तीन महिनामा वैदेशिक व्यापार ७ खर्ब ६१ अर्ब, घाटा ५ खर्ब बढी नाघ्यो

चालू आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो तीन महिना (साउनदेखि असोजसम्म) मा नेपालको कुल वैदेशिक व्यापार ४०.७१ प्रतिशतले बढेर ७ खर्ब ६१ अर्ब ७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यस अवधिमा नेपालले ५ खर्ब बढी व्यापार घाटा व्यहोरेको छ, जुन गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ३४.७१ प्रतिशत बढी हो।

भन्सार विभागका अनुसार, गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा कुल वैदेशिक व्यापार ५ खर्ब ४० अर्ब ८६ करोड रुपैयाँ बराबर थियो। यस वर्ष व्यापारमा उल्लेख्य वृद्धि देखिए पनि आयातको तुलनामा निर्यातको वृद्धिदर कम हुँदा व्यापार घाटा अझै बढ्दै गएको छ।

निर्यातले पहिलो पटक खर्बको आँकडा पार गर्दा पनि घाटा बढ्दै

चालू आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमासमा निर्यात व्यापार ५७.०३ प्रतिशतले वृद्धि भई १ खर्ब १४ अर्ब २८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यो नेपालको इतिहासमै पहिलो पटक निर्यातले खर्बको आँकडा पार गरेको हो। तर, आयाततर्फ भने ३८.१८ प्रतिशतले उच्च वृद्धि हुँदा कुल आयात ६ खर्ब ४६ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता गुरुप्रसाद पौडेलका अनुसार, “निर्यातमा भएको वृद्धि उत्साहजनक भए पनि आयातको उच्च वृद्धिले व्यापार घाटाको खाडल झन् फराकिलो बनाउँदै लगेको छ। यसले देशको भुक्तानी सन्तुलनमा दबाब सिर्जना गरिरहेको छ।”

विद्युत निर्यात र मधेश प्रदेशको व्यापार

यस अवधिमा विद्युत निर्यातले व्यापार घाटा कम गर्न केही हदसम्म सहयोग पुर्‍याएको छ। असोज महिनामा भारततर्फ ५ अर्ब ९२ करोड ५० लाख रुपैयाँ बराबरको विद्युत निर्यात भएको छ भने साउनदेखि असोजसम्मको तीन महिनामा विद्युत निर्यातबाट कुल १६ अर्ब १५ करोड १३ लाख रुपैयाँको कारोबार भएको छ। भारतको प्रसारण प्रणाली प्रयोग गरी बङ्गलादेशतर्फ हुँदैआएको ४० मेगावाट विद्युत् निर्यात कात्तिक ६ गते साँझदेखि पुनः सुरु भएको छ।

मधेश प्रदेश, जुन कृषि उत्पादनका लागि उर्वर भूमि मानिन्छ, यसको कुल गार्हस्थ उत्पादनमा कृषिक्षेत्रको योगदान ३५.१९ प्रतिशत छ। वीरगञ्ज भन्सार नाकाबाट चालू आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो तीन महिनामा ३ खर्ब १२ अर्ब ४० करोड रुपैयाँ बराबरको विदेशी वस्तु आयात भएको छ भने ४७ अर्ब ९२ करोड रुपैयाँ बराबरको स्वदेशी वस्तु निर्यात भएको छ।

आयातमा स्याउ र भावी चुनौती

चालू आर्थिक वर्षको साउन र भदौ महिनामा मात्रै नेपालमा १ अर्ब ९५ करोड ९३ लाख २७ हजार रुपैयाँ बराबरको स्याउ आयात भएको छ। नेपालले डेढ सयभन्दा बढी देशहरूसँग व्यापार गर्दै आएकोमा करिब ८० प्रतिशतभन्दा बढी देशहरूसँग व्यापार घाटा रहेको राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

नेपाल सन् २०२६ मा अल्पविकसितबाट विकासशील मुलुकमा स्तरोन्नति हुँदैछ, जसपछि नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पाएका सुविधा कटौती हुनेछन्। यसले उत्पादन लागत बढिरहेका नेपाली वस्तुको निर्यात कम्तिमा २० प्रतिशतसम्म घटाउन सक्ने आकलन गरिएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले आयात–निर्यातका लागि प्रदान गरिने विदेशी मुद्राको सटही सुविधामा कडाइ गरेको छ, जसले सम्पत्ति शुद्धीकरण नियन्त्रणमा सघाउ पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।