प्रधानन्यायाधीश डा. मनोजकुमार शर्मा र न्यायाधीश हरिप्रसाद फुयाँल जोडिएको विचौलिया भेटघाट प्रकरणमा आन्तरिक छानबिन समिति गठन गर्न सर्वोच्च अदालतको पूर्ण बैठक (फुलकोर्ट) सहमत भएको छ। प्रधानन्यायाधीश शर्माको अध्यक्षतामा आज (२०८३ कार्तिक १३ गते, शुक्रबार) बसेको फुलकोर्ट बैठकले न्यायाधीशहरूको मागअनुसार छानबिन समिति गठन गर्ने निर्णय गरेको हो।
सर्वोच्च अदालत बार एशोसिएशनका सचिव रमणकुमार कर्णले विज्ञप्ति जारी गर्दै न्यायपालिकाको जनविश्वासमा आघात पुगेको भन्दै निष्पक्ष छानबिनको माग गरेका थिए। न्यायपालिकाभित्रका असक्षमता र भ्रष्टाचारका विषयमा शून्य सहनशीलताको नीति लागू गर्नुपर्ने तथा न्यायाधीशहरूले आपसमा गर्ने सम्बन्ध, सम्पर्क, संवाद र भेटघाटमा आचारसंहिताको पूर्ण पालना सुनिश्चित गर्नुपर्ने भन्दै बारले आग्रह गरेको छ।
पृष्ठभूमि
- केही दिनयता प्रधानन्यायाधीश र न्यायाधीशहरूलाई जोडेर आएका समाचारले न्यायपालिकाको जनविश्वासमा आघात पुगेको सर्वोच्च अदालत बार एशोसिएशनले बताएको छ।
- सम्पत्ति शुद्धीकरणको अनुसन्धानमा रहेका इनम सापकोटासँग न्यायाधीश हरिप्रसाद फुयाँलले ह्वाट्सएपमा कुराकानी गरेको र हिमालय होटलमा भेटेको घटना सार्वजनिक भएपछि न्यायालयको निष्ठामाथि प्रश्न उठेको छ।
- न्यायाधीशको आचारसंहिता, २०७४ ले न्याय सम्पादनमा नकारात्मक प्रभाव पर्ने गरी अनावश्यक सम्बन्ध वा सम्पर्क बढाउन नहुने व्यवस्था गरेको छ।
- न्यायालयमा बिचौलियाको बिगबिगी रहेको र यसले न्यायपालिकालाई आक्रान्त बनाएको निष्कर्ष न्यायाधीशहरूको कार्यदलले २०६६ सालमा नै निकालेको थियो।
इनम सापकोटा प्रकरणको पृष्ठभूमि
सर्वोच्च अदालत बार एशोसिएशनले प्रधानन्यायाधीश डा. मनोजकुमार शर्मा र सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश हरिप्रसाद फुयाँललाई जोडेर केही दिनयता प्रकाशित समाचारहरूले न्यायपालिकामाथिको जनविश्वासमा गम्भीर आघात पुर्याएको बताएको छ। सम्पत्ति शुद्धीकरणको अनुसन्धानमा रहेका इनम सापकोटासँग न्यायाधीश हरिप्रसाद फुयाँलको ह्वाट्सएप संवाद र हिमालय होटलमा भएको भेटघाटको विषय सार्वजनिक भएपछि न्यायालयको गरिमामाथि गम्भीर प्रश्नचिह्न खडा भएको छ।
न्यायाधीश फुयाँलले इनम सापकोटासँग संवाद भएको तर मुद्दाको विषयमा छलफल नभएको दाबी गरेका छन्। उनले सापकोटासँग आफूले मात्र नभएर अन्य न्यायाधीशले पनि सामूहिक भेट गरेको प्रतिक्रिया दिएका छन्। जिल्ला सरकारी वकिल कार्यालयले हिमालय होटलको सीसीटीभी फुटेज प्रहरीसँग माग गरेको छ, जहाँ फुयाँलले सापकोटालाई भेटेको बताइएको छ। उच्च स्रोतका अनुसार, त्यस दिन फुयाँलसँगै सात जना न्यायाधीश एवम् कर्मचारीहरू पनि हिमालय होटल पुगेका थिए, जसमा वरिष्ठतम् न्यायाधीश सपना प्रधान मल्ल पनि सहभागी रहेको दाबी गरिएको छ।
विचौलियाको आरोपमा इनम सापकोटा १८ दिनदेखि प्रहरी हिरासतमा छन्। अमेरिकी ग्रीन कार्डधारी सापकोटाले अदालतका मुद्दा मिलाइदिने र प्रहरी अधिकारीहरूको बढुवामा सहयोग गर्ने आश्वासन दिएको देखिने संवाद प्रहरीले फेला पारेको छ। सापकोटाको मोबाइलमा पूर्वप्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्रशमशेर जबरा, सुरक्षा अधिकारी, राजनीतिक पहुँच भएका व्यक्ति र थुनामा रहेका व्यापारीहरूसँगको सम्पर्क देखिएको छ। सापकोटाको विदेशस्थित सम्पत्ति, आर्थिक कारोबार र सुरक्षा अधिकारीसँगको सूचना आदानप्रदानबारे अनुसन्धान जारी छ। सर्वोच्च अदालतले सापकोटाको थुनामुक्तिको मागसहितको बन्दीप्रत्यक्षीकरण निवेदन खारेज गरिसकेको छ।
यस प्रकरणमा सशस्त्र प्रहरीका अतिरिक्त महानिरीक्षक (एआईजी) वंशीराज दाहालको जागिर गएको छ। सापकोटासँग कनेक्सन देखिएपछि छानबिन समिति बनेको थियो र दाहालको पद खारेज भएको हो।
बार एशोसिएशनका थप माग
संवैधानिक इजलास गठनमा उत्पन्न विवाद, न्यायिक प्रक्रियामा बाह्य हस्तक्षेप र न्याय सम्पादनमा बिचौलियाहरूको बढ्दो सक्रियताले न्यायपालिकाको संस्थागत विश्वसनीयता र आम जनताको आस्थामा कमी आएको निष्कर्ष सर्वोच्च अदालत बार एशोसिएशनले निकालेको छ। प्रधानन्यायाधीशसहितको इजलास गठनका लागि संवैधानिक इजलासमा गोलाप्रथाबाट चारजना न्यायाधीश चयनको माग पनि बारले गरेको छ।
आगामी कदम
सर्वोच्च अदालतको पूर्ण बैठक (फुलकोर्ट) सोमबार पुनः बस्नेछ। इनम सापकोटा प्रकरणमा निष्पक्ष छानबिन गरी सत्यतथ्य सार्वजनिक गर्न बारले जोडदार माग गरेको छ।
यसअघि: इनम सापकोटा प्रकरण: प्रधानन्यायाधीशसहित चार न्यायाधीशको नाम मुछियो, सर्वोच्चमा फुलकोर्ट बैठक बस्दै
