावरण नभएको अवस्थाले लगानीकर्ताहरूमा विश्वासको कमी देखिएको उल्लेख गरे । ‘दैनिक ज्यालादारी गर्ने मजदुरदेखि ठूला व्यवसायीसम्म सबै आर्थिक मन्दीको चपेटामा छन्,’ उनले भने, ‘यस्तो अवस्थामा पनि सरकारले सही दिशामा काम गर्न सकेको छैन ।’
उनले अर्थतन्त्रको यस्तो नाजुक अवस्थाबाट बाहिर निस्कनका लागि सरकारले ठोस कदम चाल्नुपर्ने बताए । ‘लगानीकर्ताहरूलाई विश्वास दिलाउन सक्नुपर्छ । उनीहरूलाई सहज रूपमा ऋण उपलब्ध गराउने वातावरण बनाउनुपर्छ,’ उनले भने ।
मुख्य तथ्यांकहरू
- बैंकहरूमा तरलता (लिक्विडिटी) अत्यधिक छ तर कर्जा प्रवाह भने सुस्त छ ।
- लगानीकर्ताहरूमा लगानी गर्ने वातावरणप्रति विश्वासको कमी देखिएको छ ।
- दैनिक ज्यालादारी गर्ने मजदुरदेखि ठूला व्यवसायीसम्म आर्थिक मन्दीको मारमा छन् ।
- सरकारको प्राथमिकता गलत ठाउँमा रहेको आरोप छ ।
- अर्थतन्त्र ‘कोमा’मा जानै लाग्दा पनि सरकार गम्भीर नभएको टिप्पणी गरिएको छ ।
लगानीकर्तामा निराशा
थापाका अनुसार, अहिलेको अवस्थामा बैंकहरूमा पर्याप्त पैसा भए पनि लगानीकर्ताहरूले सहजै ऋण पाउन सकेका छैनन् । यसले गर्दा नयाँ व्यवसाय सुरु गर्ने वा पुरानो व्यवसाय विस्तार गर्ने योजनाहरू अलपत्र परेका छन् । ‘जब बैंकमा पैसा थुप्रिन्छ तर त्यो लगानीमा परिणत हुन सक्दैन भने त्यसको अर्थ हो कि लगानीकर्ताको मनोबल गिरेको छ,’ उनले भने ।
उनले यो अवस्था दैनिक ज्यालादारी गर्ने मजदुरका लागि झनै पीडादायी भएको बताए । ‘एकातिर रोजगारीको अवसर कम छ, अर्कोतिर भएका रोजगारी पनि गुम्ने खतरा छ,’ उनले थपे । ठूला व्यवसायीहरू पनि व्यापार सुस्त हुँदा समस्यामा परेको उनको भनाइ छ ।
सरकारको भूमिकामा प्रश्न
थापाले सरकारले अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउनका लागि तत्काल कदम चाल्नुपर्नेमा जोड दिए । ‘सरकारले अबको प्राथमिकता अर्थतन्त्रलाई कसरी जोगाउने भन्नेमा केन्द्रित गर्नुपर्छ । अनावश्यक खर्च कटौती गर्ने, लगानीको वातावरण बनाउने र युवाहरूलाई स्वरोजगारमा प्रेरित गर्नेजस्ता कामहरू तत्काल अघि बढाउनुपर्छ,’ उनले भने ।
उनले अर्थतन्त्रको वर्तमान अवस्थाबारे सरकारले स्पष्ट चित्र दिनुपर्ने र त्यसका आधारमा सबै पक्ष मिलेर अघि बढ्नुपर्ने धारणा राखे । ‘हामी सबै मिलेर मात्रै यो संकटबाट पार पाउन सक्छौं,’ उनले भने ।
विश्लेषकको भनाइ
अर्थविद्हरूले पनि नेपालको अर्थतन्त्रमा तरलताको समस्या नभए पनि लगानी गर्ने वातावरणको अभाव रहेको औंल्याउँदै आएका छन् । उनीहरूका अनुसार, उच्च ब्याजदर, नीतिगत अस्थिरता र सुशासनको कमीले गर्दा लगानीकर्ताहरू निरुत्साहित भएका छन् । यसले गर्दा आर्थिक वृद्धिदर सुस्त हुने र बेरोजगारी बढ्ने खतरा रहेको उनीहरूको विश्लेषण छ ।
अब के हुन्छ ?
अर्थतन्त्रको यो अवस्थालाई सुधार गर्नका लागि सरकारले तत्काल प्रभावकारी नीतिगत निर्णय लिनुपर्ने देखिन्छ । लगानीकर्ताहरूको मनोबल बढाउनका लागि ब्याजदरमा सहुलियत, लगानी प्रक्रियामा सरलीकरण र कानुनी सुरक्षाको प्रत्याभूतिजस्ता कदमहरू आवश्यक छन् । यसका साथै, सरकारले अनावश्यक खर्चमा लगाम लगाएर राजस्व संकलनमा जोड दिनुपर्नेछ । आगामी दिनमा सरकारले लिने नीतिगत कदमहरूले नै अर्थतन्त्रको भविष्य निर्धारण गर्नेछ ।