साताको पहिलो कारोबार दिनमै सेयरबजार ओरालो लागेको छ। नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) परिसूचक ३४.६३ अंकले घटेर २७०४.०८ विन्दुमा झरेको छ। यस दिन कुल ४ अर्ब २६ करोड रुपैयाँको सेयर कारोबार भएको छ। यो गिरावटले लगानीकर्ताहरूमा चिन्ता थपिएको छ, विशेषगरी विगत केही समयदेखि बजारमा उतारचढावको क्रम जारी रहेकाले। नेपालको पुँजीबजार, जुन देशको आर्थिक विकासको एक महत्वपूर्ण सूचक हो, यस प्रकारको अस्थिरताले समग्र लगानीकर्ताहरूको मनोबलमा नकारात्मक असर पार्न सक्ने देखिएको छ। यस दिनको कारोबारले बजारमा खरिदकर्ताभन्दा विक्रेताको बाहुल्यता रहेको संकेत गरेको छ, जसले आगामी दिनमा बजारको दिशाबारे थप प्रश्नहरू खडा गरेको छ।
सेयरबजारमा ठूलो पहिरो, २७०४ को विन्दुमा नेप्से
सोमबार नेप्से परिसूचकमा ठूलो गिरावट आएको छ। यस दिन २७ वटा कम्पनीको सेयर मूल्य बढेको छ भने २४० वटा कम्पनीको सेयर मूल्य घटेको छ। दुई कम्पनीको सेयर मूल्य भने स्थिर रहेको छ। यो तथ्यांकले बजारमा व्यापक करेक्सन आएको स्पष्ट पार्छ, जहाँ अधिकांश सूचीकृत कम्पनीहरूले नकारात्मक प्रदर्शन गरेका छन्। नेपालको सेयरबजारमा यस्तो ठूलो संख्यामा कम्पनीहरूको मूल्य घट्नुले लगानीकर्ताहरूलाई थप सचेत हुन प्रेरित गरेको छ। यस प्रकारको अवस्थाले बजारमा लगानी गर्नेहरूको संख्यामा पनि कमी आउन सक्ने अनुमान गरिएको छ, जसले समग्र बजारको तरलतालाई पनि प्रभावित गर्न सक्छ।
यस दिन १ करोड कित्ता सेयर किनबेच भएपछि कुल ४ अर्ब २६ करोडको कारोबार भएको छ। यो कारोबार अघिल्लो दिनको तुलनामा भने केही कम हो। बजारको यो गिरावटले लगानीकर्ताहरूमा चिन्ता थपिएको छ। कारोबार रकममा आएको यो कमीले बजारमा लगानीकर्ताहरूको सक्रियता घटेको संकेत गर्दछ, जसले गर्दा बजारमा थप दबाब सिर्जना हुन सक्छ। विगतका केही वर्षहरूमा नेपालको सेयरबजारले अभूतपूर्व वृद्धि देखेको थियो, तर पछिल्लो समयमा विभिन्न आर्थिक कारणहरूले गर्दा यसमा सुस्तता आएको छ। यो सुस्तताले विशेषगरी साना लगानीकर्ताहरूलाई बढी प्रभावित पारेको छ, जसले आफ्नो जीवनभरको बचतलाई सेयरबजारमा लगानी गरेका हुन्छन्।
मुख्य तथ्यांकहरूले देखाएको बजारको अवस्था
- नेप्से परिसूचक: ३४.६३ अंकले घट्यो
- नेप्से परिसूचकको अन्तिम अवस्था: २७०४.०८ विन्दु
- कुल कारोबार रकम: ४ अर्ब २६ करोड रुपैयाँ
- कुल किनबेच भएको सेयर संख्या: १ करोड कित्ता
- बढेका कम्पनीको संख्या: २७
- घटेका कम्पनीको संख्या: २४०
यी तथ्यांकहरूले स्पष्ट रूपमा देखाउँछ कि बजारमा ठूलो संख्यामा गिरावट आएको छ। २४० वटा कम्पनीको सेयर मूल्य घट्नु भनेको बजारको लगभग सबै क्षेत्रमा नकारात्मक प्रभाव परेको हो। नेपालको सेयरबजारमा यस्तो व्यापक गिरावटले लगानीकर्ताहरूको आत्मविश्वासमा ठूलो धक्का पुर्याएको छ। यसले गर्दा धेरै लगानीकर्ताहरूले छोटो अवधिमा ठूलो नोक्सानी बेहोर्नुपरेको छ। यस प्रकारको अवस्थाले नयाँ लगानीकर्ताहरूलाई बजारमा प्रवेश गर्न निरुत्साहित गर्न सक्छ, जसले भविष्यमा बजारको विस्तारमा बाधा पुर्याउन सक्छ। यसका साथै, यसले बजारमा तरलताको समस्यालाई पनि बढाउन सक्छ।
फरवार्ड माइक्रोफाइनान्सको चमत्कारी वृद्धि, तर समग्र बजारमा निराशा
यस दिन फरवार्ड माइक्रोफाइनान्स लघुवित्त वित्तीय संस्थाको सेयर मूल्य १५ प्रतिशतले बढेको छ। यद्यपि, बाँकी सेयरहरूको मूल्य अधिकतम ७.९९ प्रतिशतसम्म मात्र बढेको छ। यसले बजारमा केही कम्पनीहरूको प्रदर्शन राम्रो रहे पनि समग्र बजार भने दबाबमा रहेको देखाउँछ। फरवार्ड माइक्रोफाइनान्सको यो असाधारण वृद्धिले केही लगानीकर्ताहरूलाई फाइदा पुर्याएको भए पनि, अधिकांश लगानीकर्ताहरूले भने नोक्सानी नै बेहोर्नुपरेको छ। यस प्रकारको अवस्थाले बजारमा ‘सेलेक्टिभ इन्भेस्टमेन्ट’को संकेत गर्छ, जहाँ केही विशेष कम्पनीहरूले मात्र राम्रो प्रदर्शन गर्छन् भने बाँकी बजार ओरालो लाग्छ। नेपालको सेयरबजारमा यस्तो प्रवृत्तिले बजारको समग्र स्वास्थ्यबारे प्रश्नचिन्ह खडा गरेको छ।
