सशस्त्र प्रहरी बलका अतिरिक्त महानिरीक्षक (एआईजी) वंशीराज दाहाल प्रधानमन्त्री बालेन शाहको दैनिक गतिविधि र राजनीतिक भेटघाटसम्बन्धी संवेदनशील सुरक्षा सूचना चुहाएको आरोपमा सोमबार निलम्बनमा परेका छन्। गृह मन्त्रालयले दाहालमाथि आचरणविपरीत कार्य गरेको भन्दै छानबिन सुरु गरेको हो।
देशको कार्यकारी प्रमुखको सुरक्षा र अपरेसन कमान्ड सम्हाल्ने जस्तो संवेदनशील पदमा रहेर दाहालले पूर्वप्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्र शमशेर जबराका सहयोगीलाई गोप्य सूचना पठाएको प्रमाण फेला परेपछि सरकारले उनीमाथि कारबाही चलाएको हो।
सूचना चुहावटको प्रमाण
- असोज ११ गते राति प्रधानमन्त्री सचिवालयको निर्देशनमा नेपाल प्रहरीले पूर्वप्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्र शमशेर जबरालाई निवासबाट नियन्त्रणमा लिएको थियो। प्रहरी कार्यालय पुर्याएको दुई घण्टाभित्रै रातको ठीक ३ बजे एआईजी दाहाल उनलाई भेट्न पुगेका थिए। दाहालले आफू पारिवारिक नाताले नातेदारका रूपमा भेट्न गएको तर्क गरे पनि यो आचरणविपरीतको कदम थियो।
- जबरालाई नियन्त्रणमा लिएपछि प्रहरीले उनको मोबाइल नियन्त्रणमा लिएर डिजिटल फरेन्सिक परीक्षण गरेको थियो। अनुसन्धानका क्रममा जबराको मोबाइलमा इनाम सापकोटा नामक व्यक्तिबाट प्रधानमन्त्रीको दैनिक आउजाउ र राजनीतिक भेटघाटका गोप्य सूचनाहरू आउने गरेको रहस्य खुल्यो।
- प्रहरीले सापकोटाको खोजी तीव्र पार्यो र असोज १५ गते बिहीबार उनलाई नियन्त्रणमा लियो। ती अति संवेदनशील सूचना अरू कसैले नभएर सशस्त्रका एआईजी दाहालले नै सापकोटालाई पठाइरहेको डिजिटल प्रमाण फेला परेको छ।
- दाहालले सिधै पूर्वप्रधानन्यायाधीश जबरासँग सम्पर्क गर्दा ट्र्याक हुने डरले सापकोटालाई मध्यस्थकर्ता (कट-आउट) बनाएर सूचना चोलेन्द्रसम्म पुर्याउने गरेको अनुसन्धानले देखाएको छ। अनुसन्धान स्रोतका अनुसार, “उच्च तहका नेतादेखि अन्य विशिष्ट व्यक्तिको निवास सुरक्षामा सशस्त्र प्रहरी तैनाथ छ। त्यहाँबाट सूचना संकलन गरेर एआईजी दाहालले इनाम सापकोटालाई पठाउने र सापकोटाले चोलेन्द्रलाई पुर्याउने गरेको देखियो।”
आर्थिक चलखेलको पाटो
जबरालाई नियन्त्रणमा लिनु र यो सुराकी सञ्जाल भत्काउनुको अर्को मुख्य कारण अदालतभित्र भइरहेको गम्भीर आर्थिक चलखेल थियो। राष्ट्रिय अनुसन्धान विभागले सरकारलाई बुझाएको रिपोर्टअनुसार पछिल्लो समय जबराका भाइ प्रभु शमशेर राणा न्यायिक मामिलामा अस्वाभाविक रूपमा सक्रिय थिए।
उनीहरू गम्भीर वित्तीय अपराधमा नख्खु कारागारमा रहेका व्यवसायी दीपक भट्टलाई जसरी पनि रिहा गराउने योजनामा थिए। सामान्य प्रक्रियाबाट छुटाउन असम्भव देखेपछि चोलेन्द्रकै सेटिङमा कारागारमा राखिएको विषयलाई गैरकानुनी दाबी गर्दै सर्वोच्च अदालतमा बन्दीप्रत्यक्षीकरणको रिट दायर गरेर रिहा गराउने रणनीति बनेको थियो। सोहीअनुसार दीपकका बुवा चतुर्भुज भट्टले रिट हालेका थिए।
