भारतले सुन र चाँदी आयात शुल्क ६ प्रतिशतबाट १५ प्रतिशत पुर्याएपछि नेपाली बजारमा मूल्य असन्तुलन र तस्करी बढ्ने जोखिम देखिएको छ।
नयाँ व्यवस्थाअनुसार भारतले सुन र चाँदीमा लाग्ने आयात शुल्क ६ प्रतिशतबाट १५ प्रतिशत पुर्यायो। प्लाटिनममा लाग्ने शुल्क ६.४ प्रतिशतबाट बढेर १५.४ प्रतिशत पुगेको छ। यो कडाइ गरगहना, सिक्का तथा सम्बन्धित सामग्रीमा समेत लागू हुनेछ।
भारतीय अर्थ मन्त्रालयका स्रोतले अत्यावश्यक नभएका आयात नियन्त्रण निर्णयको उद्देश्य रहेको बताए। वाणिज्य तथा उद्योग मन्त्रालयअन्तर्गतको विदेश व्यापार महानिर्देशनालयले केही चाँदी आयातलाई ‘प्रतिबन्धित’ श्रेणीमा राखेको छ।
दक्षिण एसियाली बजारमा सुन-चाँदीको आपूर्ति शृङ्खला भारतसँग गहिरो रूपमा जोडिएको छ। यसले नेपालको मूल्य, आपूर्ति र अवैध कारोबारमा असर पार्ने नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी संघका अध्यक्ष महेंद्र रत्न शाक्यले बताए।
नेपाल र भारतबीच स्थिर विनिमय दर छ। यसले दुई देशको बजारमा मूल्य असन्तुलन हुँदा कारोबार प्रवाह प्रभावित हुन सक्छ, शाक्यले भने। भारतमा सुन आयात कर १० प्रतिशतबाट १५ प्रतिशतसम्म बढ्दा त्यहाँ सुन महँगो हुन्छ। त्यसको प्रभाव नेपालतर्फ पनि पर्ने सम्भावना छ।
शाक्यका अनुसार भारतमा सुन महँगो हुँदा नेपालमा तुलनात्मक रूपमा फरक मूल्य स्थिति बन्न सक्छ। यसले व्यापार प्रवाहमा असर गर्छ। नेपालबाट भारतमा सुन तस्करी बढ्ने सम्भावना उच्च छ, उनले औंल्याए।
अध्यक्ष शाक्यले नेपालले पनि आगामी बजेटमार्फत आयात कर समायोजन गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याए। भारतसँगको कर संरचना धेरै फरक हुँदा अवैध कारोबार, मूल्य असन्तुलन र बजार दबाब बढ्ने जोखिम हुन्छ, उनले तर्क गरे।
कर समायोजन नगरे सरकार र उपभोक्ता दुवैलाई असर पर्छ। व्यापार सन्तुलन बिग्रिन सक्छ, शाक्यले चेतावनी दिए। व्यवसायीहरूको प्रारम्भिक अनुमान अनुसार नेपालले लागू गरेको सुनको कर संरचना भारतसँग फरक छ।
भारतले कर बढाएपछि नेपालले पनि १५ प्रतिशत आसपास समायोजन गर्न सक्ने चर्चा छ। यो विषय हाल छलफलकै चरणमा रहेको व्यवसायीहरूले बताए। चाँदी र हिरा आयातमा भने ठूलो नीतिगत परिवर्तन भएको छैन, व्यवसायीहरूको भनाइ छ।
चाँदीको कर संरचना भारतसँग तुलनात्मक रूपमा मिल्दोजुल्दो छ, व्यवसायीहरूको मूल्यांकन छ। उनीहरूले सरकारलाई नीतिगत स्थिरता र क्षेत्रीय बजार सन्तुलनलाई ध्यानमा राखेर आगामी बजेटमार्फत स्पष्ट कर नीति ल्याउन सुझाव दिएका छन्।
