क्रिप्टोकरेन्सी: निषेध कि नियमन? नेपालको लागि यो नै हो निर्णायक मोड

क्रिप्टोकरेन्सीलाई हेर्ने वर्तमान दृष्टिकोणमा अब आधारभूत परिवर्तनको आवश्यकता देखिएको छ । अहिलेको बलियो सरकारका लागि यो प्रविधिलाई निषेध गर्ने कि नियमन गर्ने भन्ने विषयमा ठोस निर्णय लिने उपयुक्त अवसर हो । यो केवल प्रविधिको कुरा मात्र होइन, यसले नेपालको आर्थिक भविष्य, युवा पुस्ताको उद्यमशीलता र विश्वव्यापी डिजिटल अर्थतन्त्रमा हाम्रो स्थानलाई समेत प्रभाव पार्नेछ ।

निषेधको बाटो: जोखिम र अवसर गुमाउने सम्भावना

धेरै देशहरूले क्रिप्टोकरेन्सीलाई सुरुवाती चरणमा शंकाको दृष्टिले हेरे र कतिपयले त यसलाई पूर्ण रूपमा प्रतिबन्ध पनि लगाए । नेपालमा पनि यसलाई अवैध मानिएको छ र यससँग सम्बन्धित कारोबारमा संलग्नलाई कारबाहीको दायरामा ल्याइएको छ । यसको मुख्य कारण हो, यसको अस्थिरता, मनी लाउन्डरिङ र आतकंवादमा प्रयोग हुने सम्भावना, र यसको प्रयोगबाट हुने ठगी । यी चिन्ताहरू जायज छन् । तर, यसलाई पूर्ण रूपमा निषेध गर्दा हामीले गुमाउने अवसरहरू पनि उत्तिकै छन् ।

युवा पुस्ताको ठूलो हिस्सा क्रिप्टोकरेन्सी र यससँग जोडिएका प्रविधिहरूमा आकर्षित छ । यसलाई निषेध गर्दा उनीहरूको ऊर्जा र सिर्जनशीलतालाई देशबाहिर पलायन हुनबाट रोक्न गाह्रो हुन्छ । साथै, यो प्रविधिले ल्याउने विकेन्द्रीकृत वित्त (DeFi) जस्ता नयाँ आर्थिक मोडलहरूबाट नेपाल वञ्चित हुन पुग्छ । विश्वभरि क्रिप्टोकरेन्सीलाई नियमन गर्ने दिशातर्फ बढिरहेको अवस्थामा नेपालले यसलाई निषेध गर्दा हामी विश्वव्यापी डिजिटल अर्थतन्त्रको दौडमा पछि पर्नेछौं ।

नियमनको बाटो: सम्भावना र चुनौती

क्रिप्टोकरेन्सीलाई निषेध गर्नुभन्दा यसलाई नियमन गर्नु बढी व्यावहारिक र दूरदर्शी कदम हुन सक्छ । यसले प्रविधिको सम्भावित लाभहरूलाई प्रयोग गर्न सकिन्छ भने यसका जोखिमहरूलाई पनि व्यवस्थापन गर्न सकिन्छ । नियमनले सरकारलाई यस क्षेत्रमा हुने अवैध गतिविधिहरूमाथि निगरानी राख्न, कर संकलन गर्न र उपभोक्तालाई ठगीबाट बचाउन मद्दत गर्नेछ ।

नियमनको प्रक्रिया सजिलो भने छैन । यसका लागि विशेषज्ञ ज्ञान, अन्तर्राष्ट्रिय अनुभवको अध्ययन र स्थानीय आवश्यकता अनुसारको नीति निर्माण आवश्यक पर्छ । कस्तो प्रकारको क्रिप्टोकरेन्सीलाई मान्यता दिने, कसरी कर लगाउने, कुन निकायले यसको सुपरिवेक्षण गर्ने जस्ता प्रश्नहरूको स्पष्ट जवाफ दिनुपर्छ । यसका लागि नेपाल राष्ट्र बैंक, धितोपत्र बोर्ड र अन्य सम्बन्धित निकायहरूबीच समन्वय आवश्यक पर्नेछ ।

युवा पुस्ताको आवाज र प्रविधिको भविष्य

नेपालका युवाहरूले यो प्रविधिलाई केवल पैसा कमाउने माध्यमको रूपमा मात्र हेरेका छैनन्, यसमा अन्तर्निहित प्राविधिक सम्भावनाहरूलाई पनि बुझेका छन् । ब्लकचेन प्रविधि, जसको जगमा क्रिप्टोकरेन्सी खडा छ, यसले विभिन्न क्षेत्रमा क्रान्ति ल्याउन सक्ने क्षमता राख्छ – आपूर्ति शृंखला व्यवस्थापनदेखि डिजिटल पहिचानसम्म । यसलाई निषेध गर्नु भनेको यो सम्भावित क्रान्तिको ढोका बन्द गर्नु हो ।

सरकारले यस विषयमा ठोस कदम चाल्ने यो उपयुक्त समय हो । यसका लागि सरोकारवाला, विशेषगरी युवा उद्यमी, प्राविधिक विज्ञ र वित्तीय क्षेत्रका जानकारहरूसँग छलफल गरी एउटा समावेशी र व्यावहारिक नीति बनाउनुपर्छ । यो निर्णयले नेपाललाई डिजिटल युगमा अगाडि बढाउन वा यसबाट पछि पार्न सक्छ ।

अन्तिम निर्णय कसको हातमा?

अहिलेको बलियो सरकारले यस ऐतिहासिक अवसरलाई गुमाउनु हुँदैन । क्रिप्टोकरेन्सीलाई पूर्ण रूपमा निषेध गर्ने पुरानो बाटो अपनाउनु भनेको भविष्यलाई अँगाल्न नसक्नु हो । यसलाई नियमन गर्ने, यसका फाइदाहरूलाई प्रयोग गर्ने र जोखिमहरूलाई व्यवस्थापन गर्ने बाटो रोज्नुपर्छ । यो केवल आर्थिक मुद्दा मात्र होइन, यो नेपालको प्राविधिक भविष्य र युवा पुस्ताको सपनासँग जोडिएको विषय हो ।