८ वर्षको सास्ती अन्त्य गर्दै बुटवल–नारायणगढ सडकको ११४ किलोमिटर यात्रा पौने दुई घण्टामै पूरा हुने भएको छ। आयोजनाको ९२ प्रतिशत काम सम्पन्न भयो।
२०७५ चैतमा आयोजना विस्तार शुरू भएको थियो। ४२ महिना (साढे तीन वर्ष) मा सक्ने लक्ष्य थियो। यो चालू आर्थिक वर्षभित्र सम्पन्न हुने चरणमा आइपुगेको छ।
पूर्वपश्चिम महेन्द्र राजमार्गको मध्य खण्डमा ११४ किलोमिटर सडक पर्छ। ८ वर्षसम्म सवारीसाधन, यात्रु र स्थानीयले सकसपूर्ण सफर खेपे। देशकै जीवनरेखा मानिएको बर्दघाटदेखि दुम्कीबाससम्म १४ किलोमिटर दाउन्ने खण्ड छ। यसका समस्याले अन्य विकासलाई समेत छायामा पारेको थियो।
यात्रुले अब एसियन मापदण्डको फराकिलो सडकमा सहज यात्रा गरिरहेका छन्। निर्माणअघि ३ घण्टा लाग्थ्यो। निर्माणका बेला ८ घण्टासम्मको सास्ती थियो। अब यात्रा पौने दुई घण्टामा छोटिएको छ।
कमजोर भूबनोट भएको दाउन्नेको १४ किलोमिटरमध्ये १२ किलोमिटर ढलान गरिएको छ। जसमध्ये पूर्वी खण्डको कालोपत्रे र दाउन्ने खण्डको ढलान सकिएको छ। पश्चिम खण्डको १६० मिटर ढलान मात्र बाँकी छ।
सडक विस्तार आयोजना दाउन्ने पश्चिम खण्डका प्रमुख पशुपति ज्ञवालीले दाउन्नेमा १६० मिटर ढलान मात्र बाँकी रहेको बताए। ज्ञवालीले भने, ‘१५ दिनमा बाँकी ढलान र खुर्साने खोलाको पहिरो उठाउने काम सकिन्छ। त्यसपछि सडक तयार हुन्छ।’
ज्ञवालीका अनुसार, भौतिक प्रगति ९१ प्रतिशतभन्दा बढी पुगेको छ। उनले थपे, ‘१५ दिनमा दाउन्नेको काम सकिन्छ। त्यसपछि डिभाइडरमा बिरुवा रोप्ने लगायतका छिटपुट काम गर्छौं।’
भौतिक पूर्वाधार तथा विकास मन्त्री सुनील लम्सालले शनिबार दाउन्ने खण्डको सडक अवलोकन गरे। उनले मनसुनअघि बाँकी काम सक्न आयोजनालाई निर्देशन दिए। सडक विस्तारको चौथो पटक म्याद थपिएको थियो। त्यो आउँदो साउन ५ गते (२१ जुलाई २०२६) सकिँदै छ।
कोरोना महामारी, रूख कटानमा ढिलाइ र निर्माण सामग्रीको समस्याले काम प्रभावित भयो। चाइना स्टेट कन्स्ट्रक्सन इन्जिनियरिङ कर्पोरेसन लिमिटेडले सडक भताभुंग बनाउँदा यात्रा असहज बन्यो। यसले कम्पनीको निकै आलोचना निम्त्यायो।
एसियाली विकास बैंक (एडीबी)को ऋण सहयोगमा निर्माण शुरू भएको थियो। ग्लोबल टेन्डरमार्फत चिनियाँ कम्पनी चाइना स्टेट कन्स्ट्रक्सन इन्जिनियरिङ कर्पोरेसन लिमिटेडले ठेक्का पायो। सरकारसँग १६ अर्ब ९९ करोड रुपैयाँमा ठेक्का सम्झौता भएको थियो।
आयोजना पूर्वी खण्डका सूचना अधिकारी तथा इन्जिनियर शिव खनालले पूर्वी खण्ड एकतर्फी जोडिएको बताए। उनले अर्कोतर्फको १६० मिटर मात्र बाँकी रहेको जानकारी दिए। खनालले भने, ‘अब गाडी रोकिने र जाम हुने समस्या अन्त्य भयो। १५ दिनमा सबै काम सकिन्छ।’
११४ किलोमिटरमध्ये ७० किलोमिटर चार लेनको बनेको छ। २९ किलोमिटरमा चार लेनसहित दुवैतर्फ ६–६ मिटरको सर्भिस लेन छ। दाउन्नेको १४ किलोमिटर सडक तीन लेनको बनेको छ। २०७५ सालमा तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले शिलान्यास गरेका थिए। उनले दुई लेनको सडकलाई चार र ६ लेनमा विस्तार गर्ने लक्ष्य राखेका थिए।
निर्माण कम्पनीले ठूलो नोक्सानी बेहोर्नुपरेको भन्दै काम रोकेको थियो। गत वर्ष सरकारले ठेक्का तोड्ने चेतावनी दिएपछि काम तीव्र पारियो। यो खण्डमा रूपन्देही, पश्चिम नवलपरासी र नवलपुरका दर्जन बढी पालिका तथा बस्ती जोडिएका छन्। सडक ढिलाइले व्यापार–व्यवसायमा ठूलो असर पुगेको थियो।
बजार क्षेत्रमा ६ लेन र जंगलमा ४ लेनको सडक बनेको छ। यसमा दुवैतर्फ ६–६ मिटरको सर्भिस लेन समावेश छ। पहाडी र जोखिमयुक्त दाउन्नेको १४ किलोमिटर खण्डमा ३ लेनको सडक बनाउने सम्झौता थियो। सडकमा ६४ वटा पुल र ४६२ वटा कल्भर्ट निर्माण सकिएका छन्।
चितवनको सौराहाबाट लुम्बिनी जोड्ने सडक निर्माण सकिएपछि पर्यटन प्रवर्द्धनमा टेवा पुग्ने अपेक्षा छ। होटल तथा रेस्टुरेन्ट व्यवसायी संघ, रूपन्देहीका अध्यक्ष माधवप्रसाद खनाल आशावादी छन्। उनले फराकिलो सडकले रूपन्देहीको विकासमा टेवा पुर्याउने बताए।
खनालले भने, ‘सडकले गर्दा सौराहाका पर्यटक लुम्बिनी आउन सकेनन्। अब सडक बनिसक्यो, दूरी पनि छोटियो। नारायणगढबाट बुटवल आउन दुई घण्टा लाग्दैन। सडकले पर्यटन प्रवर्द्धन हुनेमा आशावादी छौं।’
चितवन र बुटवल जोड्ने यो ‘हाई स्पिड’ सडक हो। यसमा बढीमा प्रतिघण्टा ८० किलोमिटरको गतिमा गाडी चलाउन पाइनेछ। समथर स्थानमा ‘स्पिड लिमिट’ प्रतिघण्टा ८० किमि छ। बजार क्षेत्र र क्रसिङ रहेका स्थानमा प्रतिघण्टा ६० किमि गति कायम गरिएको छ।
आयोजनाको चौथो पटक म्याद थपिएको थियो। त्यो आउँदो साउन ५ गते (२१ जुलाई २०२६) सकिँदै छ। मन्त्री लम्सालले मनसुनअघि बाँकी काम सक्न निर्देशन दिएका छन्।
