गोरखाको चुमनुब्री गाउँपालिका–६ लोक्पादेखि चुम्लिङको बीचमा पहिरोका कारण बूढीगण्डकी नदीमा लेदोसहितको बाढी आउँदा ५ जना बेपत्ता भएका छन्। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले आइतबार साँझ फेसबुकमार्फत बाढी प्रभावित क्षेत्रमा ४३७ सुरक्षाकर्मी र विज्ञ टोली परिचालन गरिएको जानकारी दिएका छन्।
बाढीले ६ वटा पुल, २ वटा टेलिफोन टावर, ५० वटा बिजुलीका पोल र ३४१ मेगावाटको बूढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजनाको मुख्य क्याम्प क्षेत्र बगाएको छ। प्रधानमन्त्री शाहले बेपत्ताको खोजी र क्षतिग्रस्त पूर्वाधार पुन: सञ्चालनका लागि सरकारले तत्काल कदम चालेको बताएका छन्।
बाढीको पूर्वसूचना र तत्काल प्रतिकार्य
बाढीको सूचना प्राप्त हुनासाथ इलाका प्रहरी कार्यालय आरुघाटबाट प्रहरी टोली खटाएर नदी तटीय क्षेत्रका मानिसलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको थियो। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले बिहान ६ बजे गोरखा, धादिङ, तनहुँ, चितवन, नवलपरासी (पूर्व) र नवलपरासी (पश्चिम) जिल्लाका २२१ जना प्रतिकार्यकर्ताहरूलाई तुरुन्त खटिन एसएमएस पठाएको थियो।
जलविज्ञान तथा जलस्रोत अनुसन्धान केन्द्रको बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले गोरखा, धादिङ र चितवनको बेनिघाटसम्मका सर्वसाधारणलाई दुईपटक गरी करिब २ लाख एसएमएसमार्फत पूर्वसूचना दिएको थियो। आइतबार बिहान ८:४० बजे बूढीगण्डकी–आरुघाट बाढी मापन केन्द्रमा जलसतह ८.४३ मिटर पुगेपछि बाढीले पुलसहित मापन केन्द्र बगाएको थियो। बाढी पूर्वानुमान महाशाखा र नेपाली सेनालाई बिहान ६ बजेतिर मात्रै सूचना प्राप्त भएको थियो।
क्षतिको विवरण र जारी उद्धार कार्य
बूढीगण्डकीमा आएको बाढीले गोरखाको चुमनुब्री गाउँपालिका–६ लोक्पादेखि चुम्लिङको बीचमा ठूलो क्षति पुर्याएको छ। बाढीले ६ वटा पुल (२ वटा मोटरेबल र ४ वटा झोलुङ्गे) बगाएको छ। गोरखा र धादिङ जोड्ने आरुघाटको पक्की पुलको गोरखातर्फको एक भाग पनि बाढीले बगाएको छ।
चुमनुब्री गाउँपालिका–३ पैयुँ र बगरका करिब ३५ घर पूर्ण रूपमा बगेका छन् भने धादिङको त्रिपुरासुन्दरी गाउँपालिका–१ विशालनगरका करिब १०० घरधुरीमा लेदो पसेको छ। बाढीमा परी ५ जना (२ महिला र ३ पुरुष) बेपत्ता भएका छन्, जसको खोजी कार्य जारी छ। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार हालसम्म ४७ जनाको सकुशल उद्धार गरिएको छ। नेपाली सेनाले ४९ जनाको उद्धार गरेको जनाएको छ जसमा एक शिशु र एक विदेशी नागरिक पनि छन्।
३४१ मेगावाटको बूढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजनाको मुख्य क्याम्प क्षेत्र र केही निर्माण उपकरण बाढीले बगाएको छ। २ वटा टेलिफोन टावर र ५० वटा बिजुलीका पोलमा क्षति पुगेको छ। गोरखाको सल्लेरीस्थित निर्माणाधीन बूढीगण्डकी हाइड्रोका १२ कर्मचारीसहित ४८ जनालाई उद्धार गरी सुरक्षित स्थानमा राखिएको छ।
बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले पछिल्लो २४ घण्टामा उक्त क्षेत्रमा छिटपुट मात्र वर्षा भएको देखिएकाले वर्षाका कारण तत्काल बाढी आएको सम्भावना नरहेको प्रारम्भिक विश्लेषण गरेको छ। बाढी बिहान करिब ४ः३० बजे चुमनुब्री गाउँपालिका–३, फिलिममा पहिरोका कारण थुनिएको नदीको अवरोध खुलेपछि लेदो र गेग्रानसहित आएको हो।
सुरक्षाकर्मी र विज्ञ टोलीको परिचालन
प्रभावित क्षेत्रमा अहिले पनि खोजी तथा उद्धार कार्य जारी छ। नेपाली सेनाका तीनवटा स्पेसल फोर्ससहित १२७ जना, नेपाल प्रहरीका १३३ जना र सशस्त्र प्रहरी बल, नेपालका १७७ जना गरी कुल ४३७ जना सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको छ। यसका साथै, नेपाली सेनाका चारवटा हेलिकोप्टर पनि प्रभावित क्षेत्रमा खटिएका छन्।
घटनाको कारण पत्ता लगाउन भूगर्भविद्सहितको तीनजनाको विज्ञ टोली ड्रोनसहित परिचालन गरिएको छ। नेपाल प्रहरीको विपद् प्रतिकार्य तथा तालिम केन्द्रमा ५० जनाको टोलीलाई थप परिचालनका लागि तयारी अवस्थामा राखिएको छ।
आगामी कदम र समन्वय
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणको विपद् प्रतिकार्य कमान्ड पोष्टको बैठक निरन्तर चलिरहेको छ। यस बैठकबाट बाढीको निरन्तर अनुगमन, अवस्था विश्लेषण र आवश्यक सूचना सम्प्रेषणका साथै प्रतिकार्यका लागि सम्बन्धित निकायसँग समन्वय र निर्देशन दिइएको छ।
सडक विभाग तथा स्थानीय पूर्वाधार विकास विभागका महानिर्देशकसहितको टोली सडक सञ्चालन तथा बेलिब्रिज संभाव्यता अध्ययनका लागि खटिसकेको छ। आरुघाटमा बेलीब्रिज जडानको तयारी पनि थालिसकिएको छ। स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले स्वास्थ्य क्षेत्रको आपतकालीन प्रतिकार्य सुरु गरेको छ र स्वास्थ्य आपतकालीन कार्यसञ्चालन केन्द्र सक्रिय बनाएको छ।
प्रधानमन्त्री बालेनले बूढीगण्डकी नदीको तटीय क्षेत्रका बासिन्दाहरूलाई सुरक्षित स्थानमा रहन, जोखिमयुक्त पुल र सडकबाट आवतजावत नगर्न र स्थानीय प्रशासन तथा सुरक्षा निकायका निर्देशन पालना गर्न अनुरोध गरेका छन्। ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिंचाईमन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठले मौसम पूर्वानुमान क्षमता सात दिनसम्म विस्तार गरिएको र नदीको जलस्तर निरन्तर निगरानी गर्ने प्रणालीलाई थप दिगो बनाउने काम अघि बढाइएको बताएका छन्। बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले घटनाको थप प्राविधिक विश्लेषणबाट प्राप्त निष्कर्ष र बाढीको अवस्थाबारे अद्यावधिक जानकारी सार्वजनिक गरिने जनाएको छ।
यसअघि: बूढीगण्डकी बाढी: ४५ घरमा पूर्ण क्षति, पाँच जना अझै बेपत्ता
