सुनको मूल्य फेरि रु. ३ लाख नजिक, चाँदी ५ हजारको हाराहारीमा

नेपाली बजारमा सुनको मूल्यमा आज उच्च वृद्धि भएको छ। नेपाली रुपैयाँको अवमूल्यन र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्यमा आएको उतारचढावले नेपाली बजारमा पनि त्यसको प्रभाव देखिएको छ। आज छापावाल सुनको मूल्य तोलाको २,७०० रुपैयाँले बढेर रु. २९९,२०० पुगेको छ। शुक्रबार तोलाको रु. २९६,५०० मा कारोबार भएको थियो। यो वृद्धिले सुनमा लगानी गर्ने र गरगहना खरिद गर्ने आम नेपाली नागरिकका लागि चिन्ताको विषय बनेको छ, जसले उनीहरूको क्रयशक्तिमा प्रत्यक्ष असर पार्नेछ। यस प्रकारको मूल्य वृद्धिले विगतमा पनि नेपाली अर्थतन्त्रमा उतारचढाव ल्याएको छ, विशेषगरी चाडपर्वको समयमा जसले किनमेललाई प्रभावित गर्दछ।

सुनको मूल्यमा फेरि उछाल: आम नागरिकको क्रयशक्तिमा कस्तो असर?

नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार आज तेजाबी सुनको मूल्यमा पनि वृद्धि भएको छ। तेजाबी सुन आज तोलाको २,७०० रुपैयाँले बढेर रु. २९८,५०० मा कारोबार भएको छ। शुक्रबार तेजाबी सुनको मूल्य तोलाको रु. २९५,८०० थियो। यो मूल्य वृद्धिले नेपाली बजारमा सुनको माग र आपूर्तिको सन्तुलनमाथि प्रश्नचिन्ह खडा गरेको छ। नेपालमा सुनको मूल्य अन्तर्राष्ट्रिय बजारसँगै जोडिएको हुनाले, विश्वव्यापी आर्थिक परिदृश्यको प्रत्यक्ष प्रभाव यहाँका नागरिकहरूले भोग्नुपर्ने हुन्छ। विशेषगरी, विवाह, व्रतबन्ध जस्ता शुभकार्यमा सुनको प्रयोग अत्यावश्यक मानिने भएकाले, यसको मूल्य वृद्धिले धेरै परिवारको बजेटमा ठूलो धक्का लाग्ने गर्दछ।

चाँदीको मूल्यमा पनि बढोत्तरी: सुन मात्र होइन, चाँदी पनि महँगो

सुन मात्र नभई चाँदीको मूल्यमा पनि आज वृद्धि भएको छ। चाँदी आज तोलाको रु. ५० ले बढेर रु. ४,९५० मा कारोबार भएको छ। शुक्रबार चाँदीको मूल्य तोलाको रु. ४,९०० थियो। चाँदीको मूल्यमा भएको यो वृद्धिले सुनजस्तै अन्य बहुमूल्य धातुमाथिको लगानीलाई पनि महँगो बनाएको छ। चाँदीको प्रयोग गरगहनाका साथै औद्योगिक क्षेत्रमा पनि हुने भएकाले, यसको मूल्य वृद्धिले विभिन्न व्यवसायहरूलाई पनि प्रभावित गर्नेछ। उदाहरणका लागि, इलेक्ट्रोनिक्स सामान उत्पादन गर्ने उद्योगहरूले कच्चा पदार्थको रूपमा चाँदी प्रयोग गर्ने भएकाले, उनीहरूको उत्पादन लागत बढ्ने सम्भावना छ।

सुनको मूल्य वृद्धिको बहुआयामिक कारण: अन्तर्राष्ट्रिय अस्थिरता र नेपाली रुपैयाँको अवमूल्यन

