अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्लेले नेपाली राष्ट्रवादलाई भारतविरोधी भावनासँग जोड्ने जमाना समाप्त भएको भन्ने अभिव्यक्ति दिएपछि नेकपा एमाले प्रचार विभाग प्रमुख नीरज आचार्यले त्यसको राजनीतिक सन्देश र कूटनीतिक औचित्यमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएका छन्। वाग्लेले अक्टोबर २३, २०२६ मा नयाँ दिल्लीमा आयोजित एनडीटीभी वर्ल्ड समिट २०२६ मा बोल्दै सो अभिव्यक्ति दिएका थिए।
आचार्यले सामाजिक सञ्जालमा नेपाल एक सार्वभौम राष्ट्र भएको र यसको स्वतन्त्र परराष्ट्र नीति सार्वभौम समानता, आपसी सम्मान र राष्ट्रिय हितमा आधारित रहेको स्मरण गराएका छन्। उनले नेपाल सन् १९५५ देखि संयुक्त राष्ट्र संघको सदस्य राष्ट्र भएको उल्लेख गर्दै वाग्लेलाई यी सिद्धान्तबारे अनभिज्ञ नरहेको बताए।
वाग्लेको टिप्पणीमा एमालेको आपत्ति
‘नेपाली राष्ट्रवादलाई भारतविरोधी भावनासँग जोड्ने पुरानो भाष्य समाप्त भएको भनी भारत भ्रमणका क्रममा घोषणा गर्नुको राजनीतिक सन्देश र कूटनीतिक औचित्यमाथि प्रश्न उठ्नु स्वाभाविक हो,’ आचार्यले लेखेका छन्। उनले नेपाली राष्ट्रवाद भारतको विरोधमा मात्र आधारित नभएको स्पष्ट पारे। आचार्यले राष्ट्रिय स्वतन्त्रता, सार्वभौमिकता र राष्ट्रिय हितको संरक्षण राष्ट्रवादको अभिन्न अंग भएको बताए। भारतसँगको सम्बन्ध सुदृढ गर्नु नेपालको राष्ट्रिय हित र गरिमाको मूल्यमा हुनु नहुने उनको भनाइ छ।
अर्थमन्त्री वाग्लेले नयाँ दिल्लीमा युवा पुस्ताको आकांक्षा आर्थिक समृद्धि र सुशासनमा केन्द्रित रहेको बताएका थिए। उनले नेपालको परराष्ट्र नीति सकारात्मक दिशामा अघि बढिरहेको उल्लेख गर्दै दशकौँको वैचारिक अवस्थाले नेपाली राष्ट्रवादलाई भारतविरोधी भावनासँग जोड्ने भाष्य स्थापित गरेको दाबी गरे। ‘हाम्रो पुस्ता फरक छ। हामीले संसार देखेका छौँ, र हाम्रा आकांक्षा आर्थिक छन्। हामी राम्रो रोजगारी, सुशासन र छिमेकीहरूसँग राम्रो सम्बन्ध चाहन्छौँ,’ वाग्लेले भने, ‘त्यसैले म धेरै खुसीका साथ भन्न सक्छु कि नेपाली राष्ट्रवादलाई भारतविरोधी भावनासँग जोड्ने जमाना अब समाप्त भएको छ।’
नेपाल–भारत सम्बन्ध र आर्थिक कूटनीति
नेपालको परराष्ट्र नीतिले आर्थिक कूटनीतिलाई जोड दिएको छ। व्यापार, लगानी, कनेक्टिभिटी र आर्थिक अवसरहरू विस्तार गर्न भारत, चीन र फराकिलो अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग एकसाथ संलग्न हुने रणनीति अपनाएको छ। परराष्ट्र मन्त्री शिशिर खनालले पनि जुन ५ देखि ७, २०२६ सम्म भारतको भ्रमण गरेका थिए।
आचार्यले नेपाल–भारत सम्बन्ध ऐतिहासिक, भौगोलिक, आर्थिक, सामाजिक र सांस्कृतिक सम्बन्धमा आधारित रहेको बताए। दुई देशबीच औपचारिक कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएदेखि नै सहकार्य र संवाद जारी रहेको उनको भनाइ छ। उनले यो सम्बन्ध आपसी सम्मान, विश्वास, समानता र साझा हितका आधारमा विकसित हुनुपर्नेमा जोड दिए।
‘छिमेकीहरूसँग मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध कायम राख्नु नेपालका लागि आवश्यकता हो, तर त्यसका लागि हामीले आफ्ना राष्ट्रिय चासो र दृष्टिकोण व्यक्त गर्नबाट पछि हट्नुपर्छ वा अत्यधिक चापलुसी गर्नुपर्छ भन्ने छैन,’ आचार्यले लेखेका छन्। उनले व्यापार, पारवहन, ऊर्जा, लगानी र कनेक्टिभिटीलाई भारतसँगको सहकार्यका लागि प्रमुख क्षेत्रका रूपमा पहिचान गरे, तर सीमा विवादलगायत द्विपक्षीय सरोकारका विषयमा नेपालले आफ्नो अडान स्पष्ट रूपमा प्रस्तुत गर्नुपर्नेमा जोड दिए।
मधेश क्षेत्रमा हुलाकी राजमार्गको प्रभाव
नेपालको दक्षिणी समतल भूमिमा अवस्थित मधेश क्षेत्र भारतसँगको निकटताका कारण महत्वपूर्ण आर्थिक महत्व राख्छ। यस भौगोलिक स्थानले दुई देशबीच व्यापक सीमापार व्यापार र आर्थिक आदानप्रदानलाई बढावा दिएको छ। मधेश क्षेत्र भारतसँगको व्यापारका लागि महत्वपूर्ण प्रवेशद्वारको रूपमा काम गर्दछ, जसले वस्तु, सेवा र मानिसहरूको आवतजावतलाई सहज बनाउँछ।
अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्लेले आगामी तीन वर्षभित्र हुलाकी राजमार्ग सम्पन्न गर्ने घोषणा गरेका छन्, जसका लागि ४ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरिएको छ। यसले मधेश क्षेत्रको आर्थिक गतिविधिमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ। सिराहादेखि सर्लाहीसम्मको हुलाकी राजमार्गको खण्डको निर्माण अन्तिम चरणमा पुगेको छ, जसमा २४ वटा पुल निर्माण भइसकेका छन् र ९० प्रतिशतभन्दा बढी सडक कालोपत्रे भइसकेको छ।
प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले सन् २०२६ को अन्त्यसम्ममा भारत भ्रमण गर्ने सम्भावना रहेको वाग्लेले बताएका छन्। प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले अगस्ट २६ को बाढी प्रकोपपछि बालेन्द्र शाहलाई फोन गरी भारतले पूर्ण सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए। यो भ्रमणले नेपाल–भारत सम्बन्धलाई नयाँ स्तरमा पुर्याउन मद्दत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
यसअघि: अर्थमन्त्री वाग्लेको ‘भारतविरोधी राष्ट्रवाद’ टिप्पणीमा कमल थापाको कडा आपत्ति: सरकारको जवाफदेही माग
