अमेरिकाले इरानमाथि पुन: बमबारी गरेको छ, जसलाई इरानले युद्धविरामको उल्लंघन र ओमानको खाडीमा तेल ट्याङ्करमाथिको आक्रमण भनेको छ।
अप्रिल ७ मा युद्धविरामको अपिल भएयता पनि अमेरिका र इरानबीच पटक-पटक झडपहरू भइरहेका छन्। पछिल्लो आक्रमण अमेरिकी सेनाले ओमानको खाडीमा इरानी तेल ट्याङ्करहरूलाई निशाना बनाएको इरानको आरोपपछि भएको हो, जसलाई इरानले युद्धविरामको स्पष्ट उल्लङ्घन भनेको छ। अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्डले भने आफ्ना नौसेनाको टोली ओमानको खाडीतर्फ अघि बढिरहेका बेला इरानी सैन्य बलले मिसाइल, ड्रोन र साना डुंगामार्फत आक्रमण गरेपछि आत्मरक्षाका लागि जवाफी कारबाही गरेको दाबी गरेको छ। होर्मुज जलमार्ग विश्वको तेल र ग्यास ढुवानीका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ, र यहाँको तनावले विश्वभर पेट्रोलियम पदार्थको आपूर्ति र मूल्यमा प्रत्यक्ष असर पार्नेछ।
राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले गत महिना होर्मुज क्षेत्रमा रहेका इरानी बन्दरगाहहरूको नाकाबन्दी सुरु गरेर इरानको तेल निर्यातबाट हुने आम्दानी सीमित गर्न खोजेका थिए। फेब्रुअरी अन्त्यतिर युद्ध सुरु भएयता अमेरिकाले दर्जनौं इरानी जहाज नियन्त्रणमा लिएको दाबी गरेको छ। यसअघि सोमबार, अमेरिकाले ‘प्रोजेक्ट फ्रीडम’ अन्तर्गत आफ्ना डिस्ट्रोयरहरू होर्मुज जलडमरूमध्य पार गरेको जनाएको थियो, जसको उद्देश्य समुद्री व्यापारिक मार्ग खुला राख्नु थियो। तर, भोलिपल्ट ट्रम्पले इरानसँगको वार्तामा उल्लेखनीय प्रगति भएको भन्दै उक्त सैन्य अभियान केही समयका लागि स्थगित गरिएको घोषणा गरेका थिए।
ट्रम्पको चेतावनी र वार्ताको दाबी
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि फेरि आक्रमण भएलगत्तै सामाजिक सञ्जालमा तेहरानले सम्झौतामा पुग्न नसके अर्को आक्रमण गर्ने चेतावनी दिएका थिए। उनले इरानले अमेरिकी युद्धपोतमाथि आक्रमण गरेको आरोप पनि लगाए। तर, बिहीबार साँझ पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले अमेरिका इरानी पक्षसँग वार्तामा रहेको र गोलीबारी भए पनि युद्धविराम अझै कायम रहेको दाबी गरे। ट्रम्पले इरानलाई परमाणु हतियार राख्न नदिइने दोहोर्याउँदै इरान यसमा सहमत भइसकेको बताए। उनले वार्ता निकै राम्रोसँग अघि बढिरहेको, तर यदि सम्झौतामा हस्ताक्षर भएन भने इरानले ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्ने चेतावनी दिए।
होर्मुज जलमार्गमा फसेका १५०० जहाज र २० हजार नाविक
संयुक्त राष्ट्रसंघीय समुद्री एजेन्सी (आईएमओ) का महासचिव आर्सेनियो डोमिंग्वेजका अनुसार, होर्मुजको जलमार्गमा लगभग १,५०० जहाजहरू फसेका छन्। यी जहाजहरूमा लगभग २० हजार चालक दलका सदस्यहरू वा नाविकहरू पनि फसेका छन्। इरानले होर्मुज जलडमरूमध्यतर्फ गइरहेको एक इरानी तेल ट्यांकरमाथि आक्रमण गरेर अमेरिकाले युद्धविराम तोडेको आरोप लगाएको छ। इरानी नौसेनाले ‘शक्तिशाली विस्फोटक वारहेड’ प्रयोग गरेर जवाफ दिएको र आफ्ना गुप्तचर प्रतिवेदनअनुसार अमेरिकालाई ‘ठूलो क्षति’ पुगेको दाबी गरेको छ।
पाकिस्तानमा दुई देशका उच्च अधिकारीबीच भएको वार्ताको प्रगतिका कारण केही समयका लागि आक्रमण रोकिएको भनिए पनि ताजा आक्रमणले शान्ति सम्झौता जोखिममा परेको छ। अमेरिकाले आफू ‘तनाव बढाउन नचाहेको, तर पूर्णरूपमा तयार र तैनाथ रहेको’ जनाएको छ, जबकि ट्रम्पले सम्झौतामा हस्ताक्षर नभए इरानले ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्ने चेतावनी दिएका छन्।
