रुकुम पश्चिमको मुसिकोट नगरपालिका–१० खर्सुपानीमा आयोजित सहिद कामी बुढा स्मृति पार्क उद्घाटन कार्यक्रममा बोल्दै नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का संयोजक एवं पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले क्रान्तिको सपना अझै पूरा नभएको बताएका छन्। उनले सबै कम्युनिस्टहरू एकताबद्ध भएर क्रान्तिको सपना पूरा गरिने बताए। नेपालको इतिहासमा क्रान्ति र परिवर्तनको कुरा कम्युनिस्ट आन्दोलनसँग अभिन्न रुपमा जोडिएको छ, र यस सन्दर्भमा दाहालको भनाइले विगतका संघर्ष र भविष्यका आकांक्षालाई समेटेको छ। उनले वर्तमान राजनीतिक अवस्थालाई विश्लेषण गर्दै, समाजवादको यात्रालाई अगाडि बढाउनका लागि थप एकता र सुदृढीकरणको आवश्यकता औंल्याए।
‘हामी समाजवादको यात्रामा अगाडि बढ्ने भनेर लागिरहेका छौँ, त्यसका लागि विभिन्न कम्युनिस्ट समूह एकताबद्ध भएर समाजवादको एउटा नयाँ यात्रा सुरु गर्न नेकपा बनाएका छौँ,’ दाहालले भने, ‘अब बाँकी रहेका कम्युनिस्टलाई पनि एकताबद्ध गरेर अघि बढ्नेछौं।’ यो भनाइले नेपालका विभिन्न कम्युनिस्ट पार्टी र समूहहरूबीच एकताको आह्वान गरेको छ, जुन विगतमा पनि धेरै पटक भएको छ। नेपालको बहुदलीय लोकतान्त्रिक व्यवस्थामा कम्युनिस्ट पार्टीहरूले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएका छन्, र उनीहरूको एकताले देशको राजनीतिक दिशालाई प्रभावित गर्न सक्ने क्षमता राख्छ। यस एकताको माध्यमबाट समाजवादको लक्ष्य हासिल गर्ने प्रयासलाई थप बल पुग्ने उनको विश्वास छ।
समाजवादको यात्रामा कम्युनिस्ट एकताको आवश्यकता
कार्यक्रममा बोल्दै संयोजक दाहालले वर्तमान अवस्थामा क्रान्तिको सपनालाई साकार पार्नका लागि कम्युनिस्टहरूको एकता अपरिहार्य रहेकोमा जोड दिए। उनले विभिन्न कम्युनिस्ट धारहरूलाई एकै ठाउँमा ल्याएर समाजवादको लक्ष्य हासिल गर्ने दिशामा पार्टी अगाडि बढेको स्पष्ट पारे। नेपालमा कम्युनिस्ट आन्दोलनको लामो इतिहास छ, जसमा विभिन्न समयमा विभिन्न समूहहरूले आ-आफ्नै विचार र कार्यशैलीका साथ अगाडि बढेका छन्। यी सबै धारहरूलाई एकताबद्ध गर्ने प्रयासले देशको राजनीतिक स्थायित्व र विकासमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउन सक्छ।
‘हाम्रो मुख्य उद्देश्य समाजवाद स्थापना गर्नु हो,’ उनले भने, ‘त्यसका लागि सबै कम्युनिस्ट शक्तिहरू एक हुनुपर्छ। हामीले नेकपाको गठन यसै उद्देश्यले गरेका हौँ। अब पनि विभिन्न समूहमा छरिएर रहेका कम्युनिस्टहरूलाई समेटेर लैजाने हाम्रो योजना छ।’ समाजवादको स्थापना, जसलाई नेपालको संविधानले पनि अंगीकार गरेको छ, यसका लागि आवश्यक पर्ने राजनीतिक र सामाजिक आधार तयार गर्न कम्युनिस्टहरूको सुदृढ एकताले मार्ग प्रशस्त गर्नेछ। यसले नीति निर्माणमा एकरूपता ल्याउन र देशको आर्थिक विकासलाई गति दिन मद्दत गर्नेछ।
सहिदको सपना र वर्तमान दायित्व
