बंगालको खाडीमा विकसित चक्रवात ‘अर्नब’को प्रभावले आगामी बिहीबार (कात्तिक १२ गते) देखि नेपालमा मौसम बदली भई शुक्रबार (कात्तिक १३ गते) र शनिबार (कात्तिक १४ गते) मधेससहित पाँच प्रदेशमा भारी वर्षाको सम्भावना रहेको छ। विशेषगरी धानबाली भित्र्याउने समयमा वर्षाको चेतावनीले मधेस प्रदेशका किसानलाई चिन्तित बनाएको छ।
नेपाल मौसम विज्ञान विभागले बुधबार विशेष बुलेटिन जारी गर्दै केही स्थानमा भारी वर्षाको सम्भावना रहेकाले उच्च सतर्कता अपनाउन अनुरोध गरेको छ। विभागका अनुसार चक्रवात क्रमशः शक्तिशाली बन्दै उत्तरपश्चिम दिशातर्फ अघि बढ्ने र भारतको आन्ध्र प्रदेश तथा विशाखापट्टनमको बीचमा पर्ने यानम नजिक तटीय क्षेत्रमा प्रवेश गर्ने सम्भावना छ। यसको प्रभावले नेपालमा वर्षा र हिमपात हुने जनाइएको छ।
वरिष्ठ मौसमविद् विभूति पोखरेलका अनुसार पोस्ट मनसुनका बेला सामान्यतया राम्रो मौसम हुने भए पनि बङ्गालको खाडी र अरब सागरमा विकसित हुने न्यून चापीय क्षेत्र तथा चक्रवातले नेपालको मौसममा असर पार्ने देखिएको छ। उनले आगामी बिहीबारदेखि यसको प्रभाव देखिन थाले पनि शुक्रबार र शनिबार सबैभन्दा बढी प्रभाव रहने जानकारी दिएकी छन्। पर्यावरण तथा मौसमविद् उज्ज्वल उपाध्यायले चक्रवातको प्रभाव बुधबार रातिसम्म नेपालमा देखिन सक्ने र बिहीबारदेखि देशका अधिकांश स्थानमा वर्षा हुने सम्भावना रहेको बताएका छन्।
पाँच प्रदेशमा भारी वर्षाको चेतावनी
कात्तिक १३ गते शुक्रबारदेखि १४ गते शनिबारसम्म कोशी, मधेस, बागमती र गण्डकी प्रदेशका धेरै स्थानमा मेघगर्जन, चट्याङ तथा हावाहुरीसहित मध्यम वर्षा हुने सम्भावना रहेको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ। यीमध्ये केही स्थानमा भारी वर्षा हुनसक्ने पनि विभागले उल्लेख गरेको छ। लुम्बिनी प्रदेशका केही स्थानमा पनि मध्यमदेखि भारी वर्षा हुनसक्ने पूर्वानुमान गरिएको छ।
यसैगरी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका केही स्थानमा मेघगर्जन, चट्याङ तथा हावाहुरीसहित मध्यम वर्षा र एक–दुई स्थानमा भारी वर्षाको सम्भावना छ। देशका उच्च पहाडी तथा हिमाली भू–भागमा भारी हिमपात, हिमआँधी तथा हिमपहिरोको जोखिम रहेको महाशाखाले जनाएको छ। त्रिभुवन विश्वविद्यालयको जल तथा मौसम विज्ञान केन्द्रीय विभागका सहप्राध्यापक डा. विनोद पोखरेलले पनि आउँदो बिहीबारदेखि शनिबारसम्म लुम्बिनीदेखि कोसी प्रदेशसम्मका धेरै स्थानमा भारी वर्षा हुन सक्ने जनाएका छन्।
धानबाली जोगाउन किसानलाई आग्रह
सम्भावित वर्षाका कारण धानबाली भित्र्याउने कार्य प्रभावित हुनसक्ने भएकाले किसानलाई आवश्यक सतर्कता अपनाउन महाशाखाले अनुरोध गरेको छ। पाकेको धानबालीमा मध्यम वर्षा वा हावाहुरीले असर पुर्याउन सक्ने हुनाले कृषि क्षेत्रमा, विशेषगरी शुक्रबार र शनिबार, विशेष सावधानी अपनाउनुपर्ने वरिष्ठ मौसमविद् पोखरेलले बताएकी छन्।
