नेपाली बजारमा सुनको मूल्यमा लगातार गिरावट आएको छ। साताको कारोबारको पाँचौँ दिन बिहीबार छापावाल सुनको मूल्य प्रतितोला १८ सय रुपैयाँले घटेको छ। यससँगै सुनको मूल्य दुई लाख ९२ हजार ७ सय रुपैयाँमा झरेको छ। यो गिरावटले सुनमा लगानी गरेका र सुन किन्न चाहने दुवै वर्गलाई प्रभावित पारेको छ। नेपालको अर्थतन्त्रमा सुनको भूमिका महत्वपूर्ण रहँदै आएको छ, जसले गर्दा यसको मूल्यमा हुने हरेक उतारचढावले आम नागरिकको खरिद क्षमता र बचत गर्ने बानीमा प्रत्यक्ष असर पार्छ। यस पटकको गिरावटले विशेषगरी आगामी चाडपर्वको किनमेललाई केही हदसम्म सहज बनाउने अपेक्षा गरिएको छ, जसले गर्दा उपभोक्ताहरूमाझ केही उत्साह छाएको छ।
सुनको मूल्यमा आएको १८ सय रुपैयाँको गिरावट
नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार कारोबारको अघिल्लो दिन प्रतितोला दुई लाख ९४ हजार ५ सय रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छापावाल सुन आज १८ सय रुपैयाँले घटेको हो। यसले गर्दा एकै दिनमा ठूलो मात्रामा सुनको मूल्यमा कमी आएको छ। यस्तै, तेजाबी सुनको मूल्य पनि प्रतितोला १८ सय रुपैयाँले नै घटेर दुई लाख ९१ हजार २ सय रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। तेजाबी सुन, जुन शुद्धताको हिसाबले छापावाल सुनभन्दा केही कम भए पनि दैनिक कारोबारमा यसको प्रयोग व्यापक छ। यसरी दुवै प्रकारका सुनको मूल्यमा आएको यो गिरावटले बजारमा सुनको माग र आपूर्तिमा केही परिवर्तन आएको संकेत गर्छ। नेपालमा सुनको मूल्य निर्धारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारको दरमा आधारित हुने भएकाले विश्वव्यापी आर्थिक गतिविधि र भू-राजनीतिक घटनाक्रमको प्रभाव यहाँको बजारमा पनि देखिन्छ।
चाँदीको मूल्यमा पनि १०५ रुपैयाँको गिरावट
सुनसँगै चाँदीको मूल्यमा पनि गिरावट आएको छ। आज चाँदीको मूल्य प्रतितोला १०५ रुपैयाँले घटेर ४८१० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। अघिल्लो दिन चाँदी प्रतितोला ४९१५ रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो। चाँदी, जुन सुनको तुलनामा कम मूल्यवान भए पनि यसको प्रयोग विभिन्न औद्योगिक क्षेत्रमा र दैनिक उपभोग्य वस्तुहरूमा हुने गर्छ। यसको मूल्यमा आएको गिरावटले विशेषगरी चाँदीका गरगहना बनाउने व्यवसायीहरू र चाँदीका भाँडाकुँडा प्रयोग गर्ने उपभोक्ताहरूलाई राहत दिएको छ। नेपालमा चाँदीको प्रयोग परम्परागत रूपमा पनि महत्त्वपूर्ण छ, विशेषगरी धार्मिक कार्यहरूमा र शुभ साइतहरूमा यसको प्रयोग गरिन्छ। यसरी सुन र चाँदी दुवैको मूल्यमा आएको यो सँगैको गिरावटले समग्र बहुमूल्य धातु बजारमा एक प्रकारको सुस्तता छाएको संकेत गर्छ।
सुनचाँदी बजारको वर्तमान अवस्था र यसको प्रभाव
मंगलबारदेखि निरन्तर घट्ने क्रममा रहेको सुनको भाउले यस दिन पनि निरन्तरता पाएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्यमा आएको उतारचढावले नेपाली बजारलाई पनि प्रभावित पारेको छ। यद्यपि, नेपाली बजारमा सुनको मूल्य निर्धारण गर्दा चाँदीको मूल्यलाई पनि आधार मान्ने गरिन्छ। नेपालमा सुनचाँदीको कारोबार परम्परागत रूपमा नै निकै महत्वपूर्ण छ। विशेषगरी दसैं, तिहार, विवाहजस्ता चाडपर्व र शुभ साइतहरूमा सुनचाँदीको किनमेल बढ्ने गर्छ। यसरी सुनको मूल्यमा आएको यो गिरावटले गर्दा उपभोक्ताहरूलाई यस पटकको चाडपर्वमा सुनका गरगहना खरिद गर्नका लागि राम्रो अवसर मिलेको छ। उदाहरणका लागि, विगतमा सुनको मूल्य आकाशिएको बेला धेरै परिवारले सुन किन्नका लागि आफ्नो योजना स्थगित गर्नुपर्थ्यो, तर अहिलेको यो गिरावटले उनीहरूलाई खरिद गर्ने वातावरण सिर्जना गरेको छ। यसले गर्दा सुनचाँदी व्यवसायीहरूमा पनि केही आशा पलाएको छ।