सहिद कामी बुढा स्मृति पार्क उद्घाटन कार्यक्रममा बोल्दै दाहालले सहिदहरूको सपनालाई पूरा गर्नका लागि वर्तमान पुस्ताको दायित्व महत्वपूर्ण रहेको बताए। उनले क्रान्तिका लागि जीवन बलिदान गर्ने सहिदहरूको योगदानलाई स्मरण गर्दै उनीहरूको सपनाको समाज निर्माणमा सबै लाग्नुपर्नेमा जोड दिए। नेपालमा लोकतन्त्र र परिवर्तनका लागि धेरै सहिदहरूले आफ्नो प्राणको आहुति दिएका छन्, र उनीहरूको त्यागलाई स्मरण गर्नु वर्तमान पुस्ताको नैतिक दायित्व हो। सहिदहरूको सपना, जुन प्रायः सामाजिक न्याय, समानता र समृद्धिको वरिपरि केन्द्रित थियो, त्यसलाई साकार पार्नु आजको आवश्यकता हो।
‘सहिदहरूको रगत र पसिनाले हामी यो स्थानमा आइपुगेका छौँ,’ उनले भने, ‘उहाँहरूको सपनाको समाज निर्माण गर्नु हाम्रो परम कर्तव्य हो। त्यसका लागि हामीले निरन्तर संघर्ष गरिरहनुपर्छ।’ यो भनाइले वर्तमान सरकार र नागरिक समाज दुवैलाई सहिदहरूको आदर्शलाई आत्मसात गरी देश निर्माणमा सक्रिय भूमिका खेल्न प्रेरित गर्दछ। यसको अर्थ केवल राजनीतिक परिवर्तन मात्र नभई, आम नागरिकको जीवनस्तर उकास्ने, भ्रष्टाचार अन्त्य गर्ने र सुशासन कायम गर्ने जस्ता व्यावहारिक कदमहरू चाल्नु पनि हो।
क्रान्तिको अपूर्ण सपना
प्रचण्डले क्रान्तिको सपना अझै पनि अपूर्ण रहेको स्वीकार गरे। उनले समाजवादको यात्रा आरम्भ भए पनि यसलाई पूर्णता दिनका लागि अझै धेरै काम गर्न बाँकी रहेको बताए। यसका लागि सबै कम्युनिस्टहरूको एकता र सहकार्य आवश्यक रहेको उनको भनाइ थियो। नेपालमा भएका विभिन्न राजनीतिक परिवर्तनहरूले देशलाई गणतन्त्रमा डोर्याएको छ, तर सामाजिक र आर्थिक रूपान्तरण अझै पनि पूर्ण हुन सकेको छैन। यसलाई पूर्णता दिनका लागि केवल राजनीतिक नेतृत्वको मात्र होइन, आम जनताको सक्रिय सहभागिता र सहकार्य पनि आवश्यक छ।
‘हामीले राजनीतिक परिवर्तन त गर्यौँ, तर आर्थिक र सामाजिक रूपान्तरणको क्रान्ति भने अझै बाँकी छ,’ उनले भने, ‘त्यसलाई पूरा गर्नका लागि हामी सबै एक भएर लाग्नुपर्छ।’ यसको अर्थ हो कि देशको आर्थिक विकासलाई गति दिन, रोजगारीका अवसर सिर्जना गर्न, शिक्षा र स्वास्थ्य जस्ता क्षेत्रमा सुधार ल्याउन र गरिबी उन्मूलन गर्नका लागि ठोस योजना र कार्यान्वयन आवश्यक छ। यसका लागि सबै राजनीतिक दलहरू, नागरिक समाज र आम जनताले मिलेर काम गर्नुपर्नेछ।
समाजवादको यात्रालाई सुदृढ बनाउने योजना
कार्यक्रममा दाहालले पार्टीको आगामी योजना र कार्यक्रमका बारेमा पनि संक्षिप्त जानकारी दिए। उनले देशभरका कम्युनिस्टहरूलाई एकताबद्ध गर्ने र समाजवादको यात्रालाई अझ मजबुत बनाउने पार्टीको लक्ष्य रहेको बताए। नेपालको संविधानले समाजवाद उन्मुख अर्थप्रणालीको परिकल्पना गरेको छ, र यसलाई व्यवहारमा उतार्नका लागि कम्युनिस्ट पार्टीहरूको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुनेछ। यसका लागि पार्टीभित्र मात्र नभई, अन्य कम्युनिस्ट धारहरूसँग पनि सहकार्य गर्ने नीति लिइएको छ।
