नेपाली बजारमा साताको पहिलो दिन आइतबार सुन र चाँदीको मूल्यमा उल्लेख्य वृद्धि भएको छ। नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार आज छापावाल सुनको मूल्य प्रतितोला दुई लाख ९९ हजार २०० रुपैयाँ पुगेको छ। यो गत शुक्रबारको तुलनामा प्रतितोला दुई हजार ७०० रुपैयाँले बढी हो। यो मूल्य वृद्धिले आम उपभोक्ता र लगानीकर्ताहरूमाझ चासोको विषय बनेको छ, विशेषगरी सुनलाई बचत र लगानीको प्रमुख माध्यम मान्ने नेपाली समाजमा यसको प्रभाव गहिरो हुने गर्दछ। विगतका वर्षहरूमा पनि नेपाली अर्थतन्त्रमा सुनको भूमिका महत्वपूर्ण रहँदै आएको छ, जसले गर्दा यसको मूल्यमा हुने उतारचढावले धेरै परिवारको आर्थिक योजनालाई प्रभावित पार्ने गरेको छ।
सुनचाँदीको आजको मूल्य र विगतको तुलना
- आज छापावाल सुनको मूल्य: २,९९,२०० रुपैयाँ प्रति तोला
- गत शुक्रबार छापावाल सुनको मूल्य: २,९६,५०० रुपैयाँ प्रति तोला
- आज चाँदीको मूल्य: ४,९९५ रुपैयाँ प्रति तोला
- गत शुक्रबार चाँदीको मूल्य: ४,९४५ रुपैयाँ प्रति तोला
- सुनको मूल्यमा शुक्रबारको तुलनामा २,७०० रुपैयाँको वृद्धि
- चाँदीको मूल्यमा ५० रुपैयाँको वृद्धि
नेपालमा सुनको मूल्य निर्धारणमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारको प्रभाव प्रत्यक्ष पर्ने गर्दछ। यसका अतिरिक्त, नेपाली रुपैयाँको अमेरिकी डलरसँगको विनिमय दर, सुनको आयात नीति, र देशको समग्र आर्थिक अवस्थाले पनि यसको मूल्यलाई प्रभावित पार्छ। सुनचाँदी व्यवसायी महासंघले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकले आइतबार छापावाल सुनको मूल्य प्रतितोला दुई लाख ९९ हजार २०० रुपैयाँ पुगेको देखाएको छ। यो मूल्य गत शुक्रबारको तुलनामा प्रतितोला दुई हजार ७०० रुपैयाँले बढी हो। शुक्रबार यही सुन प्रतितोला दुई लाख ९६ हजार ५०० रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो। यसरी, छोटो अवधिमै सुनको मूल्यमा आएको यो वृद्धिले बजारमा केही तरंग ल्याएको छ।
बजारको अस्थिरता र अन्तर्राष्ट्रिय प्रभाव
शुक्रबार तोलामा दुई हजार दुई सय रुपैयाँले घटेको सुनको भाउले आइतबार भने पुन: उकालो लिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्यमा आएको उतारचढावले नेपाली बजारमा पनि त्यसको प्रभाव परेको हो। हालैका दिनहरूमा सुनको मूल्यमा आएको अस्थिरताले लगानीकर्ताहरूलाई अन्योलमा पारेको छ। भू-राजनीतिक तनाव, विश्वव्यापी आर्थिक मन्दीको आशंका, र विभिन्न देशहरूको केन्द्रीय बैंकहरूको मौद्रिक नीतिले सुनको मूल्यमा ठूलो प्रभाव पार्ने गर्दछ। नेपालजस्तो विकासोन्मुख देशमा, जहाँ सुनलाई एक सुरक्षित र भरपर्दो लगानीको माध्यम मानिन्छ, यसको मूल्यमा हुने यस्तो अस्थिरताले आम नागरिकको आर्थिक योजनालाई प्रत्यक्ष असर गर्दछ। नेपालमा सुनको माग प्रायः चाडपर्व, विवाह र अन्य शुभकार्यहरूमा बढी हुने गर्दछ, जसले गर्दा मूल्यमा हुने वृद्धिले यी अवसरहरूलाई महँगो बनाइदिन्छ।
नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार, आइतबार छापावाल सुनको मूल्य प्रतितोला दुई लाख ९९ हजार २०० रुपैयाँ कायम भएको छ। यसअघि शुक्रबार यही सुन प्रतितोला दुई लाख ९६ हजार ५०० रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो। यस हिसाबले आइतबार सुनको मूल्यमा प्रतितोला दुई हजार ७०० रुपैयाँको वृद्धि भएको छ। यो वृद्धिले गत हप्ताको गिरावटलाई मात्र उल्ट्याएको छैन, बरु नयाँ उच्च बिन्दुको नजिक पुगेको छ। नेपाली अर्थतन्त्रमा सुनको आयात ठूलो मात्रामा हुने गरेको छ, जसले देशको विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा पनि प्रभाव पार्छ। तसर्थ, सुनको मूल्यको उतारचढावलाई राष्ट्र बैंकले नजिकबाट नियालिरहेको हुन्छ।
