अमेरिकी मध्यावधि चुनाव नजिकिँदै गर्दा ‘वेजवुड पोल्स’ नामक संस्थाले आफ्ना अधिकांश सर्वेक्षणका तथ्याङ्क आफैंले बनाएको अक्टोबर २२, २०२६ मा स्वीकार गरेपछि चुनावी सर्वेक्षणको विश्वसनीयतामाथि गम्भीर प्रश्न उठेको छ। राजनीतिक अभियानदेखि प्रमुख सञ्चारमाध्यमसम्मले प्रयोग गरेका १५ वटा सर्वेक्षण मनगढन्ते रहेको खुलासा भएपछि अमेरिकामा नयाँ विवाद उत्पन्न भएको छ।
यो घटना सर्वेक्षणसम्बन्धी तथ्याङ्क सङ्कलन गर्ने संस्था ‘फिफ्टीप्लसवन’ ले वेजवुडका सर्वेक्षणमाथि अनुसन्धान गर्ने क्रममा बाहिर आएको हो। वेजवुडले जुन २०२६ मा आफ्नो वेबसाइट र ‘एक्स’ खाता सिर्जना गरी लुइसियाना रिपब्लिकन प्राइमरी रनअफको पहिलो सर्वेक्षण प्रकाशित गरेको थियो, जुन ‘धेरै गलत’ साबित भएको थियो।
नक्कली सर्वेक्षणले अभियान ध्वस्त पारेको आरोप
नक्कली सर्वेक्षणले चुनावी प्रतिस्पर्धामा प्रत्यक्ष असर पारेको आरोप लागेको छ। मिशिगन राज्यकी सिनेट उम्मेदवार म्यालोरी म्याकमोरोले वेजवुडले जुन महिनाको अन्त्यतिर सार्वजनिक गरेको सर्वेक्षणमा आफ्नो समर्थन एकल अङ्कमा देखाइएपछि अभियान प्रभावित भएको बताएकी छिन्।
उनका अनुसार त्यसपछि चन्दा आउन रोकिएको थियो, स्वयंसेवक निराश भएका थिए र सञ्चारमाध्यमले समेत आफूलाई चुनावी प्रतिस्पर्धाबाट बाहिरिन दबाब दिएका थिए। म्याकमोरोले वेजवुडको नक्कली सर्वेक्षण सार्वजनिक भएको एक हप्ताभन्दा कम समयपछि जुलाई ५, २०२६ मा आफ्नो सिनेट अभियान स्थगित गरिन्। उनले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ मा लेख्दै उक्त सर्वेक्षणले आफ्नो अभियान नै ध्वस्त पारेको बताएकी थिइन्।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अक्टोबर २२, २०२६ मा आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसल’ मार्फत नक्कली सर्वेक्षण प्रयोग गरेको भन्दै ‘द न्युयोर्क टाइम्स’ को आलोचना गरेका छन्। उनले संस्थाले मनगढन्ते तथ्याङ्कलाई स्थान दिएको आरोप लगाएका छन्। ‘द न्युयोर्क टाइम्स’ ले जुनदेखि अक्टोबरसम्म सार्वजनिक गरिएका वेजवुडका १५ वटा सर्वेक्षणलाई आफ्नो डाटाबेसमा समावेश गरेको थियो, जुन अहिले हटाइएको छ।
एआईको प्रयोगले बढ्दो जालसाजी
विशेषज्ञहरूले कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) प्रविधिका कारण नक्कली सर्वेक्षण तयार पार्न र तिनलाई वास्तविकजस्तै देखाउन सजिलो भएको बताएका छन्। अमेरिकन एसोसिएसन फर पब्लिक ओपिनियन रिसर्चले अक्टोबर २२, २०२६ मा बनावटी तथ्याङ्क र संस्थागत विवरण पहिचान गर्न कठिन हुँदै गएको जनाएको छ।
सङ्घीय सञ्चार आयोगका अध्यक्ष ब्रेन्डन कारले अक्टोबर २२, २०२६ मा चुनावी प्रक्रियालाई प्रभावित पार्ने उद्देश्यले बनाइएका नक्कली सर्वेक्षणको सङ्ख्या बढिरहेको बताएका छन्। उनले सञ्चारमाध्यमलाई यस्ता गतिविधिलाई बढावा नदिन आग्रह गरेका छन्।
अन्य संस्थाको संलग्नता र अनुसन्धान
यसअघि अगस्ट २०२६ मा ‘मेडियन स्ट्र्याटेजीज’ नामक अर्को संस्थाले पनि सर्वेक्षणका नतिजा बनावटी भएको स्वीकार गरेको थियो। मेडियन स्ट्र्याटेजीजले लस एन्जलस मेयरको दौड र विस्कन्सिन डेमोक्रेटिक गभर्नर प्राइमरीको बारेमा नक्कली सर्वेक्षणहरू जारी गरेको थियो।
फिफ्टीप्लसवनले अक्टोबर २२, २०२६ मा वेजवुड पोल्समाथि अनुसन्धान गरेपछि ‘सोकेल स्ट्र्याटेजीज’ नामक अर्को संस्थासँग तथ्याङ्क सङ्कलनको काम बन्द गर्ने जनाएको छ। वेजवुड पोल्सका सह-सञ्चालक ज्याक सिम्स र एन्ड्रयू प्रेटरले पूर्ण रूपमा नक्कली सर्वेक्षण कम्पनीले कति सजिलै सार्वजनिक चर्चा पाउन र मानिसहरूलाई आफ्नो नतिजामा विश्वास दिलाउन सक्छन् भन्ने परीक्षण गर्न यस्तो गरेको दाबी गरेका थिए। अहिले उक्त संस्थाको ‘एक्स’ खाता हटाइएको छ।
जनमतमाथि विश्वासको संकट
अमेरिकन एसोसिएसन फर पब्लिक ओपिनियन रिसर्चकी अध्यक्ष मेरी लोशले यस्ता जालसाजीले जनमत र चुनावी सर्वेक्षणप्रतिको विश्वास कमजोर पार्ने चेतावनी दिएकी छिन्। यद्यपि, उनले नक्कली सर्वेक्षणका घटनालाई वैध चुनावी सर्वेक्षणसँग एउटै रूपमा हेर्न नहुनेमा जोड दिएकी छिन्।
यस प्रकरणले पत्रकारहरूलाई सबै सर्वेक्षण संस्थाहरूको छानबिन गर्दा थप सावधानी अपनाउन र राम्रो निर्णय प्रयोग गर्न आवश्यक रहेको देखाएको छ। ब्रेन्डन कारले सञ्चार माध्यमहरूलाई नक्कली सर्वेक्षणहरूलाई बढावा नदिन आग्रह गरेका छन्, जसले आगामी दिनमा यस्ता सामग्रीको प्रकाशनमा थप कडाइ हुनसक्ने संकेत गर्छ।
