फेसबुकमार्फत वैदेशिक रोजगारीको प्रलोभनमा पारी नेपाली दम्पतीलाई भारतमा मानव तस्करी गरेको आरोपमा काठमाडौं जिल्ला अदालतमा मुद्दा दर्ता भएको छ। नेपाल प्रहरीको मानव बेचबिखन अनुसन्धान ब्यूरोले अनुसन्धान पूरा गरेपछि गत बिहीबार मुद्दा दर्ता गरेको हो।
पीडित दम्पती बहराइनमा कार्यरत रहँदा फेसबुकमार्फत सीता थापा नामकी महिलासँग चिनजान भयो। थापाले भारतमा राम्रो तलबको काम मिलाइदिने प्रलोभन दिइन्।
थापाले उनीहरूलाई सेक्युरिटी गार्ड र कपडा प्याकिङको काम दिने आश्वासन दिइन्। मासिक ३५ हजार भारतीय रुपैयाँसम्म आम्दानी हुने प्रलोभन देखाइयो। प्रति व्यक्ति १२ हजार ५ सय भारतीय रुपैयाँ खर्च लाग्ने भनियो।
नेपाल फर्किएपछि पनि भारत आउन निरन्तर दबाब र प्रलोभन दिइन्। दम्पती काठमाडौंबाट भारतको अयोध्या पुगे। सीता थापा आफैं उनीहरूलाई लिन पुगेकी थिइन्।
अयोध्या पुगेपछि दम्पतीलाई कम्पनीको कार्यालयमा नभई होस्टेलमा राखियो। उक्त स्थान ‘ग्लोबल रिभिजन ट्रेडिङ कम्पनी’ सँग सम्बन्धित रहेको पीडितको बयानमा उल्लेख छ।
काम सुरु गर्नुअघि तालिमका नाममा उनीहरूबाट २५ हजार भारतीय रुपैयाँ र ४० हजार नेपाली रुपैयाँ असुलियो। पीडितका अनुसार, उनीहरूले अपेक्षा गरेको काम पाएनन्।
उनीहरूलाई फेक फेसबुक आईडी बनाउने, सामाजिक सञ्जालमा आकर्षक विज्ञापन हाल्ने तरिका सिकाइयो। अन्य मानिसलाई भारत बोलाएर पैसा उठाउने काममा लगाइयो। एक हप्ताको तालिमपछि ‘व्यापार सुरु गर्न’ भन्दै थप दुई लाख चार हजार रुपैयाँ मागियो। आफन्तमार्फत नेपालबाट रकम पठाइएको पीडितले दाबी गरेका छन्।
जाहेरीअनुसार, उनीहरूलाई स्वतन्त्र रूपमा बाहिर जान दिइएन। एउटै संरचनाभित्र १४ वटा होस्टल थिए। प्रत्येक होस्टलमा ४५ देखि ५० जना नेपाली राखिएको आरोप छ। त्यहाँ रहेका नेपालीलाई नयाँ मानिस फसाउने काममा प्रयोग गरियो।
कम्पनीका सञ्चालक ललितबहादुर श्रेष्ठले नियमित सेमिनार सञ्चालन गर्थे। नेपालबाट धेरै मानिस ल्याउन दबाब दिन्थे। प्रत्येक व्यक्तिबाट ५ प्रतिशत कमिसन दिइन्थ्यो। नयाँ सदस्य ल्याउन नसके धम्की दिने गरिएको पीडितले बताएका छन्।
पीडितहरूले आफूहरूलाई डर, त्रास र मानसिक दबाबमा राखिएको बताएका छन्। कम्पनीविरुद्ध बोले मार्ने धम्की दिइयो। परिवारसँग स्वतन्त्र सम्पर्क गर्न दिइएन।
नेपाल फर्किन खोज्दा सहज रूपमा फर्कन दिइएन। दुई लाख बराबरको कपडा किनेको उल्लेख भएको कागजमा जबरजस्ती हस्ताक्षर गराइएपछि मात्रै उनीहरू फर्किन सफल भए।
यस घटनामा मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार ऐन, २०६४ अन्तर्गत कारबाही माग गरिएको छ। ठगी गरिएको रकम फिर्ता र क्षतिपूर्ति समेत माग गरिएको छ।
प्रतिवादी कुमार रम्तेलले आफू पनि सुरुमा पीडितकै रूपमा भारत पुगेको बयान दिएका छन्। पछि नेटवर्किङ प्रणालीमा फस्दै गएको उनको भनाइ छ। कम्पनीले पैसा बुझाएपछि नयाँ मानिस ल्याउन दबाब दिने र कमिसन दिने व्यवस्था गर्यो।
मानव बेचबिखनको स्वरूप परम्परागत सीमापार ओसारपसारबाट बदलिएको छ। अनलाइन विज्ञापन, नेटवर्किङ मोडेल र सामाजिक सञ्जाल केन्द्रित हुन थालेको देखिएको छ।
मानव बेचबिखन अनुसन्धान ब्यूरोका प्रमुख एसएसपी कृष्ण पंगेनीले सतर्क रहन सुझाव दिएका छन्। फेसबुक, टिकटक वा म्यासेन्जरमार्फत आउने रोजगारीका प्रस्तावप्रति सचेत रहनुपर्छ। विदेश जानुअघि कम्पनीको वैधानिकता, सरकारी अनुमति र भर्ती प्रक्रिया बुझ्नुपर्छ। अस्वाभाविक कमाइको प्रलोभनबाट बच्न उनले आग्रह गरे।
