अमेरिकी राष्ट्रिय गुप्तचर प्रमुख जे क्लेटनले इरानले मध्यपूर्व र त्यसभन्दा बाहिर अमेरिकी नागरिक तथा अधिकारीहरूलाई निशाना बनाउने घातक योजनाहरू ‘उल्लेखनीय रूपमा बढाएको’ र ‘उन्नत चरणमा पुगेको’ चेतावनी दिएका छन्। यो चेतावनी यमनका इरान समर्थित हूथी विद्रोहीले साउदी अरबमा आक्रमण तीव्र पारेपछि आएको हो, जसले वासिङ्टन र तेहरानबीच सैन्य टकराव पुनः सुरु हुन सक्ने आशंका बढाएको छ।
क्लेटनले अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोलाई शुक्रबार पठाएको ज्ञापनपत्रमा अमेरिकी नागरिकविरुद्ध इरानले अघि बढाएका घातक योजनाहरू मध्यपूर्व र अन्य केही देशमा उन्नत चरणमा पुगेको उल्लेख गरेका छन्। अमेरिकी सञ्चारमाध्यम एक्सियोस, सीबीएस न्युज र एसोसिएटेड प्रेस (एपी) ले यो जानकारी सार्वजनिक गरेका थिए।
बढ्दो खतराले अमेरिकी दूतावासका कर्मचारी फिर्ता
अमेरिकी गुप्तचर प्रमुखको यो चेतावनी यमनका हूथी विद्रोहीले साउदी अरबमा आक्रमण तीव्र पारेपछि आएको हो। यसै साता अमेरिकाले साउदी अरबस्थित आफ्ना कूटनीतिक नियोगबाट गैरआवश्यक कर्मचारी र उनीहरूका परिवारलाई फिर्ता बोलाएको छ। सुरक्षा जोखिम बढेपछि जोर्डन, लेबनान, कतार र संयुक्त अरब इमिरेट्सस्थित अमेरिकी दूतावासमा पनि कर्मचारी संख्या घटाइएको छ।
गत महिना अक्टोबर ११, २०२६ मा साउदी अरबको रियादस्थित किङ खालिद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा भएको आक्रमणमा १२ जनाको मृत्यु भएको थियो भने ३०० भन्दा बढी घाइते भएका थिए। मृत्यु हुनेमा चार जना साउदी नागरिक र आठ जना विदेशी नागरिक रहेका थिए, जसमा अमेरिका, इजिप्ट, जोर्डन, सिरिया, प्यालेस्टाइन, सुडान र बंगलादेशका नागरिकहरू समावेश थिए। बेलायत सरकारले अक्टोबर २३, २०२६ मा हुथी विद्रोहीहरूका तर्फबाट मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमण बढेपछि साउदी अरबको सुरक्षाका लागि रोयल एयर फोर्स (आरएएफ) का ‘टाइफुन’ लडाकु विमानहरू तैनाथ गरिने जनाएको छ।
ट्रम्पले सैन्य कारबाहीको चेतावनी दिए
यसैबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग सहमति नभए पुनः सैन्य कारबाही गर्न सकिने बताएका छन्। शुक्रबार फ्लोरिडामा आयोजित कार्यक्रममा उनले इरानमाथि पहिले सञ्चालन गरिएको अमेरिकी सैन्य अभियान ‘एपिक फ्युरी’ जस्तै अर्को कारबाही हुन सक्ने संकेत दिएका थिए। यद्यपि, त्यसको समयबारे उनले स्पष्ट पारेनन्।
ट्रम्पका अनुसार, इरानले समझदारी देखाएमा उसले गम्भीर वार्ताका लागि प्रस्ताव अघि बढाउनुपर्छ। तर, उनलाई इरानले त्यसो गर्नेमा शंका छ। इरानका विदेशमन्त्री सैयद अब्बास अराघचीले अक्टोबर १८, २०२६ मा इरानले ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ पुनः खोल्न प्रस्ताव गरेको सातदिने योजना अझै छलफलका क्रममा रहेको बताएका छन्। उनका अनुसार, अमेरिकाका सर्त पूरा गरे छैटौँ दिनमा ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ पुनःखोलिने र सातौँ दिनमा वार्ता पुन:सुरु हुनेछ।
मध्यपूर्वमा द्वन्द्वको सुरुवात
मध्यपूर्वमा द्वन्द्व फेब्रुअरीको अन्त्यमा इरानमाथि अमेरिकी र इजरायलले संयुक्त आक्रमण गरेपछि चर्किएको थियो। यस अभियानलाई ‘अपरेशन एपिक फ्युरी’ नाम दिइएको थियो, जसको उद्देश्य इरानको आणविक कार्यक्रमलाई निष्क्रिय पार्नु, इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (IRGC) लाई कमजोर पार्नु र इरानको क्षेत्रीय सैन्य प्रभाव घटाउनु थियो।
फेब्रुअरी २८, २०२६ मा भएको यस अमेरिकी-इजरायली आक्रमणमा इरानका तत्कालीन सर्वोच्च नेता आयातुल्लाह अली खामेनीको मृत्यु भएको थियो। इरानले यसको जवाफमा मध्यपूर्वमा रहेका अमेरिकी र सहयोगी सैन्य अखडाहरूमा मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमण गरेको थियो। अप्रिल ८, २०२६ मा युद्धरत पक्षहरूबीच युद्धविराम भएको थियो र जुन १८, २०२६ मा इरान र अमेरिकाले यस क्षेत्रमा जारी युद्धलाई सबै मोर्चामा अन्त्य गर्ने विषयमा समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए। यद्यपि, जुलाई २०२६ मा यमनमा चार वर्षसम्म कायम रहेको अस्थिर युद्धविरामपछि पुनः लडाइँ सुरु भएको थियो।
इरानले कडा प्रतिकारको चेतावनी दियो
इरानका वर्तमान सर्वोच्च नेता मोज्तबा खामेनेईले अक्टोबर २२, २०२६ मा इरानमाथि आक्रमण गरिए कडा प्रतिकार गर्ने चेतावनी दिएका छन्। यसले मध्यपूर्वमा तनावको अवस्थालाई थप जटिल बनाएको छ। अमेरिकी अधिकारीहरूले दूतावासमा कर्मचारी राख्ने विषयमा सुरक्षा वातावरणबारे नयाँ जानकारी निरन्तर मूल्याङ्कन गरिरहेको बताएका छन्। हूथी आक्रमणको खतरा र अमेरिकी अधिकारीहरूलाई निशाना बनाउने इरानी आतङ्कवादी षड्यन्त्रले उनीहरूका निर्णयहरूलाई प्रभाव पारिरहेको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग सम्झौता हुन नसके अमेरिकाले अर्को सैन्य अभियान सञ्चालन गर्न सक्ने बताएका छन्। इरानले गम्भीर वार्ताका लागि प्रस्ताव अघि बढाउनेमा ट्रम्पलाई शंका छ। इरानको ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ खोल्ने सातदिने योजना अझै छलफलमै रहेको छ, जसको परिणामले आगामी दिनमा क्षेत्रीय स्थिरतामा महत्त्वपूर्ण प्रभाव पार्नेछ।