असोज ८ गते मुद्दा न्यायाधीश मेघराज पोखरेलको एकल इजलासमा परेको थियो। इजलासले तीन दिनभित्र लिखित जवाफ पेस गर्न विपक्षी विशेष अदालत, प्रहरी प्रधान कार्यालय केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरोका नाममा आदेश जारी गर्यो। यही सेटिङलाई पूर्णता दिन अर्का बिचौलिया गोपाल गुरुङमार्फत ५० लाख रुपैयाँ पेस्की लेनदेन भएको सूचना अनुसन्धान संयन्त्रले फेला पारेको छ। गुरुङ हाल फरार छन्।
अदालतलाई प्रभावमा पारी सरकारविरुद्ध नै गतिविधि हुन लागेको चाल पाएपछि प्रधानमन्त्री बालेन शाहकै निर्देशनमा जबरालाई नियन्त्रणमा लिइएको थियो। यो रहस्य खुलेलगत्तै सरकारले नख्खु कारागारमा रहेका भट्टलाई सरुवा गरेर सिन्धुपाल्चोक कारागार पुर्यायो।
सरकारी प्रतिक्रिया र आगामी कदम
गृह मन्त्रालयका प्रवक्ता आनन्द काफ्लेद्वारा सोमबार जारी विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “सशस्त्र प्रहरी अतिरिक्त महानिरीक्षक वंशीराज दाहालले सुरक्षासँग सम्बन्धित संवेदनशील सूचना चुहावट गरी आचरणविपरीतको कार्य गरेको भनी सशस्त्र प्रहरी बल, नेपालबाट कारबाहीको लागि मन्त्रालयमा सिफारिस प्राप्त भएकोमा… निजलाई निलम्बन गरी तीन दिनभित्र प्रतिवेदन पेस गर्न जाँचबुझ अधिकृत तोकिएको छ।”
एआईजी दाहाल सूचना चुहावटको आरोपमा निलम्बन गरिएलगत्तै गृहमन्त्री सुधन गुरुङले राज्यका संवेदनशील सूचना अनधिकृत व्यक्तिलाई पुर्याउनेहरूविरुद्ध कडा चेतावनी दिएका छन्। सामाजिक सञ्जालमार्फत आफ्नो धारणा सार्वजनिक गर्दै गृहमन्त्री गुरुङले भनेका छन्, ‘राज्यले सुम्पिएको गोपनीयतामाथि जानाजान आफ्नो देश र संगठनमाथि विश्वासघात गर्ने जोसुकै होस्, कुनै उन्मुक्ति पाउने छैन, कानुनको कठघरामा ल्याइनेछ।’
सशस्त्र प्रहरीमा एआईजीको चारवर्षे पदावधिअनुसार दाहाल यही असोज २७ गतेबाट अवकाशमा जाँदै थिए। आईजीपी नारायण दत्त पौडेलले उनको एक वर्ष म्याद थपका लागि गृह मन्त्रालयमा सिफारिस पठाइसकेका थिए। तर, म्याद थपिनुको सट्टा उनी राज्यको सुराकी गरेको गम्भीर अभियोगमा निलम्बनमा परेका छन्।
उता, केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरो (सीआईबी) ले बिचौलिया इनाम सापकोटा र फरार गोपाल गुरुङमाथि संगठित अपराधमा भित्री अनुसन्धान गरिरहेको छ। तत्काल अदालतबाट म्याद थप गरी हिरासतमा राख्न सहज होस् भनेर सापकोटालाई हाल काठमाडौं प्रहरी परिसरमार्फत ‘अभद्र व्यवहार’ को मुद्दा चलाइएको छ। परिसरका प्रवक्ता दानबहादुर थापाले सापकोटालाई अभद्र व्यवहारसम्बन्धी कसुरमा नियन्त्रणमा लिएर अनुसन्धान गरिरहेको बताएका छन्।