विश्लेषकहरूको भनाइ: अन्तर्राष्ट्रिय बजारको प्रभाव
नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका एक अधिकारीले अन्तर्राष्ट्रिय बजारको माग र आपूर्तिको अवस्था, विभिन्न देशहरूको मौद्रिक नीति र भू-राजनीतिक अवस्थाले सुनको मूल्यमा प्रभाव पार्ने गरेको बताए। ‘हाल अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य केही कमजोर देखिएको छ, जसको असर नेपालमा पनि परेको छ,’ उनले भने। यस भनाइले स्पष्ट पार्छ कि नेपालको सुन बजार पूर्णतया बाह्य कारकहरूमा निर्भर छ। उदाहरणका लागि, यदि अमेरिकाको फेडरल रिजले ब्याजदर बढाउँछ भने, लगानीकर्ताहरूले सुनमा लगानी गर्नुभन्दा बढी ब्याज पाउने अन्य वित्तीय उपकरणहरूमा लगानी गर्न रुचाउँछन्, जसले गर्दा सुनको माग घट्छ र मूल्य पनि घट्छ। त्यसैगरी, यदि कुनै देशमा राजनीतिक अस्थिरता वा युद्धको अवस्था सिर्जना हुन्छ भने, सुनलाई सुरक्षित लगानीको रूपमा हेरिन्छ र यसको माग बढ्छ, जसले मूल्य बढाउँछ। नेपालमा यस्ता अन्तर्राष्ट्रिय घटनाक्रमहरूको प्रत्यक्ष असर पर्ने गरेको छ।
लगानीकर्ता र उपभोक्ताहरूको अपेक्षा
सुनको मूल्यमा आएको यो गिरावटले गर्दा सुनमा लगानी गर्नेहरुलाई केही राहत मिलेको छ। विशेषगरी चाडपर्व नजिकिँदै गर्दा सुनको मूल्यमा आएको यो कमीले किनमेललाई पनि केही हदसम्म प्रोत्साहन गर्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ। यद्यपि, सुनको मूल्य कहिलेसम्म घट्ने वा कहिले बढ्ने भन्ने कुरा अन्तर्राष्ट्रिय बजारको चालमा भर पर्नेछ। नेपालमा धेरै परिवारका लागि सुन एउटा महत्वपूर्ण बचतको माध्यम हो। यसरी मूल्य घट्दा, उनीहरूले सस्तोमा सुन किनेर आफ्नो बचत सुरक्षित गर्न सक्छन् वा भविष्यमा मूल्य बढेमा मुनाफा कमाउने आशा राख्न सक्छन्। यसका अतिरिक्त, यो गिरावटले गर्दा साना लगानीकर्ताहरूलाई पनि सुनमा लगानी गर्ने अवसर मिलेको छ, जसले गर्दा उनीहरूले ठूलो रकम नभए पनि केही मात्रामा सुन किनेर आफ्नो पोर्टफोलियोमा विविधता ल्याउन सक्छन्। यसरी, यो मूल्य गिरावटले लगानीकर्ता र उपभोक्ता दुवैलाई फाइदा पुर्याएको छ।
आगामी साताहरूमा सुनचाँदी बजारको सम्भावित दिशा
आगामी साताहरूमा नेपाली सुनचाँदी बजारको दिशा मुख्यतया अन्तर्राष्ट्रिय बजारको उतारचढावमा नै निर्भर रहनेछ। यदि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्यमा गिरावट जारी रह्यो भने, नेपालमा पनि यो प्रवृत्ति कायम रहने सम्भावना छ। यसले गर्दा आगामी चाडपर्वको किनमेलका लागि उपभोक्ताहरूलाई थप अवसर मिल्नेछ। यद्यपि, यदि कुनै अप्रत्याशित भू-राजनीतिक घटना वा आर्थिक संकटले विश्वव्यापी रूपमा सुनको मागलाई बढावा दियो भने, मूल्यमा पुनः वृद्धि हुन सक्नेछ। नेपालमा सुनको आयात र निर्यातमा सरकारको नीतिले पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। हाल, नेपाल राष्ट्र बैंकले सुन आयातमा केही कोटा निर्धारण गरेको छ, जसले बजारमा सुनको उपलब्धिलाई प्रभावित गर्न सक्छ। यसरी, आगामी दिनहरूमा सुनको मूल्यको दिशाबारे निश्चित भविष्यवाणी गर्न कठिन भए पनि, अन्तर्राष्ट्रिय बजारका सूचकहरू र सरकारी नीतिहरूमाथि नजिकबाट नजर राख्नुपर्नेछ।