अमेरिकी खर्बपति लगानीकर्ता जर्ज सोरोसलाई चीनको सरकारी सञ्चारमाध्यमले ‘विश्वव्यापी आर्थिक आतङ्ककारी’ को संज्ञा दिएको छ। अमेरिका र चीनबीच बढ्दो आर्थिक तथा भूराजनीतिक तनावका बीच आएको यो आरोपले दुई देशबीचको सम्बन्धमा नयाँ आयाम थपेको छ।
चीनको आरोपको पृष्ठभूमि
सोरोसले हालै अमेरिकी लगानीकर्ताहरूलाई चिनियाँ बजारमा लगानी बढाउनबाट रोक्न आग्रह गरेका थिए। उनले चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङको आर्थिक र राजनीतिक नीतिको पनि आलोचना गरेका थिए। यसै प्रतिक्रियामा, चिनियाँ सञ्चारमाध्यमहरूले सोरोसमाथि हङकङमा चीनविरोधी प्रदर्शनलाई समर्थन गरेको र चीनको अर्थतन्त्रमाथि आक्रमण गरेको आरोप लगाएका छन्। यद्यपि, यी आरोपहरूको पुष्टि गर्ने कुनै ठोस प्रमाण भने सार्वजनिक गरिएको छैन।
यो घटनाक्रमले अमेरिका र चीनबीचको बढ्दो प्रतिस्पर्धालाई थप उजागर गरेको छ, जसमा लगानी, प्रविधि, वित्तीय प्रभाव र भूराजनीतिक प्रभुत्वजस्ता विषयहरू समावेश छन्। सोरोसले यसअघि पनि चीनको शासन प्रणालीको आलोचना गर्दै विश्वव्यापी लगानीकर्ताहरूलाई चिनियाँ बजार र नियमनमा रहेका जोखिमहरूबारे चेतावनी दिँदै आएका छन्।
रणनीतिक सन्दर्भ
चीनको यो कदमलाई अमेरिकामाथि आर्थिक र वैचारिक दबाब बढाउने रणनीतिक प्रयासका रूपमा हेरिएको छ। सोरोस, जो ‘ओपन सोसाइटी फाउन्डेसन’का माध्यमबाट विश्वभर लोकतान्त्रिक आन्दोलनहरूलाई समर्थन गर्ने गर्छन्, चीनको कम्युनिस्ट शासन प्रणालीका लागि एक प्रमुख आलोचक मानिन्छन्। यस आरोपले सोरोसको व्यक्तिगत प्रभावलाई मात्र नभई उनले प्रतिनिधित्व गर्ने पश्चिमा उदारवादी मूल्यमान्यतालाई समेत लक्षित गरेको देखिन्छ।
चीनले सोरोसलाई ‘आर्थिक आतङ्ककारी’ भन्दै उनलाई अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय प्रणालीमा अस्थिरता निम्त्याउने शक्तिका रूपमा चित्रण गर्न खोजेको छ। यो आरोपले चीनको घरेलु दर्शकहरूमाझ राष्ट्रवादी भावनालाई बलियो बनाउनुका साथै अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा सोरोसको छविलाई धूमिल पार्ने प्रयास गरेको बुझ्न सकिन्छ।
अमेरिकाको चासो
यद्यपि, यो विषयमा अमेरिकी सरकारले आधिकारिक रूपमा कुनै प्रतिक्रिया दिएको छैन, तर यस घटनाक्रमले वासिङ्टनको ध्यान भने तानेको छ। चीनले यसरी एक प्रमुख अमेरिकी लगानीकर्ता र परोपकारी व्यक्तिको सार्वजनिक रूपमा आलोचना गर्नुलाई दुई देशबीचको व्यापार र कूटनीतिक सम्बन्धमा थप जटिलता थपिने सङ्केतका रूपमा विश्लेषण गरिएको छ।
यो आरोपले अन्तर्राष्ट्रिय लगानीकर्ताहरूलाई चिनियाँ बजारमा लगानी गर्दा थप सतर्क रहन促成 गर्नेछ। चीनको आर्थिक र राजनीतिक अस्थिरताको चिन्ता यसअघि नै व्यक्त भइरहेको थियो, र सोरोसजस्ता प्रतिष्ठित व्यक्तिको आलोचनाले यसलाई थप बल पुर्याएको छ।
अब के हेर्ने ?
अब यो हेर्न बाँकी छ कि यो आरोपले जर्ज सोरोसको चीनप्रतिको आलोचनात्मक अडानलाई कसरी असर गर्छ र यसले अमेरिका-चीन सम्बन्धमा कस्तो प्रभाव पार्छ। साथै, चिनियाँ सञ्चारमाध्यमले सोरोसविरुद्ध थप प्रमाणहरू सार्वजनिक गर्छन् वा यो आरोपलाई राजनीतिक हतियारका रूपमा मात्र प्रयोग गर्छन्, त्यो पनि हेर्नलायक हुनेछ।
