बंगालको खाडीमा विकसित गहिरो न्यूनचापीय प्रणाली शक्तिशाली चक्रवात ‘अर्नब’ मा परिणत भएर नेपालतर्फ अघि बढेको छ। यसको प्रभावले आउँदो बिहीबार (कात्तिक १२) देखि शनिबारसम्म देशभर भारी वर्षा र हिमपातको सम्भावना रहेको जल तथा मौसम विज्ञान विभागअन्तर्गतको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ।
भारत मौसम विज्ञान विभागका अनुसार सोमबार (कात्तिक ९) बिहान ५ः३० बजे यो प्रणाली चक्रवातका रूपमा देखिएको हो। पर्यावरण एवं मौसमविद् उज्ज्वल उपाध्यायका अनुसार यो प्रणाली मंगलबार मध्यह्नतिर भारतको आन्ध्र प्रदेश र उडिसाको तटीय क्षेत्रमा प्रवेश गर्नेछ। चक्रवात ‘अर्नब’ मंगलबार मध्यरातसम्म शक्तिशाली र बुधबार बिहानसम्म अति शक्तिशाली चक्रवाती आँधीमा परिणत हुने सम्भावना छ।
नेपालमा वर्षा र हिमपातको जोखिम
चक्रवात ‘अर्नब’ बुधबार रातिसम्म नेपाल आइपुग्ने र बिहीबारदेखि वर्षा सुरु हुने मौसमविद्हरूले बताएका छन्। जल तथा मौसम विज्ञान विभागले पनि यसको जानकारी दिइसकेको छ। मौसमविद् उपाध्यायका अनुसार बिहीबार मध्याह्नदेखि शुक्रबार रातिसम्म कोशी, मधेस, बागमती, गण्डकी र पूर्वी लुम्बिनी प्रदेशमा विशेष सतर्कता अपनाउन आग्रह गरिएको छ।
देशका केही स्थानमा भारी वर्षा र हिमाली क्षेत्रमा व्यापक हिमपातको सम्भावना रहेको उनले जनाएका छन्। नेपालमा औसत वर्षा १०० मिलिमिटरभन्दा माथि र कतिपय खोंच तथा उपत्यकामा २०० मिलिमिटरभन्दा बढी पुग्न सक्ने मौसमविद् उपाध्यायले बताएका छन्। यस प्रणालीबाट बाढी र पहिरोको जोखिम उच्च हुने सम्भावना रहेको पनि उपाध्यायले औँल्याएका छन्।
मधेस प्रदेशमा विशेष सतर्कता
चक्रवात ‘अर्नब’ को प्रभाव मधेस प्रदेशमा पनि पर्ने भएकाले यहाँका बासिन्दालाई विशेष सतर्कता अपनाउन आग्रह गरिएको छ। बिहीबार मध्याह्नदेखि शुक्रबार रातिसम्म मधेस प्रदेशमा भारी वर्षाको सम्भावना रहेको मौसमविद् उपाध्यायले बताएका छन्।
कोशी, मधेस, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशका पूर्वी भूभागमा वर्षाको प्रभाव पर्ने अनुमान छ। तराईका क्षेत्रमा समेत वर्षाको बाक्लो प्रभाव रहनेछ। धनुषा–महोत्तरीदेखि उत्तरतर्फ पूर्वी नेपालमा भारी वर्षाको सम्भावना रहेको छ।
किसानलाई बाली जोगाउन सुझाव
यो समय धान काट्ने र भित्र्याउने भएकाले किसानलाई सतर्क रहन आग्रह गरिएको छ। मौसमविद् हरिप्रसाद दाहालले कात्तिक ११ देखि १५ गतेसम्मको प्रतिकूल मौसम सुरु हुनुअघिनै पाकेको धान तथा अन्य बाली काटेर सुरक्षित स्थानमा भण्डारण गर्न सुझाव दिएका छन्।
चक्रवातको शक्ति र ऊर्जा हेर्दा केही स्थानमा भारी वर्षा र हिमाली क्षेत्रमा हिमपात व्यापक हुने देखिन्छ। यसबाट कृषि क्षेत्रमा ठूलो आर्थिक क्षति हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।
जलवायु परिवर्तनको संकेत
अक्टोबर १४ मा नेपालबाट मनसुन पूर्ण रूपमा बाहिरिएको थियो। तर, बंगालको खाडीमा सामान्यतया समुद्रको सतहको तापक्रम २६ डिग्री सेल्सियस हुनुपर्नेमा हाल २९ डिग्री पुगेको छ। अत्यधिक समुद्री तापक्रम र ‘एल निनो’को प्रभावले एक महिनाभित्रै तीनवटा शक्तिशाली न्यूनचापीय प्रणाली बन्नुलाई विज्ञहरूले जलवायु परिवर्तनको प्रत्यक्ष संकेत मानेका छन्।
चक्रवात ‘अर्नब’ बुधबार बिहान आन्ध्र प्रदेश–यानम तट पार गर्ने अनुमान छ, जहाँ हावाको गति १२५ किलोमिटर प्रतिघण्टासम्म पुग्न सक्नेछ। आन्ध्र प्रदेशका ६ जिल्लामा ‘रेड अलर्ट’ जारी गरिएको छ भने तटीय क्षेत्रमा भारी वर्षा, समुद्री सतह वृद्धि र डुबानको जोखिम रहेकाले उद्धार तथा स्थानान्तरणको तयारी बढाइएको छ। ओडिशा सरकारले अक्टोबर २८ को दिउँसो उत्तरी आन्ध्र प्रदेश र दक्षिणी ओडिशाको बीचमा कुनै स्थानबाट चक्रवात तटमा ठोक्किने आशंका व्यक्त गरेको छ।
मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले मौसमसम्बन्धी पछिल्लो बुलेटिन तथा सूचनालाई नियमित रूपमा हेर्न र सोहीअनुसार कृषि कार्य, यात्रा तथा भ्रमणको योजना बनाउन आग्रह गरेको छ।
यसअघि: बंगालको खाडीमा शक्तिशाली चक्रवात: कात्तिक ११ देखि १५ गतेसम्म देशभर वर्षा र हिमपातको चेतावनी
