ताजा अपडेट: बूढीगण्डकी बाढीले गोरखाको सल्लेरी बजार बगायो, जगतमा ठूलो क्षति
गोरखाको चुमनुब्री गाउँपालिका–३, जगतमा असोज २५ गते बिहान बूढीगण्डकी नदीमा आएको आकस्मिक बाढीले कम्तीमा ७ वटा घर बगाएको छ। बिहान ४:३५ बजेतिर लेदो र गेग्रानसहितको बाढी आएपछि स्थानीय गणेश कार्कीजस्ता नदी किनारका धेरै परिवार रातभर जागै बसेर ज्यान जोगाउन संघर्ष गरिरहेका थिए। बाढीले विद्युत् सेवा पनि अवरुद्ध भएको छ।
बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले असोज २५ गते बिहान ६:४० बजे सूचना जारी गर्दै चुमनुब्री गाउँपालिका–६ बाट ठूलो बाढी आइरहेको जानकारी दिएको थियो। महाशाखाले त्रिशूली दोभानसम्म नदीको छेउछाउ नजान र उच्च स्थानमा बस्न आग्रह गरेको छ। जगतका स्थानीय गणेश कार्कीका अनुसार बिहानदेखि अहिलेसम्म कम्तीमा तीनपटक नदी थुनिँदै र खुल्दै गरेको छ, जसले तटीय क्षेत्रका बासिन्दामा त्रास बढाएको छ।
बाढीको कारण अहिलेसम्म खुलेको छैन। माथिल्लो क्षेत्रमा पानी परेको रेकर्ड नभएकाले कतै पहिरो गएर बहाव रोकिएको र पछि बाँध फुटेर आकस्मिक बाढी आएको हुनसक्ने प्रारम्भिक अनुमान राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले गरेको छ। गोरखाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी धर्मेन्द्रकुमार मिश्रका अनुसार चुमनुब्री गाउँपालिकाको सिउरीबासमाथिबाट पहिरो आएको प्रारम्भिक विवरण आएको छ। चुमनुब्री गाउँपालिकाकी पूर्वउपाध्यक्ष कुमारी गुरुङका अनुसार बूढीगण्डकीको स्यारखोला क्षेत्रबाट बाढी आएको हो। बूढीगण्डकी नदी मनास्लु हिमालको पूर्वी मोहोडा हुँदै बग्ने गर्छ।
बाढीको जोखिम र प्रभावित क्षेत्र
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले सिर्दिबासदेखि आरुघाटसम्मका तटीय बासिन्दालाई सतर्क रहन आग्रह गरेको छ। प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी निर्देशक डा. धर्मराज उप्रेतिका अनुसार बाढीले सिर्दिबास, जगत, यारी, तातोपानी, माछीखोला, सोती, आरुखेत र आरुघाटसम्म क्षति पुर्याउन सक्ने जोखिम छ। यसअघि पनि बाढीले चुमनुब्री क्षेत्रका जगत र सल्लेरी बजारमा क्षति पुर्याएको स्थानीयले बताएका थिए। गोरखाको मनास्लु क्षेत्रमा रहेको वीरेन्द्र ताल फुटेपछि बूढीगण्डकी नदीको तल्लो क्षेत्रमा बाढी आएको थियो।
मौसम विज्ञान विभागको बाढी पूर्वानुमान महाशाखाका बाढीविज्ञ विनोद पराजुलीका अनुसार बाढी आरुघाटसम्म आइपुग्न करिब तीन घण्टा लाग्ने अनुमानसहित एसएमएस पठाइएको थियो। यसले तल्लो तटीय क्षेत्रका बासिन्दालाई सुरक्षित स्थानमा सर्न समय दिएको छ।
मधेसमा बाढीको अप्रत्यक्ष प्रभाव
बूढीगण्डकीको बाढीले अप्रत्यक्ष रूपमा मधेस प्रदेशमा पनि असर पारेको छ। भोटेकोशी हुँदै त्रिशूली र नारायणीमा आएको बाढीको असर मधेस प्रदेशका बजारमा हरियो तरकारीको आपूर्तिमा परेको छ। नियमित आपूर्ति घटेपछि उपभोक्तालाई सहज रूपमा हरियो तरकारी पाउन कठिन भएको छ।
भोटेकोशी–त्रिशूली बाढीपछि रसुवा, नुवाकोट र धादिङमा १६२ जना सम्पर्कविहीन भएको प्रहरीले जनाएको छ। बाढीले ७४८ मेगावाट जलविद्युत् उत्पादन प्रभावित भएको र दर्जनौं पुल तथा सयौं किलोमिटर सडक ध्वस्त भएको उल्लेख छ। यस बाढीमा नुवाकोटमा कार्यरत सप्तरीका इन्जिनियर अजयसहित मधेसका थुप्रै परिवारका सदस्य हराएकाले तराई/मधेसमा पीडा र खोजी चलिरहेको छ। मधेस आमसञ्चार प्राधिकरणका निवर्तमान अध्यक्ष एवं सप्तरीका पत्रकार श्यामसुन्दर यादवका भाइ, ३६ वर्षीय इन्जिनियर अजय, बाढीपछि सम्पर्कमा छैनन्।
लामो समयदेखि वर्षा नभएका कारण मधेस प्रदेशमा खडेरी परेको थियो, तर हालैको वर्षाले बाढीको कहर ल्याएको छ र नदीहरूमा पानीको बहाव बढेपछि मधेसका कयौं ठाउँमा हाइअलर्ट घोषणा गरिएको छ।
आगामी कदम र अनिश्चितता
बाढीको बहाव घटेको आधिकारिक जानकारी नआएसम्म नदी किनारमा नजान र जोखिमपूर्ण स्थानमा नबस्न बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले आग्रह गरेको छ। बाढीको प्रभाव र क्षतिको विस्तृत विवरण भने आउन बाँकी नै छ। नदीमा पानीको बहाव एक्कासि बढ्नुको कारण माथिल्लो क्षेत्रमा खोला थुनिएको हो वा होइन भन्ने आधिकारिक पुष्टि हुन बाँकी छ।
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले विपद् जोखिम न्यूनीकरण, पूर्वतयारी तथा विपद्पछिको पुनर्स्थापनाका कामलाई प्रभावकारी रूपमा अघि बढाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ। जल तथा मौसम विज्ञान विभागअन्तर्गतको बाढी पूर्वानुमान शाखाले मनसुन अवधिभर वर्षा र नदीको सतह वास्तविक-समय (रियल-टाइम) मा अनुगमन गरी जनसाधारणलाई समयमै जानकारी पुर्याउने व्यवस्था गरेको छ।
जलविज्ञान तथा जलस्रोत अनुसन्धान केन्द्रले बाढी पूर्वानुमानको समयावधि प्रमुख नदीहरूको लागि ३ दिनबाट ५ दिन र स-साना नदीहरूमा आकस्मिक बाढीको जोखिम पूर्वानुमान १ दिन (२४ घण्टा) बाट २ दिन (४८ घण्टा) सम्म विस्तार गरेको छ। बाढीले बगाएका घरहरूको विस्तृत संख्या र मानवीय क्षतिको पूर्ण विवरण आउन बाँकी छ।
