ताजा अपडेट: भदौमा २ खर्ब २१ अर्ब रेमिट्यान्स भित्रियो, दुई महिनामा २३.९ प्रतिशतले बढ्यो
नेपालको विदेशी विनिमय सञ्चिति २०८३ भदौ मसान्तसम्म ४.३ प्रतिशतले बढेर ४० खर्ब ६५ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले बिहीबार सार्वजनिक गरेको चालु आर्थिक वर्षको दुई महिनाको वित्तीय स्थिति अनुसार, यो सञ्चिति १७.८ महिनाको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न पर्याप्त छ।
आन्तरिक अर्थतन्त्र सुस्त रहे पनि बाह्य सूचकहरू बलियो देखिएका छन्। भदौ मसान्तसम्म चालु खाता १६९ अर्ब ४ करोडले बचतमा छ, जुन गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा १३० अर्ब ९७ करोडले बचतमा थियो। यस्तै, शोधनान्तर स्थिति १८७ अर्ब ६८ करोडले बचतमा पुगेको छ, अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा १५३ अर्ब ६८ करोडले बचतमा थियो।
सञ्चितिको संरचना र ४.३ प्रतिशत वृद्धि
२०८३ असार मसान्तमा ३८ खर्ब ९७ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँ रहेको कुल विदेशी विनिमय सञ्चिति ४.३ प्रतिशतले वृद्धि भई २०८३ भदौ मसान्तमा ४० खर्ब ६५ अर्ब ७८ करोड पुगेको छ। अमेरिकी डलरमा यस्तो सञ्चिति असार मसान्तमा २५ अर्ब ३१ करोड रहेकोमा भदौ मसान्तमा ४.६ प्रतिशतले वृद्धि भई २६ अर्ब ४८ करोड पुगेको नेपाल राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।
कुल विदेशी विनिमय सञ्चितिमध्ये नेपाल राष्ट्र बैंकमा रहेको सञ्चिति ४.० प्रतिशतले वृद्धि भई ३६ खर्ब १० अर्ब ७६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। २०८३ असार मसान्तमा राष्ट्र बैंकमा ३४ खर्ब ७३ अर्ब १९ करोड रुपैयाँ सञ्चिति थियो। बैंक तथा वित्तीय संस्था (नेपाल राष्ट्र बैंकबाहेक) सँग रहेको विदेशी विनिमय सञ्चिति ७.२ प्रतिशतले वृद्धि भई ४ खर्ब ५५ अर्ब १ करोड रुपैयाँ कायम भएको छ। २०८३ असार मसान्तमा बैंक तथा वित्तीय संस्थासँग ४२४ अर्ब ४८ करोड रुपैयाँ सञ्चिति थियो। २०८३ भदौ मसान्तको कुल विदेशी विनिमय सञ्चितिमा भारतीय मुद्राको अंश २१.३ प्रतिशत रहेको छ।
नागरिकको दैनिक जीवनमा सञ्चितिको अर्थ
विदेशी विनिमय सञ्चितिको यो वृद्धिले नेपाली नागरिकको दैनिक जीवनमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ। उच्च सञ्चितिले आयातका लागि आवश्यक विदेशी मुद्राको उपलब्धता सुनिश्चित गर्छ, जसले दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य स्थिरतामा मद्दत पुर्याउँछ। यसले विशेषगरी विदेशबाट आयात हुने इन्धन, औषधि, र औद्योगिक कच्चा पदार्थको आपूर्तिमा स्थिरता ल्याउँछ। उपभोक्ताले यी वस्तुहरू सहजै र स्थिर मूल्यमा पाउन सक्छन्, जसले मुद्रास्फीति नियन्त्रणमा पनि सहयोग पुर्याउँछ।
मधेस प्रदेशमा हुलाकी राजमार्गको प्रभाव
विदेशी विनिमय सञ्चितिमा भएको वृद्धिले राष्ट्रिय अर्थतन्त्रलाई बलियो बनाउँदा यसको सकारात्मक प्रभाव मधेस प्रदेश र तराई क्षेत्रमा पनि पर्छ। आयात सहज हुँदा सीमावर्ती बजारहरूमा वस्तुको आपूर्ति नियमित हुन्छ र मूल्यमा स्थिरता आउँछ। यसले विशेषगरी कृषक र साना व्यापारीहरूलाई फाइदा पुग्छ, किनभने उनीहरूले आयातित मल, बीउ र अन्य कृषि सामग्रीहरू सहजै प्राप्त गर्न सक्छन्। हुलाकी राजमार्ग, जसलाई तराई–मधेसको ‘लाइफ लाइन’ मानिन्छ, पूर्ण क्षमतामा प्रयोगमा आएपछि झापादेखि कञ्चनपुरसम्मका २० जिल्लाको आर्थिक गतिविधि बढ्नेछ।
आयात धान्न सक्ने क्षमता र अनुपात
आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को दुई महिनासम्मको आयातलाई आधार मान्दा बैंकिङ क्षेत्रसँग रहेको विदेशी विनिमय सञ्चिति २०.९ महिनाको वस्तु आयात र १७.८ महिनाको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न पर्याप्त रहने देखिएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ। सामान्यतया ६ देखि ७ महिनाको वस्तु तथा आयात धान्न सक्ने सञ्चितिलाई सुरक्षित मानिन्छ। नेपालको वर्तमान सञ्चिति यो सुरक्षित सीमाभन्दा निकै माथि छ, जसले देशको बाह्य क्षेत्रको सुदृढ अवस्थालाई संकेत गर्छ।
२०८३ भदौ मसान्तमा विदेशी विनिमय सञ्चितिको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन, कुल आयात र विस्तृत मुद्राप्रदायसँगका अनुपातहरू क्रमशः ६१.६ प्रतिशत, १४८.५ प्रतिशत र ४४.९ प्रतिशत रहेका छन्। २०८३ असार मसान्तमा उक्त अनुपातहरू क्रमशः ५९.१ प्रतिशत, १६३.४ प्रतिशत र ४३.८ प्रतिशत रहेका थिए।
निष्क्रिय सञ्चिति सदुपयोग गर्न अध्ययन समिति
सरकारले निष्क्रिय रहेको विदेशी विनिमय सञ्चितिलाई सदुपयोग गर्न रणनीति बनाउने भएको छ। यसका लागि नेपाल राष्ट्र बैंकका डेपुटी गभर्नर किरण पण्डितको संयोजकत्वमा अध्ययन समिति गठन गरिएको छ। अहिले नेपालमा आवश्यक भन्दा निकै बढी विदेशी विनिमय सञ्चिति रकम राष्ट्र बैंकमा बिना उपयोग निष्क्रिय भएर रहेको छ, जसको उचित सदुपयोगका लागि समितिले अध्ययन गरी सुझाव दिनेछ।
