भारतले चिनी निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाएको तीन महिनामै नेपाली बजारमा चिनीको मूल्य प्रतिकिलो १२० रुपैयाँ पुगेको छ। १ जेठमा नेपाल चिनी उद्योग संघले पर्याप्त मौज्दातको आश्वासन दिए पनि खुद्रा बजारमा ९५ रुपैयाँको चिनी १२० रुपैयाँसम्म बिक्री भइरहेको छ। खुद्रा व्यापारीले होलसेलबाट चिनी कम आउने र महँगो पर्ने बताएका छन्।
खुद्रा व्यापार संघका अध्यक्ष पवित्रमान बज्राचार्यले चिनी अभाव नभएको तर ठूला व्यापारी र उद्योगीले नियोजित रूपमा किलोमा १० रुपैयाँ मूल्य बढाएको दाबी गरे। भारतको निर्यात प्रतिबन्धको हल्लाको फाइदा उठाउँदै चाडपर्व लक्षित मूल्यवृद्धि खेल भएको उनको आरोप छ।
होलसेल व्यापारीले भने देशका ३-४ ठूला चिनी मिलले बजार नियन्त्रण गरी कृत्रिम अभाव सिर्जना गरेको आरोप लगाएका छन्। उद्योगीले वास्तविक मूल्यभन्दा कम बिल दिने र आफ्ना निकटकालाई मात्र चिनी बेच्ने गरेको उनीहरूको गुनासो छ। बालाजुका होलसेल व्यापारी सञ्जयकुमार फुयाँलका अनुसार १० दिनमै चिनीको फ्याक्ट्री मूल्य ९२-९६ बाट बढेर १ सय ५ रुपैयाँ पुगेको छ। उनले साल्ट ट्रेडिङ कर्पोरेसनले पनि विनाकारण मूल्य बढाएर निजी उद्योगीलाई बाटो खोलिदिएको आरोप लगाए।
चिनी उत्पादक संघका अध्यक्ष शशिकान्त अग्रवालले बजारमा चिनी अभाव नभएको र व्यापारीबाटै बदमासी भएको हुन सक्ने बताए। उद्योगीले चिनी नलुकाएको र बिलविना महँगोमा नबेचेको उनको दाबी छ। यद्यपि, संघसँग उद्योगीको मौज्दातको यकिन तथ्यांक छैन।
एभरेस्ट सुगर मिलका महाप्रबन्धक विमलचन्द्र ठाकुरले उद्योगले चिनी पठाइरहेको तर मौज्दात करिब १५ हजार क्विन्टल मात्र बाँकी रहेको बताए। नयाँ सिजन आएपछि मात्र धेरै स्टक रहने उनको भनाइ छ।
१ जेठमा संघले गत आर्थिक वर्षमा १ लाख ९० हजार ८ सय ७० टन उत्पादन भएकोमा उद्योगहरूसँग १ लाख ८ हजार टन मौज्दात रहेको बताएको थियो। यसबाहेक व्यवसायी र आयातित चिनी गरी थप ८० हजार टन बजारमा थियो। १ लाख ८ हजार टन मौज्दात रहेकोमा अहिले सकिन लागेको भन्ने उद्योगीको भनाइ विरोधाभासपूर्ण छ।
सरकारले अनुगमन गरी कृत्रिम अभावबारे छानबिन गर्नुपर्ने उपभोक्तावादीहरूको माग छ। भारतले दिएको २५ हजार टन चिनी कोटाको जम्मा १ हजार टन मात्र नेपाल आइपुगेको छ। बाँकी २४ हजार टन चिनी ल्याउन ३० सेप्टेम्बर २०२६ सम्म म्याद भए पनि चाडपर्वअघि आपूर्ति नहुने चिन्ता छ।
