आज जुन १२, विश्वभर बालश्रमविरुद्धको दिवस मनाइँदैछ। बालबालिकालाई श्रमिकको रूपमा प्रयोग गरिने कार्यको अन्त्यका लागि यो दिवस मनाउन थालिएको हो।
सन् २००२ देखि हरेक वर्ष यो दिवस मनाउन थालिएको हो। यसले अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठन (आईएलओ) का महासन्धि १८२ (बालश्रमका सबैभन्दा खराब रूपहरूमाथि प्रतिबन्ध र उन्मुलन) र महासन्धि १३८ (श्रममा प्रवेश गर्ने न्यूनतम उमेर) को कार्यान्वयनलाई जोड दिन्छ।
यो दिवसले बालश्रमका विभिन्न रूपहरू, यसका कारणहरू र यसको उन्मूलनका लागि आवश्यक कदमहरूमाथि विश्वव्यापी ध्यान आकर्षित गर्छ। यसले बालबालिकाको शिक्षा, स्वास्थ्य र समग्र विकासको अधिकार सुनिश्चित गर्न सरकार, नागरिक समाज, अभिभावक र समुदायलाई एकसाथ काम गर्न प्रेरित गर्दछ।
बालश्रमले बालबालिकाको शारीरिक र मानसिक स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्छ। यसले उनीहरूको भविष्यलाई समेत अन्धकारमय बनाउँछ। यसको अन्त्यका लागि सचेतना अभिवृद्धि र प्रभावकारी कार्यान्वयन आवश्यक छ।
बालश्रमका कारण र प्रभाव
गरिबी, शिक्षाको अभाव, सामाजिक चेतनाको कमी र अभिभावकको लापर्बाही बालश्रमका मुख्य कारण हुन्। यसले बालबालिकालाई उनीहरूको उमेर अनुसारको खेल्ने, सिक्ने र विकास गर्ने अवसरबाट वञ्चित गर्छ। उनीहरू शारीरिक र मानसिक यातनाको सिकार हुने सम्भावना रहन्छ।
आईएलओको भूमिका
अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठन (आईएलओ) ले बालश्रम अन्त्यका लागि नीति निर्माण र कार्यान्वयनमा भूमिका खेलेको छ। सन् १९९९ मा अपनाइएको महासन्धि १८२ ले दासता, यौन शोषण, बाल सैनिकको प्रयोग र जोखिमपूर्ण कामहरूलाई तत्काल अन्त्य गर्न आह्वान गरेको छ। महासन्धि १३८ ले काममा लगाउन सकिने न्यूनतम उमेर निर्धारण गरी बालबालिकाको शिक्षाको अधिकार सुनिश्चित गर्न जोड दिएको छ।
जनचेतनाको महत्व
विश्व बालश्रमविरुद्ध दिवसले बालश्रमको अवस्था र यसका नकारात्मक प्रभावहरूका बारेमा जनचेतना जगाउँछ। यसले समाजका प्रत्येक तहलाई बालश्रमिकहरूको उद्धार, पुनःस्थापना र उनीहरूलाई शिक्षाको मूलधारमा ल्याउन जिम्मेवार बनाउँछ। यस वर्षको दिवसले बालबालिकाको अधिकारको लागि जनचेतना जगाउने र बालश्रम अन्त्यका लागि सामूहिक प्रयासलाई अगाडि बढाउने लक्ष्य राखेको छ।
