भेनेजुएलाकी विपक्षी नेता तथा नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेता मारिया कोरिना मचाडो १० महिनाभन्दा बढीको निर्वासनपछि अक्टोबर २५, २०२६ मा स्वदेश फर्किएकी छिन्। उनको यो फिर्तीले अन्तरिम राष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिग्वेजलाई चुनौती दिएको छ, जसले संविधानले आवश्यक गरे पनि राष्ट्रपतीय निर्वाचनको तालिका तय गरेकी छैनन्।
मचाडोले सामाजिक सञ्जाल एक्समा ‘म यहाँ छु। तपाईंसँग छु’ भनी आफ्नो आगमनको घोषणा गरेकी थिइन्। उनका सहयोगी, पूर्व राष्ट्रपतिका उम्मेदवार एडमन्डो गोन्जालेजले उनको आगमनको पुष्टि गर्दै ‘आज भेनेजुएलाका लागि धेरै महत्त्वपूर्ण दिन हो’ भनी बताएका छन्।
अमेरिकी समर्थनमा मचाडोको फिर्ती
मचाडोको स्वदेश फिर्ती अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनको समर्थनमा भएको राजनीतिक मेलमिलाप वार्ताको प्रत्यक्ष परिणाम हो। अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले यसलाई भेनेजुएलामा प्रजातान्त्रिक संक्रमण र स्वतन्त्र, निष्पक्ष निर्वाचनका लागि एउटा प्रमुख कदम भनेका छन्। जनवरी २०२६ मा अमेरिकी सेनाले तत्कालीन राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई नियन्त्रणमा लिएपछि ट्रम्प प्रशासनले उनका उपप्रमुख डेल्सी रोड्रिग्वेजलाई अन्तरिम राष्ट्रपतिको रूपमा समर्थन गरेको थियो। रोड्रिग्वेजले अमेरिकालाई तेल सम्झौतामा अनुकूल सर्तहरू प्रदान गर्ने एउटा सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेकी थिइन्।
ट्रम्पको दोहोरो भूमिका र निर्वाचनको प्रश्न
अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोका अनुसार, मचाडोको सुरक्षित फिर्ती अमेरिकी समर्थित मेलमिलाप वार्ताको प्रत्यक्ष परिणाम हो, जसले सयौँ राजनीतिक बन्दीहरूलाई रिहा गर्न र विपक्षी नेताहरूलाई निर्वासनबाट फर्काउन मद्दत गरेको छ। उनले सबै राजनीतिक दलहरूलाई यी वार्तालाई समर्थन गर्न आग्रह गर्दै यसलाई भेनेजुएलाको ३० वर्षको इतिहासमा शान्तिपूर्ण रूपमा लोकतन्त्र हासिल गर्ने उत्तम अवसर भनेका छन्।
यद्यपि, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले मचाडोको फिर्तीबारे आफूलाई कुनै जानकारी नभएको बताएका छन्। उनले मचाडोलाई ‘धेरै राम्री महिला’ भने पनि भेनेजुएलामा ‘निकै राम्रो गरिरहेको’ भन्दै अन्तरिम राष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिग्वेजलाई नै समर्थन जारी राख्ने संकेत दिएका छन्। मचाडोले भेनेजुएलामा निर्वाचन भएमा फेरि राष्ट्रपतिको लागि उम्मेदवारी दिने बताएकी छिन्। सन् २०२३ मा उनले मादुरो सरकारको आधिकारिक निर्वाचन निकाय बाहिर आयोजित स्वतन्त्र राष्ट्रपतीय प्राथमिक निर्वाचनमा ९० प्रतिशतभन्दा बढी मत प्राप्त गरेकी थिइन्।
रोड्रिग्वेजको वैधानिकता र आगामी निर्वाचन
भेनेजुएलाको संविधान अनुसार, अन्तरिम राष्ट्रपतिको नियुक्ति ९० दिनसम्मका लागि हुन्छ र यसलाई राष्ट्रिय सभाले थप ९० दिनका लागि बढाउन सक्छ। तर, अन्तरिम राष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिग्वेजको कार्यकाल ९० दिनभन्दा बढी भइसकेको छ र राष्ट्रिय सभाले उनको कार्यकाल बढाउन मतदान गरेको छैन। यसले उनको वैधानिकतामाथि प्रश्न खडा गरेको छ। मचाडोका सल्लाहकार डेभिड स्मोलास्कीले उनको फिर्ती ‘प्रजातान्त्रिक संक्रमण र निकट भविष्यमा स्वतन्त्र, निष्पक्ष र प्रमाणित राष्ट्रपतीय निर्वाचनका लागि एउटा प्रमुख कदम’ भएको बताएका छन्।
