रुसी आक्रमण तीव्र बनिरहेका बेला युक्रेनको हवाई प्रतिरक्षा सुदृढ पार्न अमेरिकाले २.१ अर्ब डलर बराबरका ५०० प्याट्रियट पीएसी-३ मिसाइल बिक्रीलाई स्वीकृति दिएको छ। अमेरिकी विदेश विभागले शुक्रबार यो निर्णय सार्वजनिक गरेको हो।
यो बिक्रीले युरोपमा राजनीतिक र आर्थिक स्थिरता कायम राख्न सहयोगी राष्ट्रको सुरक्षा सुधार गर्ने अमेरिकी विदेश विभागले जनाएको छ। युक्रेनले क्यानडा, जर्मनी र नर्वेको योगदान तथा युरोपेली संघको युक्रेन सहायता ऋणमार्फत प्राप्त हुने कोषबाट यी मिसाइलका लागि भुक्तानी गर्नेछ।
पृष्ठभूमि
- फेब्रुअरी २०२२ मा रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण गरेपछि युद्ध सुरु भएको थियो।
- रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले विदेशी नागरिकहरूलाई मासिक करिब ३००,००० रुबल तलब र एक वर्षको सेवापछि सिधा रुसी नागरिकताको प्रस्तावसहित सेनामा भर्ती गर्ने नीति ल्याएका थिए।
- जनवरी २०२६ मा पेन्टागन र लकहिड मार्टिनले सात वर्षको लागि PAC-3 MSE उत्पादनलाई वार्षिक ६०० मिसाइलबाट २०३० सम्ममा २,००० पुर्याउने सम्झौता गरेका थिए।
- युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले रुसले ऊर्जा र नागरिक पूर्वाधारमा आक्रमण बढाएपछि अमेरिकालाई महत्वपूर्ण मिसाइल आपूर्तिलाई तीव्रता दिन बारम्बार आग्रह गरेका थिए।
जेलेन्स्कीको आग्रह र मिसाइल अभाव
युक्रेनका राष्ट्रपति भ्लादिमिर जेलेन्स्कीले रुसी आक्रमण तीव्र भएपछि अमेरिकालाई महत्वपूर्ण मिसाइल आपूर्तिलाई तीव्रता दिन आग्रह गरेका थिए। उनले रुसी क्षेप्यास्त्रले दुई युक्रेनी क्षेत्रमा प्रहार गरेको र ‘आतंकवादी हमला’ जारी राखेको बताएका छन्। जेलेन्स्कीका अनुसार, युक्रेनले प्याट्रियट मिसाइलका लागि करिब एक महिनादेखि अमेरिकाको स्वीकृति कुरिरहेको थियो।
युक्रेनमा प्याट्रियट मिसाइलको अभाव रहेको र रुसले युक्रेनको ऊर्जा पूर्वाधारमा आक्रमण तीव्र पारेको सन्दर्भमा यो आपूर्ति महत्वपूर्ण मानिएको छ। युक्रेनले रुसका घातक ब्यालिस्टिक मिसाइल खसाल्न प्याट्रियट प्रणाली प्रयोग गर्दै आएको छ। अमेरिकी युरोपेली कमान्डका प्रमुख एलेक्सस ग्रिन्केविचले युरोपेली सहयोगीहरूले भुक्तानी गरेको प्याट्रियट हवाई-रक्षा मिसाइल र हतियार प्याकेजहरू युक्रेनलाई निरन्तर आपूर्ति भइरहेको बताएका छन्।
लकहिड मार्टिनको उत्पादन विस्तार
यस बिक्रीको मुख्य ठेकेदार लकहिड मार्टिन रहेको छ। अमेरिकी रक्षा विभाग र लकहिड मार्टिनबीच जनवरी २०२६ मा भएको सम्झौताअनुसार, कम्पनीले २०३० को अन्त्यसम्ममा प्याट्रियट पीएसी-३ एमएससी मिसाइलको वार्षिक उत्पादन क्षमता तीन गुणा बढाएर २,००० पुर्याउने लक्ष्य राखेको छ। कम्पनीले क्याम्डेन, अर्कान्सासस्थित आफ्नो प्लान्टमा रोजगारी ५० प्रतिशतले बढाएर १,२०० बाट १,८५० पुर्याउने जनाएको छ।
रुस-युक्रेन युद्धमा नेपालीको क्षति
रुस-युक्रेन युद्धले नेपालमा पनि गम्भीर असर पारेको छ। नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार, फेब्रुअरी २४, २०२६ सम्म कम्तिमा ११८ नेपाली नागरिक रुसी सेनामा सेवा गर्दा मारिएका छन् भने १३२ जना बेपत्ता छन्। कन्सुलर सेवा विभागको तथ्याङ्कले २१९ नेपाली यस द्वन्द्वमा घाइते भएको देखाउँछ। रुसी सेनामा करिब १,५०० नेपाली सामेल भएको अनुमान छ। नेपाल सरकारले जनवरी २०२४ देखि रुस र युक्रेनमा आफ्ना नागरिकहरूलाई काम गर्न अनुमति दिन बन्द गरेको छ।
आगामी प्रक्रिया
अमेरिकी विदेश विभागको स्वीकृतिपछि अब कांग्रेसको समीक्षा अवधि सुरु हुनेछ। त्यसपछि युक्रेन र अमेरिकी सरकारले प्रस्ताव र स्वीकृतिको पत्रमा हस्ताक्षर गर्न सक्नेछन् र अमेरिकी सेनाले लकहिड मार्टिनसँग अर्डर दिन सक्नेछ। अमेरिकी विदेश विभागले डेलिभरी तालिका सार्वजनिक गरेको छैन। यो आदेश नयाँ उत्पादनका लागि भएकाले तत्काल डेलिभरी नहुने सम्भावना छ, किनकि प्याट्रियटको उत्पादन समय लामो हुन्छ।
नेपालका लागि किन महत्त्वपूर्ण
नेपालले रुस-युक्रेन युद्धमा कुनै पनि पक्षको स्पष्ट समर्थन गरेको छैन, तर संयुक्त राष्ट्र संघको महासभामा युक्रेनको क्षेत्रीय अखण्डता र सार्वभौमिकताको रक्षा गर्ने प्रस्तावको पक्षमा मतदान गरेको छ। नेपालले रुसी सेनामा नेपाली नागरिकहरूलाई भर्ती गर्न रोक्न र युद्धमा मारिएकाहरूको परिवारलाई क्षतिपूर्ति दिन रुसलाई आधिकारिक अनुरोध गरेको छ।