आम नागरिकको जीवनमा सुनको मूल्यवृद्धिको असर
सुनको मूल्यमा आएको यो वृद्धिले विशेषगरी सुन किन्न चाहने तथा सुनमा लगानी गर्नेहरूलाई प्रत्यक्ष असर पार्नेछ। विवाह, व्रतबन्ध जस्ता शुभकार्यका लागि सुन किन्न तयारी गरिरहेका उपभोक्ताहरूलाई मूल्यवृद्धिले थप आर्थिक भार पर्ने देखिन्छ। उदाहरणका लागि, एउटी सामान्य नेपाली परिवारले विवाहका लागि कम्तिमा पनि २०-३० तोला सुन किन्नुपर्ने परम्परा छ। यसरी, प्रतितोला २,७०० रुपैयाँको वृद्धिले मात्रै पनि एक परिवारलाई ५४,००० देखि ८१,००० रुपैयाँसम्मको अतिरिक्त भार पर्न सक्छ, जुन उनीहरूको लागि ठूलो रकम हो। यद्यपि, सुनलाई सुरक्षित लगानीको माध्यम मान्नेहरूका लागि भने यो मूल्यवृद्धिले केही सकारात्मक संकेत पनि दिन सक्छ, तर छोटो अवधिको उतारचढावले भने लगानीकर्तामा अनिश्चितता बढाएको छ। यसले गर्दा कतिपयले छिटो नाफा कमाउने आशामा लगानी गर्ने र कतिपयले जोखिम देखेर पछि हट्ने गरेका छन्।
त्यसैगरी, चाँदीको मूल्यमा पनि वृद्धि देखिएको छ। आज चाँदी प्रतितोला चार हजार ९९५ रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। शुक्रबार यसको मूल्य चार हजार ९४५ रुपैयाँ थियो। यसरी चाँदीको मूल्यमा पनि प्रतितोला ५० रुपैयाँले बढेको छ। चाँदीको मूल्यमा आएको यो वृद्धिले चाँदीका गरगहना बनाउने तथा प्रयोग गर्ने उपभोक्ताहरूलाई पनि केही हदसम्म असर पार्नेछ। यद्यपि, सुनको तुलनामा चाँदीको मूल्यमा हुने उतारचढावले आम नागरिकको दैनिक जीवनमा कम प्रभाव पार्ने गर्दछ, तर यसले पनि समग्र बजारको प्रवृत्तिलाई भने संकेत गर्छ।
विश्लेषकहरूको भनाइ: मूल्य वृद्धिका कारक तत्वहरू
“अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको माग र आपूर्तिमा हुने परिवर्तन, भू-राजनीतिक अवस्था, तथा डलरको विनिमय दरले नेपाली बजारमा सुनको मूल्यलाई प्रभावित पार्छ। पछिल्लो समय केही अनिश्चितताका कारण सुनमा लगानी बढेको देखिन्छ, जसले मूल्यलाई माथि तान्न सहयोग गरेको छ,” एक अनुभवी सुनचाँदी व्यवसायीले बताए। यसमा थप जोड दिँदै, अर्का एक अर्थशास्त्रीले भने, “विश्वव्यापी रूपमा केन्द्रीय बैंकहरूले सुनको मौज्दात बढाउने प्रवृत्तिले पनि यसको मागमा वृद्धि गरेको छ। यसका साथै, युक्रेन युद्ध जस्ता भू-राजनीतिक तनावले लगानीकर्ताहरूलाई सुरक्षित आश्रयको रूपमा सुनमा आकर्षित गरेको छ, जसको प्रत्यक्ष प्रभाव नेपालजस्ता साना बजारहरूमा पनि देखिन्छ।” नेपालमा सुनको कारोबारमा ठूलो मात्रामा अनौपचारिक कारोबार हुने भएकाले पनि यसको मूल्यमा थप अस्थिरता आउने गरेको गुनासो व्यवसायीहरूको छ।
आगामी दिनमा सुनचाँदी बजारको सम्भावित दिशा
सुनको मूल्य आगामी दिनहरूमा कस्तो रहन्छ भन्ने कुरा अन्तर्राष्ट्रिय बजारको चाल, नेपाल राष्ट्र बैंकको मौद्रिक नीति, र समग्र आर्थिक अवस्थामै निर्भर रहनेछ। व्यवसायीहरूले भने मूल्य थप बढ्न सक्ने अनुमान गरेका छन्, तर यसमा धेरै प्राविधिक पक्षहरूले पनि भूमिका खेल्नेछन्। यदि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्यले उकालो लाग्ने क्रम जारी राखेमा, नेपालमा पनि यो प्रवृत्ति कायम रहने सम्भावना छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले विदेशी मुद्रा सञ्चितिलाई स्थिर राख्न सुन आयातमा कडाइ गर्न सक्ने सम्भावना पनि छ, जसले बजारमा सुनको आपूर्तिलाई सीमित गर्न सक्छ र मूल्यलाई थप बढाउन सक्छ। यद्यपि, देशको आन्तरिक माग र आपूर्ति सन्तुलन, साथै मुद्रास्फीतिको अवस्थाले पनि सुनको मूल्यलाई प्रभावित गर्नेछ। आगामी हप्ताहरूमा, विशेषगरी चाडपर्व नजिकिँदै गर्दा सुनको माग बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ, जसले मूल्यमा थप चाप पार्न सक्नेछ।