सुनचाँदी व्यवसायीहरूका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्यमा आएको उतारचढाव, अमेरिकी डलरको तुलनामा नेपाली रुपैयाँ कमजोर हुनु तथा भू-राजनीतिक अस्थिरताले सुनको मूल्यमा प्रभाव पारेको छ। विशेषगरी, मध्यपूर्वमा बढ्दो तनाव र प्रमुख अर्थतन्त्रहरूको मौद्रिक नीतिमा आएको परिवर्तनले सुनजस्ता सुरक्षित लगानीका माध्यमप्रतिको आकर्षण बढाएको छ। यसले गर्दा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको माग बढेको छ र त्यसको प्रत्यक्ष असर नेपाली बजारमा पनि परेको छ। नेपालको संविधानले पनि नागरिकलाई आर्थिक स्वतन्त्रता प्रदान गरेको छ, जस अन्तर्गत उनीहरूले सुन जस्ता सम्पत्तिमा लगानी गर्न पाउँछन्। यद्यपि, यसको मूल्यमा हुने अनियन्त्रित वृद्धिले उक्त स्वतन्त्रताको उपभोगलाई सीमित तुल्याउन सक्छ। विगतमा, नेपाल राष्ट्र बैंकले सुन आयात कोटा निर्धारण गरेर बजारमा मूल्य नियन्त्रण गर्ने प्रयास गरेको थियो, तर अन्तर्राष्ट्रिय बजारको प्रभावलाई पूर्ण रूपमा रोक्न सकेको छैन।

सुनमा लगानीकर्ताको चासो र आम नागरिकको चिन्ता: क्रयशक्तिमा कस्तो प्रभाव?

सुनलाई सधैं सुरक्षित लगानीको माध्यमका रूपमा हेरिन्छ। यसको मूल्यमा आउने उतारचढावले विशेषगरी साना लगानीकर्ता र आम नागरिकको क्रयशक्तिमा प्रत्यक्ष असर पार्छ। मूल्य बढ्दा गरगहना बनाउने वा सुनमा लगानी गर्नेहरूलाई दबाब पर्छ भने, मूल्य घट्दा उनीहरूलाई फाइदा हुने गर्छ। हालको मूल्य वृद्धिले आम नागरिकको दैनिक जीवनयापनमा केही असहजता थप्न सक्ने देखिएको छ। उदाहरणका लागि, एउटा मध्यमवर्गीय परिवारले छोरीको विवाहका लागि सुन किन्ने योजना बनाएको छ भने, यस्तो मूल्य वृद्धिले उनीहरूको योजनामा ठूलो फेरबदल गर्न बाध्य पार्न सक्छ। यसले गर्दा उनीहरूले सुनको मात्रा घटाउनुपर्ने वा आफ्नो बचतको ठूलो हिस्सा सुनमा लगानी गर्नुपर्ने बाध्यता आइपर्न सक्छ। यसको अर्को पाटो यो हो कि, जसले विगतमा सस्तो मूल्यमा सुन किनेर राखेका छन्, उनीहरूलाई यो मूल्य वृद्धिले राम्रो प्रतिफल दिनेछ, तर यो संख्या तुलनात्मक रूपमा कम छ।

आगामी दिनमा सुनको मूल्यको प्रक्षेपण: भू-राजनीतिक अस्थिरता र मौद्रिक नीतिको भूमिका

अन्तर्राष्ट्रिय बजारको अवस्था, अमेरिकी डलरको विनिमय दर र नेपाल राष्ट्र बैंकको मौद्रिक नीति जस्ता कुराहरूले आगामी दिनमा सुनको मूल्यलाई प्रभावित गर्नेछन्। भू-राजनीतिक अवस्थामा थप अस्थिरता आएमा वा डलर थप कमजोर भएमा सुनको मूल्य अझै बढ्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। यद्यपि, नेपाल राष्ट्र बैंकले सुन आयात नीतिमा कुनै हेरफेर गरेमा वा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा स्थिरता आएमा मूल्यमा केही कमी आउन सक्ने सम्भावना पनि छ। नेपालको अर्थतन्त्र आयातमा धेरै निर्भर भएकाले, अमेरिकी डलरको विनिमय दरमा हुने उतारचढावको प्रत्यक्ष असर सुन लगायतका आयातित वस्तुहरूको मूल्यमा पर्दछ। यस सन्दर्भमा, नेपाल राष्ट्र बैंकले सुनको आयातलाई कसरी व्यवस्थापन गर्छ र अन्तर्राष्ट्रिय बजारको अस्थिरतालाई कसरी सम्बोधन गर्छ भन्ने कुराले आगामी दिनमा सुनको मूल्यको दिशा निर्धारण गर्नेछ। यदि भू-राजनीतिक तनाव बढ्दै गयो भने, सुनले ‘सुरक्षित आश्रय’को रूपमा आफ्नो स्थान अझ मजबुत बनाउनेछ, जसको परिणाम स्वरूप मूल्यमा थप वृद्धि देख्न सकिन्छ।