बंगालको खाडीमा विकसित शक्तिशाली चक्रवात ‘अर्नब’को प्रभावले आगामी बिहीबार रातिदेखि नेपालको मौसम प्रभावित हुने भएको छ। यस चक्रवातका कारण मधेशसहित कोसी, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशमा कात्तिक १३ र १४ गते भारी वर्षाको सम्भावना रहेको राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले जनाएको छ।
प्राधिकरणले किसानहरूलाई कात्तिक १२ गते बिहीबारअघि नै धानबाली काट्ने र भित्र्याउनेलगायतका कृषि कार्य सम्पन्न गर्न आग्रह गरेको छ। यसअघि नै एनएमखबरले चक्रवातको सम्भावित असरबारे जानकारी गराएको थियो।
तराईका किसानलाई धानबाली जोगाउने चिन्ता
चक्रवात ‘अर्नब’को सम्भावित प्रभावले तराईका किसानहरूमा ठूलो चिन्ता बढाएको छ। विशेषगरी मधेश प्रदेशका धान किसानहरूले भर्खरै पाकेको धानबाली भित्र्याउने तयारी गरिरहेका बेला वर्षाको चेतावनीले उनीहरूको मेहनत खेर जाने डर बढेको छ। सर्लाही, धनुषा र रौतहटजस्ता जिल्लाहरूमा धान मुख्य बाली हो र यस समयमा वर्षाले धानमा क्षति पुर्याउन सक्छ।
भारतको मौसम विज्ञान विभागका अनुसार, सोमबार बिहान ५:३० बजे बङ्गालको खाडीमा रहेको गहिरो न्यून चापीय प्रणाली चक्रवातमा परिणत भएको थियो। ‘अर्नब’ नाम दिइएको यो चक्रवात थप शक्तिशाली बन्दै कात्तिक ११ गते भारतको आन्ध्र प्रदेश र विशाखापट्टनमको बीचमा पर्ने यानम नजिकको तटीय क्षेत्रबाट जमिनमा प्रवेश गर्ने अनुमान गरिएको छ। त्यस बेला हावाको गति प्रतिघण्टा ११५ देखि १४५ किलोमिटरसम्म पुग्न सक्ने उज्यालो अनलाइनले जनाएको छ।
नेपालमा यसको असर कात्तिक १२ गते बिहीबार रातिदेखि देखिन थाल्नेछ। मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका अनुसार, यस चक्रवातको प्रभाव र अन्य साना वर्षा प्रणालीहरूको संयुक्त असरले बुधवार रातिदेखि नै नेपालमा मौसम बदली भई सामान्यदेखि मध्यम वर्षा सुरु हुनेछ।
प्रदेशगत वर्षा र हिमपातको सम्भावना
- कोसी, मधेश, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेश: कात्तिक १३ र १४ गते धेरै स्थानमा मेघगर्जन र चट्याङसहित मध्यमदेखि मुसलधारे वर्षाको सम्भावना। विशेषगरी शुक्रबार र शनिबार कोशी, बागमती, मधेश र गण्डकी प्रदेशका केही ठाउँमा मुसलधारे वर्षा हुन सक्ने महाशाखाले चेतावनी दिएको छ।
- कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेश: केही स्थानमा चट्याङ र हावाहुरीसहित मध्यम वर्षा, एक–दुई स्थानमा भारी वर्षाको अनुमान।
- उच्च पहाडी तथा हिमाली क्षेत्र: कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशसहितका उच्च पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा भारी हिमपात, हिमआँधी र हिमपहिरोको अत्यधिक जोखिम।
जोखिम न्यूनीकरणका लागि ८ बुँदे सुझाव
चक्रवातको सम्भावित प्रभावलाई ध्यानमा राख्दै राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले कात्तिक १२, १३ र १४ गते विशेष सतर्कता अपनाउन आग्रह गर्दै आठबुँदे सुझाव सार्वजनिक गरेको छ।
यी सुझावहरूमा कृषि कार्य समयमै सम्पन्न गर्ने, उच्च पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा अनावश्यक यात्रा नगर्ने, जोखिमको अवस्था हेरी सवारी आवागमन रोक्ने तयारी गर्ने, र अत्यावश्यक कामबाहेक यात्रा नगर्नु पर्ने उल्लेख छ। प्राधिकरणले पर्यटकहरूलाई उक्त अवधिमा उच्च पहाडी र हिमाली क्षेत्रमा नजान र ती क्षेत्रमा पुगिसकेका पर्यटकलाई मौसम प्रतिकूल रहेसम्म सुरक्षित स्थानमा बस्न सुझाव दिएको छ।
प्राधिकरणले सम्बन्धित संघीय मन्त्रालय तथा निकाय, प्रदेश सरकार, स्थानीय तह, तीनवटै सुरक्षा निकाय, स्वयंसेवक तथा अन्य सरोकारवाला निकायलाई सर्वसाधारणलाई जोखिमबारे जानकारी गराउन र विपद् प्रतिकार्यका लागि तयारी अवस्थामा रहन आग्रह गरेको छ।
जिल्ला सुरक्षा समिति, स्थानीय तह, सुरक्षा निकाय तथा स्वयंसेवकले पूर्वसूचना र चेतावनीका आधारमा जोखिमयुक्त स्थानमा बसोबास गर्ने व्यक्ति तथा परिवारलाई विपद् आउनुअघि नै सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गर्नुपर्नेछ।
यसका साथै, मौसमसम्बन्धी जानकारीका लागि ११५५, विपद्मा सहयोग माग्न १२३४, १०० वा १११४ मा सम्पर्क गर्न प्राधिकरणले अनुरोध गरेको छ।
नदी तटीय क्षेत्रमा जलस्तर बढ्ने जोखिम
चक्रवात ‘अर्नब’ को सम्भावित प्रभावका कारण कात्तिक ११ देखि १५ गतेसम्म नारायणी, बागमती, कमला र कोसी नदीका जलाधार, उपजलाधार तथा आसपासका क्षेत्रमा उल्लेख्य वर्षा हुन सक्ने प्राधिकरणले जनाएको छ। वर्षाका कारण ती नदीमा जलसतह बढ्न सक्ने भएकाले नदी तटीय क्षेत्रका बासिन्दालाई सतर्क रहन र सम्बन्धित निकायबाट जारी हुने पूर्वसूचना तथा चेतावनीको पालना गर्न प्राधिकरणले आग्रह गरेको छ।
विशेषगरी मधेश प्रदेशका प्रमुख नदीहरू कमला र बागमतीमा जलस्तर बढ्ने सम्भावनाले तटीय क्षेत्रका बासिन्दाहरूलाई सुरक्षित स्थानमा सर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ। यसले गर्दा स्थानीय प्रशासन र विपद् व्यवस्थापन संयन्त्रलाई थप चुनौती थपिने देखिन्छ।
भारतमा पनि यस चक्रवातको व्यापक असर देखिनेछ। रिपोर्टर्स नेपालका अनुसार, आन्ध्र प्रदेशमा करिब ६ लाख मानिसलाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने तयारी गरिएको छ भने ओडिशाका छ जिल्लामा कात्तिक ११ र १२ गते विद्यालय तथा कलेज बन्द रहने जनाइएको छ।
यसअघि: चक्रवात ‘अर्नब’को प्रभाव: मधेससहित पाँच प्रदेशमा भारी वर्षाको चेतावनी, किसानलाई धानबाली जोगाउन आग्रह