नेपालमा धानको आर्थिक, सामाजिक एवम् सांस्कृतिक महत्व रहिआएको छ र कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा धानको योगदान २९ दशमलव ४ प्रतिशत छ। कात्तिक महिना धानबाली भित्र्याउने मुख्य समय हो। झापाका किसानलाई बाली जोगाउने चिन्ता बढेको छ भने बाजुराका किसानलाई चाडपर्व भन्दा बाली भित्र्याउन चटारो बढेको छ। प्रतिकूल मौसमका कारण बाली समयमै नभित्र्याउँदा क्षति पुग्ने चिन्ताले किसानलाई कामको चटारो थपिएको हो।
यसअघि Nmkhabar ले चक्रवात ‘अर्नब’ नेपालतर्फ: बिहीबारदेखि देशभर भारी वर्षा र हिमपातको चेतावनी शीर्षकमा समाचार प्रकाशित गरेको थियो। अहिले विभागले यसको प्रभाव र सतर्कताका बारेमा थप जानकारी दिएको हो।
जनजीवनमा पर्न सक्ने असर
वर्षा र हिमपातका कारण चिसो बढ्नुका साथै बाढी, पहिरो, सडक अवरोध तथा हवाई यातायात प्रभावित हुनसक्ने भएकाले सर्वसाधारण र सम्बन्धित निकायलाई पूर्वतयारी गर्न महाशाखाले अनुरोध गरेको छ। उच्च पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा भ्रमण गर्ने पर्यटकलाई मौसमको अवस्था बुझेर मात्र यात्रा गर्न तथा प्रतिकूल मौसमका बेला सुरक्षित स्थानमा रहन आग्रह गरिएको छ।
ठूलो बाढी आउने सम्भावना कम भए पनि दुर्गम क्षेत्र र बाटोहरूमा पहिरो जान सक्ने जोखिम रहने विभागले जनाएको छ। सम्भावित वर्षा र हिमपातबाट हुन सक्ने जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै नागरिकलाई सतर्क रहन र आवश्यक सुरक्षा उपाय अपनाउन मौसमविद् उपाध्यायले आग्रह गरेका छन्।
भारतमा चक्रवात ‘अर्नब’को विगत
भारत मौसम विज्ञान विभागका अनुसार बंगालको खाडीमा विकसित गहिरो न्यूनचापीय प्रणाली शक्तिशाली चक्रवातमा परिणत भएको हो। उक्त चक्रवातको नाम ‘अर्नब’ राखिएको छ, जुन बंगलादेशले प्रस्ताव गरेको हो। पर्यावरण तथा मौसमविद् उज्ज्वल उपाध्यायका अनुसार चक्रवात मंगलबार दिउँसो भारतको आन्ध्र प्रदेश र ओडिसाको तटीय क्षेत्रमा पुग्ने अनुमान गरिएको छ।
चक्रवात ‘अर्नब’ सेप्टेम्बर २६, २०२६ मा भारतको आन्ध्र प्रदेश र ओडिसाको तटमा ठोक्किएको थियो। त्यसको प्रभावले भारतका विभिन्न राज्यहरूमा भारी वर्षा, बाढी र जनजीवन अस्तव्यस्त भएको थियो। ओडिसाका १० जिल्लामा विद्यालय बन्द गरिएका थिए र करिब ५००० मानिसलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको थियो। मलकानगिरीमा चारवटा पुल डुबेका कारण यातायात अवरुद्ध भएको थियो। राष्ट्रिय राजमार्ग पनि सुरक्षाका कारण बन्द गरिएको थियो। राउरकेलामा १५० फिट अग्लो गणेश पण्डाल ढलेको थियो। उत्तर प्रदेशमा ४० घण्टासम्म लगातार वर्षा भएको थियो, जसले गर्दा नदीहरूको जलस्तर बढेको थियो र धानबालीमा ठूलो क्षति पुगेको थियो।
आगामी दिनमा सतर्कता अपरिहार्य
मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले आगामी दिनमा मौसमको अवस्थाबारे निरन्तर जानकारी दिने र सोही अनुसार सतर्कता अपनाउन सबैलाई आग्रह गरेको छ। विशेषगरी बिहीबार मध्याह्नदेखि शुक्रबार रातिसम्म कोशी, मधेस, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशको पूर्वी भागमा विशेष सतर्कता अपनाउन पर्यावरण तथा मौसमविद् उपाध्यायले आग्रह गरेका छन्।
यसअघि: चक्रवात ‘अर्नब’ नेपालतर्फ: बिहीबारदेखि देशभर भारी वर्षा र हिमपातको चेतावनी