‘हामी आगामी दिनमा देशभरका कम्युनिस्टहरूलाई गोलबद्ध गर्नेछौँ,’ उनले भने, ‘सबैको साथ र सहयोगमा हामी समाजवादको यात्रालाई निष्कर्षमा पुर्याउनेछौँ।’ यसको अर्थ हो कि पार्टीले आफ्नो संगठनलाई देशभर विस्तार गर्ने, जनताका समस्याहरू बुझ्ने र तिनको समाधानका लागि काम गर्नेछ। यसले समाजवादको सैद्धान्तिक पक्षलाई मात्र नभई, यसको व्यावहारिक कार्यान्वयनमा पनि जोड दिनेछ, जसले आम नेपाली नागरिकको जीवनमा सकारात्मक प्रभाव पार्नेछ।
नागरिकहरूमाथि समाजवादको यात्राको प्रभाव
समाजवादको यात्रामा कम्युनिस्टहरूको एकता र यसको सफल कार्यान्वयनले आम नेपाली नागरिकको जीवनमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ। यदि समाजवादको सिद्धान्तलाई सही रूपमा लागू गर्न सकियो भने, यसले आय असमानता घटाउन, शिक्षा र स्वास्थ्य सेवामा आम नागरिकको पहुँच बढाउन, र रोजगारीका अवसरहरू सिर्जना गर्न मद्दत गर्नेछ। उदाहरणका लागि, स्वास्थ्य सेवामा सुधारले सामान्य नागरिकले सस्तो र सुलभ उपचार पाउनेछन्, जसले उनीहरूको जीवनस्तर उकास्नेछ। त्यसैगरी, शिक्षामा लगानी बढ्दा युवाहरूले राम्रो शिक्षा प्राप्त गर्नेछन् र रोजगारीका लागि विदेश जानुपर्ने बाध्यता कम हुनेछ।
यसका अतिरिक्त, समाजवादले सामाजिक सुरक्षाको जालोलाई पनि सुदृढ बनाउन सक्छ, जसले अशक्त, वृद्धवृद्धा र विपन्न वर्गलाई सहयोग पुर्याउनेछ। भ्रष्टाचार नियन्त्रण र सुशासन कायम भएमा सरकारी स्रोतको दुरुपयोग रोकिनेछ र ती स्रोतहरू विकास निर्माण र नागरिक सेवामा प्रयोग हुनेछन्। यस प्रकार, समाजवादको यात्रा केवल राजनीतिक नारा नभई, आम नागरिकको जीवनलाई सुरक्षित, समृद्ध र न्यायपूर्ण बनाउने एक व्यावहारिक मार्ग बन्न सक्छ।
आगामी साताहरूमा नेपालका लागि यसको अर्थ
आगामी साताहरूमा, नेकपाका संयोजक दाहालको यो भनाइले देशको राजनीतिक परिदृश्यमा थप बहस र छलफलको वातावरण सिर्जना गर्नेछ। कम्युनिस्ट पार्टीहरूबीच एकताको सम्भावनाले राजनीतिक शक्ति सन्तुलनमा परिवर्तन ल्याउन सक्छ, जसको प्रभाव आगामी निर्वाचनहरूमा पनि पर्न सक्नेछ। यसबाट सरकारको नीति निर्माण र कार्यान्वयनमा पनि एकरूपता आउन सक्ने अपेक्षा छ। यसका साथै, समाजवादको यात्रालाई पूर्णता दिनका लागि आवश्यक पर्ने आर्थिक र सामाजिक नीतिहरूमाथि थप ध्यान केन्द्रित हुनेछ।
यसको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष भनेको नागरिक समाज र आम जनताको सहभागितालाई कसरी बढाउने भन्ने हो। समाजवादको वास्तविक अर्थ नागरिकको जीवनमा सुधार ल्याउनु हो, र यसका लागि जनताको सक्रिय सहभागिता र समर्थन अपरिहार्य छ। आगामी दिनहरूमा, यस एकताको प्रक्रिया र समाजवादको यात्राले कस्तो दिशा लिन्छ भन्ने कुराले नेपालको भविष्यको राजनीतिक र आर्थिक विकासको मार्ग तय गर्नेछ।
