आज काठमाडौँमा सुरु भएको नेपाल-रुस द्विपक्षीय परामर्श संयन्त्रको तेस्रो बैठकमा रुसी सेनामा भर्ती भएका नेपाली नागरिकको अवस्था र नेपालमा बाढीबाट भएको २ खर्ब २७ अर्ब रुपैयाँको क्षति मुख्य छलफलका विषय बनेका छन्। यो बैठक नेपाल र रुसबीच कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापनाको ७०औँ वर्षगाँठका अवसरमा हुँदैछ।
बैठकमा नेपाली प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व परराष्ट्र सचिव अमृतबहादुर राईले गरेका छन् भने रुसी प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व नेपाल भ्रमणमा रहेका रुसी उपविदेशमन्त्री आन्द्रेई रुडेन्कोले गरेका छन्।
परामर्श संयन्त्रको ऐतिहासिक विरासत
नेपाल र रुसबीच नियमित परामर्श तथा द्विपक्षीय, क्षेत्रीय र अन्तर्राष्ट्रिय विषयमा विचार आदानप्रदान गर्ने उद्देश्यले सन् १९९५ मा परामर्शसम्बन्धी प्रोटोकलमा हस्ताक्षर भएको थियो। यस संयन्त्रको पहिलो बैठक सन् २००७ मा मस्कोमा र दोस्रो बैठक सन् २०१८ अप्रिल १७ मा काठमाडौँमा भएको थियो।
रुसी उपविदेशमन्त्रीको समवेदना र छात्रवृत्ति प्रस्ताव
उपविदेशमन्त्री रुडेन्कोले मङ्गलबार साँझ काठमाडौँमा रुसी दूतावासले आयोजना गरेको ‘ओपन डाइलग’ मा नेपालमा हालैको बाढीबाट भएको जनधनको क्षतिप्रति गहिरो समवेदना व्यक्त गरे। उनले प्रधानमन्त्री बालेन शाहले संयुक्त राष्ट्रसङ्घको महासभामा जलवायु परिवर्तनका कारण नेपालले भोगिरहेको जोखिमबारे उठाएको विषयको प्रशंसा गर्दै जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी समस्या विश्वका लागि ‘अलार्म बेल’ भएको बताएका थिए। रुस आफैँ विभिन्न चुनौती र समस्यासँग जुधिरहेको भए पनि नेपाललाई आवश्यक सहयोगका लागि सम्भव सबै प्रयास गर्न तयार रहेको उनको भनाइ थियो।
उनले आगामी शैक्षिक वर्षमा नेपाली विद्यार्थीका लागि ५२ छात्रवृत्ति कोटा उपलब्ध गराउने जानकारी दिएका छन्। रुडेन्कोले शिक्षा, संस्कृति तथा जनस्तरको सम्बन्धलाई नेपाल–रुस सम्बन्धको आधारका रूपमा उल्लेख गर्दै यस्ता क्षेत्रमा सहकार्यलाई निरन्तरता दिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे।
रुसी सेनामा नेपाली भर्ती र बाढीको क्षति: नेपालको चासो
रुसी उपविदेशमन्त्री रुडेन्कोको नेपाल भ्रमणका क्रममा नेपाली नागरिक रुसी सेनामा भर्ती भएको विषय, बेपत्ता तथा मृत्यु भएका नेपालीका परिवारलाई क्षतिपूर्तिलगायतका विषयमा नेपाली पक्षले छलफलमा उठाउने अपेक्षा गरिएको छ। परराष्ट्र स्रोतका अनुसार सेप्टेम्बर २, २०२४ सम्म रुसी सेनामा भर्ती भएर युक्रेनसँगको युद्धमा मृत्यु हुने नेपालीको संख्या ४० पुगेको छ। रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनको पछिल्लो आदेश अनुसार युक्रेनसँगको युद्धमा मारिने सैनिकका परिवारले कम्तिमा ५० लाख रुबल (करिब ७२ लाख नेपाली रुपैयाँ) क्षतिपूर्ति पाउँछन्।
हाल १७४ जना नेपाली रुसी सेनाबाट सकुशल घर फर्किएका छन् भने ७ जना नेपाली युक्रेनी सेनाको कब्जामा छन्। नेपाल सरकारले रुसी सेनामा भर्ती भएका नेपालीलाई तत्काल स्वदेश फिर्ता गर्न रुसलाई कूटनीतिक नोट पठाएको छ। नेपालले रुसी सेनामा नेपाली भर्ती हुनुलाई अवैध र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनविपरीत धारणा राख्दै आएको छ।
हालैको बाढी, पहिरो तथा जलवायुजन्य विपद्का कारण नेपालका पूर्वाधार संरचनामा २ खर्ब २७ अर्ब रुपैयाँ बराबरको प्रारम्भिक क्षति पुगेको छ। पूर्वाधार विकास मन्त्रालयका सचिव पद्मकुमार मैनालीले तत्काल पुनर्निर्माणका लागि ६३ अर्ब रुपैयाँ आवश्यक रहेको जानकारी अक्टोबर ६, २०२६ मा दिएका छन्। यस बैठकमा नेपालले रुसबाट विपद्पछिको पुनर्निर्माणमा सहयोगको अपेक्षा पनि गरेको छ।
बैठकले रुसी सेनामा भर्ती भएका नेपालीको अवस्थाबारे ठोस निकास दिने र नेपालको पुनर्निर्माणमा सहयोगका लागि मार्गप्रशस्त गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। रुसी उपविदेशमन्त्री रुडेन्कोले आगामी शैक्षिक वर्षमा नेपाली विद्यार्थीका लागि ५२ छात्रवृत्ति कोटा उपलब्ध गराउने घोषणा गरेका छन्।
