जनकपुरधाम र अयोध्या जोड्ने विशेष रेल सेवा सञ्चालनको तयारी अन्तिम चरणमा आइपुगेको छ। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको मंसिर ६ गतेदेखि सुरु हुने भारत भ्रमणका क्रममा यसको उद्घाटन गर्ने योजना रहेको नेपाल रेल्वे कम्पनीले जनाएको छ। सीताको जन्मस्थल जनकपुरधाम र भगवान् रामको पवित्र अयोध्यालाई जोड्ने यो रेल सेवाबाट मधेस प्रदेशको धार्मिक पर्यटन र स्थानीय आर्थिक क्रियाकलापमा ठूलो टेवा पुग्ने आशा गरिएको छ।
नेपाल रेल्वे कम्पनीका प्रबन्ध सञ्चालक परिवेश पराजुलीले रेल सेवाको उद्घाटन प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमणका क्रममा दुवै देशका प्रधानमन्त्रीले संयुक्त रुपमा गर्ने योजना रहेको बताए। यद्यपि, उद्घाटनको औपचारिक मिति भने अझै तय भइसकेको छैन। यस विषयमा नेपाल र भारतका रेल्वे कम्पनी, भन्सार तथा सुरक्षा अधिकारीबीच विभिन्न चरणमा छलफल भइरहेको पराजुलीले बताए।
पृष्ठभूमि
- भारत सरकारको ८ अर्ब ७७ करोड नेपाली रुपैयाँ सहयोगमा जयनगर–विजलपुर–बर्दिबाससम्म ६९ किलोमिटर रेल मार्ग निर्माण भइरहेको छ।
- २०७८ चैत १९ गते (अप्रिल २, २०२२) मा नेपालका तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले जयनगरदेखि कुर्थासम्मको रेल सेवाको संयुक्त रुपमा उद्घाटन गरेका थिए।
- भारतले रामायण सर्किट अन्तर्गत भगवान राम र सीतासँग सम्बन्धित प्रमुख स्थानहरूलाई जोड्ने पहल सुरु गरेको थियो।
- सन् २०१८ मे महिनामा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र तत्कालीन नेपाली समकक्षी केपी शर्मा ओलीले जनकपुर र अयोध्याबीच बस सेवाको संयुक्त रुपमा उद्घाटन गरेका थिए।
धार्मिक पर्यटन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा योगदान
जनकपुरधाम उद्योग वाणिज्य सङ्घका पूर्वअध्यक्ष जीतेन्द्र महासेठका अनुसार जनकपुरधाम–अयोध्या रेल सेवाले धार्मिक पर्यटनलाई प्रवर्द्धन गर्नेछ। यो रेल सेवाले सीता जन्मभूमि र राम नगरीलाई प्रत्यक्ष जोड्ने भएकाले रामायण सर्किटमा तीर्थयात्रीको आवागमन थप सहज हुनेछ। यसबाट मधेस प्रदेशका विभिन्न सहर तथा गाउँमा धार्मिक पर्यटकको संख्या बढ्ने र स्थानीय व्यवसायीलाई फाइदा पुग्ने विश्वास गरिएको छ।
यस विशेष रेल सेवाले नेपाल र भारतका धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्यटकीय स्थलहरूबीचको सम्बन्धलाई प्रवर्द्धन गर्नेछ र यसका साथै स्थानीय स्तरमा आर्थिक गतिविधिहरूलाई पनि बढावा दिनेछ। जनकपुरधाम, जयनगर र बिजलपुरा क्षेत्रमा होटल, रेस्टुरेन्ट तथा साना पसलहरूको व्यापार बढ्ने अनुमान गरिएको छ।
सुरक्षा र निरीक्षणको तयारी
रेल सेवा सञ्चालनका लागि दुई देशका सुरक्षा निकायहरूले यात्रु र रेलको सुरक्षा सम्बन्धी विषयमा सैद्धान्तिक सहमति जनाइसकेका छन्। नेपालतर्फको रेलखण्डमा नेपाली सुरक्षा निकाय र भारततर्फ भारतीय सुरक्षा निकायले सुरक्षाको जिम्मेवारी लिनेछन्। केही दिन अघि मात्रै नेपाल र भारतका रेल्वे सेवा, सुरक्षा, भन्सार र अध्यागमनका अधिकारीहरूको एक टोलीले जयनगर–जनकपुरधाम–कुर्था रेलखण्डको स्थलगत निरीक्षण विशेष निरीक्षण यानमार्फत सम्पन्न गरेका थिए।
हाल भारतको जयनगरबाट जनकपुरधाम हुँदै महोत्तरीको बिजलपुरासम्म नियमित रेल सेवा सञ्चालनमा रहेको छ। भारत सरकारको ८ अर्ब ७७ करोड नेपाली रुपैयाँ सहयोगमा जयनगर–विजलपुर–बर्दिबाससम्म ६९ किलोमिटर रेल मार्ग निर्माण भइरहेको छ। यसअन्तर्गत २०७८ चैत १९ गते (अप्रिल २, २०२२) मा तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले जयनगरदेखि कुर्थासम्मको रेल सेवाको संयुक्त रुपमा उद्घाटन गरेका थिए।
प्रधानमन्त्री शाहको मंसिर ६ गतेदेखि सुरु हुने भारत भ्रमणमा जनकपुरधाम–अयोध्या रेल सेवाको उद्घाटन मुख्य एजेन्डा रहनेछ। यसले मधेस प्रदेशका बासिन्दाका लागि धार्मिक यात्रा र व्यापारिक अवसरहरूमा नयाँ आयाम थप्नेछ।
यसअघि: अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेद्वारा प्रधानमन्त्री बालेनको भारत भ्रमण घोषणा, मोदीसँग भेट