बजार विश्लेषकहरूका अनुसार, समग्र अर्थतन्त्रमा देखिएको सुस्तता, ब्याजदरमा आएको उतारचढाव र लगानीकर्ताहरूको मनोविज्ञानले सेयरबजारमा यस्तो प्रभाव पारेको हुन सक्छ। यद्यपि, नेप्सेले २७०० को मनोवैज्ञानिक विन्दुलाई टेको मानेर पुनः उकालो लाग्ने अपेक्षा भने गरिएको छ। नेपालको अर्थतन्त्र हाल विभिन्न चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको छ, जसमा मुद्रास्फीति, व्यापार घाटा र विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा कमी जस्ता समस्याहरू प्रमुख छन्। यी सबै कारकहरूले सेयरबजारमा प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा प्रभाव पार्छन्। विशेषगरी, उच्च ब्याजदरले गर्दा लगानीकर्ताहरूले बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूमा पैसा राख्न बढी रुचाउँछन्, जसले गर्दा सेयरबजारमा लगानी घट्छ। यद्यपि, २७०० को मनोवैज्ञानिक विन्दुलाई टेको मानेर बजारले पुनरागमन गर्ने आशा भने कायमै छ, जुन विगतका अनुभवहरूले पनि देखाएको छ।
साना लगानीकर्ताहरूमाथि बज्रपात, बजारको विश्वासमा ह्रास
नेप्से परिसूचकमा आएको यो गिरावटले साना लगानीकर्ताहरूलाई बढी असर गरेको छ। विशेषगरी, बजारमा नयाँ लगानी गर्नेहरूले ठूलो नोक्सानी बेहोर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ। यसले गर्दा समग्र बजारको विश्वासमा समेत कमी आउन सक्ने देखिएको छ। नेपालको सेयरबजारमा साना लगानीकर्ताहरूको संख्या ठूलो छ, जसले आफ्नो सानो पुँजीलाई बजारमा लगानी गरी भविष्य सुरक्षित गर्न चाहन्छन्। जब बजारमा यस्तो ठूलो गिरावट आउँछ, उनीहरूले आफ्नो लगानीको ठूलो हिस्सा गुमाउन पुग्छन्। यसले गर्दा उनीहरूमा बजारप्रति वितृष्णा उत्पन्न हुन सक्छ र उनीहरूले भविष्यमा सेयरबजारमा लगानी गर्ने सम्भावना कम हुन्छ। यस प्रकारको अवस्थाले बजारको विस्तारलाई रोक्छ र यसलाई थप अस्थिर बनाउँछ। यसका साथै, यसले समग्र वित्तीय साक्षरताको कमीलाई पनि उजागर गर्दछ, जसले गर्दा लगानीकर्ताहरूले सही निर्णय लिन सक्दैनन्।
आगामी दिनमा बजारको दिशा निर्धारण गर्ने प्रमुख तत्वहरू
आगामी दिनमा बजारको दिशा निर्धारण गर्नका लागि नेपाल राष्ट्र बैंकको मौद्रिक नीति, ब्याजदरको अवस्था र कम्पनीहरूको वित्तीय विवरणहरूले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछन्। लगानीकर्ताहरूले थप धैर्यताका साथ बजारको अवस्थालाई नजिकबाट नियाल्नुपर्ने देखिन्छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले जारी गर्ने मौद्रिक नीतिले अर्थतन्त्रमा तरलता व्यवस्थापन, ब्याजदर निर्धारण र समग्र वित्तीय क्षेत्रको दिशा तय गर्ने गर्छ। यदि मौद्रिक नीतिले बजारलाई चलायमान बनाउने खालका नीतिहरू ल्यायो भने यसले सेयरबजारलाई सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ। त्यस्तै, ब्याजदरमा आउने कुनै पनि परिवर्तनले लगानीकर्ताहरूको लगानी गर्ने निर्णयलाई प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित गर्छ। कम्पनीहरूको वित्तीय विवरणहरूले उनीहरूको आम्दानी, नाफा र भविष्यको सम्भावनाबारे जानकारी दिन्छ, जसले लगानीकर्ताहरूलाई लगानी गर्ने वा नगर्ने भन्ने निर्णय लिन मद्दत गर्छ। यसका अतिरिक्त, अन्तर्राष्ट्रिय बजारको अवस्था, भू-राजनीतिक घटनाक्रम र देशको राजनीतिक स्थायित्वले पनि सेयरबजारमा प्रभाव पार्न सक्छ। लगानीकर्ताहरूले यी सबै पक्षहरूलाई ध्यानमा राखेर मात्र लगानी गर्नुपर्ने हुन्छ।
