सन् २०२६ को शरद ऋतुमा नेपालका २० हिमाल आरोहणका लागि ६९ देशका ६४८ आरोहीले अनुमति लिएका छन्, जसबाट पर्यटन विभागले २३ करोड ८९ लाख ६४ हजार २९८ रुपैयाँ रोयल्टी सङ्कलन गरेको छ। पर्यटन विभागले २०२६ अक्टोबर १ मा दिएको जानकारीअनुसार, यस शरद ऋतुमा २० वटा हिमाल आरोहणका लागि ७१ वटा समूहलाई अनुमति प्रदान गरिएको हो। अनुमति लिने आरोहीमध्ये ४८५ पुरुष र १६३ महिला रहेका छन्।
विभागका सूचना अधिकारी सुरज घिमिरेले दिएको जानकारीअनुसार, सङ्कलित रोयल्टी अमेरिकी डलरमा १५ लाख ७१ हजार ६५९ बराबर हुन आउँछ।
मनास्लुको आकर्षण र ठूलो आम्दानी
आरोहण अनुमति प्रदान गरिएका हिमालमध्ये सबैभन्दा धेरै आकर्षण मनास्लु (८,१६३ मिटर) मा देखिएको छ। मनास्लु आरोहणका लागि मात्रै ४३ टोलीका ५०० जना आरोहीले अनुमति लिएका छन्।
मनास्लुबाट मात्रै विभागले २२ करोड ५८ लाख ५७ हजार १८९ रुपैयाँ रोयल्टी सङ्कलन गरेको छ।
अन्य हिमालहरूमा धौलागिरि–१ का लागि चार टोलीका ३४ जना, पुथा हिउँचुलीका लागि दुई टोलीका २० जना, डाङ्गा हिउँचुलीका लागि दुई टोलीका १६ जना र बरुणत्से हिमालका लागि एक टोलीका १० जनाले अनुमति लिएका छन्।
यस्तै, मकालु, गङ्गापूर्णा पश्चिम (लाङ्चेनेल), थोरोङ पिक, नोर्बु खाङ, अन्नपूर्ण–४, चाम्लाङ, लमजुङ हिमाल, पुमोरी, सारिबुङ, थापा पिक (धाम्पुस), पोखर खाङ, अर्दाङ र पेरीलगायतका हिमालका लागि पनि आरोहण अनुमति प्रदान गरिएको विभागले जनाएको छ।
विश्वभरका आरोहीको उपस्थिति
यस शरद ऋतुमा आरोहणका लागि अनुमति लिने आरोहीहरूमा विश्वका विभिन्न देशका नागरिकको उल्लेख्य उपस्थिति छ। चीनबाट ११८, रूसबाट ५७, फ्रान्सबाट ५१, अमेरिकाबाट ४१ र बेलायतबाट ३८ जना आरोहीले अनुमति लिएका छन्।
जर्मनीबाट ३४, पोल्याण्डबाट १९, भारतबाट १८, अष्ट्रेलियाबाट १७, क्यानडा र चेक रिपब्लिकबाट १६-१६, स्पेनबाट १५, स्वीजरल्याण्डबाट १३, नेपालबाट २०, जापानबाट २१ जना आरोहीले पनि अनुमति लिएका छन्। यस्तै, बेल्जियम, बुल्गेरिया र अर्जेन्टिनाबाट पनि आरोहीहरू आएका छन्।
वसन्त ऋतुको तुलना र चुनौतीहरू
सन् २०२६ को वसन्त ऋतुमा (२०२६ मे १९ मा सार्वजनिक तथ्यांकअनुसार) ७९ देशका १,१८१ आरोहीले हिमाल आरोहणको अनुमति लिएका थिए। शरद ऋतुको तुलनामा वसन्तमा आरोहीको सङ्ख्या बढी हुने गरेको विगतका तथ्यांकले देखाउँछ। यस वर्षको वसन्त ऋतुमा पर्यटन विभागले पर्वतारोहणसम्बन्धी नियमहरू कडा पारेको थियो (२०२६ मार्च २०)। यसको मुख्य उद्देश्य सुरक्षा, समन्वय र प्रशासनिक दक्षता बढाउनु रहेको थियो।
सन् २०१९ को शरद ऋतुमा ५९ देशका १,२०० आरोहीले अनुमति लिएका थिए, जसबाट ६ करोड ३१ लाख ७१ हजार रुपैयाँ राजस्व सङ्कलन भएको थियो। यस वर्षको सङ्ख्या र रोयल्टी दुवैमा वृद्धि देखिएको छ, जसले नेपालको पर्वतारोहण पर्यटनमा निरन्तर वृद्धि भएको देखाउँछ।
नेपाल पर्यटन बोर्ड (एनटीबी) का प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) दीपक राज जोशीले सन् २०२६ लाई ‘नेपाल–आसियान पर्यटन वर्ष’ को रूपमा मनाउने औपचारिक घोषणा २०२५ डिसेम्बर ३१ मा गर्नुभएको थियो।
नेपालमा ६,५०० मिटरभन्दा माथिका हिमाल आरोहणको अनुमति पर्यटन विभागले दिन्छ भने ५,८०० मिटरदेखि ६,५०० मिटरसम्मका हिमाल आरोहणको अनुमति नेपाल पर्वतारोहण सङ्घ (एनएमए) ले दिने गरेको छ।
आरोहणका चुनौती र अपूर्ण तथ्यांक
शरद ऋतु (सेप्टेम्बरदेखि नोभेम्बरसम्म, अर्थात् असोज र कार्तिक महिना) मा उच्च गतिको हावाका कारण हिमाल आरोहण जोखिमपूर्ण मानिन्छ। सगरमाथा आधारशिविरदेखि क्याम्प १ सम्म बाटो निर्माण गर्दा वसन्त ऋतुको तुलनामा बढी खर्च लाग्ने भएकाले आरोही समूहले नै बाटो निर्माण गर्दै जानुपर्छ। पर्यटन विभागले पर्वतारोहण तथा पदयात्रामा जाने पर्यटकहरूका लागि मौसमसम्बन्धी सूचना जारी गरिरहेको छ।
यद्यपि, शरद ऋतु २०२६ मा हिमाल आरोहणका क्रममा कुनै सुरक्षा घटना वा उद्धार कार्यको विवरण हालसम्म सार्वजनिक भएको छैन। ‘अन्य देशका आरोही’ को विस्तृत सङ्ख्या र देशगत विवरण अझै उपलब्ध छैन, न त साना हिमालहरूको लागि अनुमति लिने आरोहीको सङ्ख्या र सङ्कलित रोयल्टीको छुट्टाछुट्टै विवरण नै सार्वजनिक भएको छ। नेपाल सरकारले शरद ऋतुमा हिमाल आरोहणका लागि पूर्वाधार निर्माणमा खासै चासो नदेखाएको भनिए पनि यस विषयमा थप आधिकारिक जानकारी उपलब्ध छैन।
