गौशाला–चाबहिल सडकमा हिँडिरहेकी तेस्रोलिंगी महिला ज्ञानु लामालाई प्रहरीले दुर्व्यवहार गर्यो। त्यसपछि समुदायले प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहसँग आकाशे पुलको माग गरेको छ।
समुदायले प्रहरी प्रशासनबाट हुने दुर्व्यवहार र विभेद अन्त्यको माग गरेको छ। केही दिनअघि गौशाला–चाबहिलमा प्रहरीले तेस्रोलिंगीमाथि अभद्र व्यवहार गर्यो।
सार्वजनिक सडकमा सामान्य नागरिकसरह हिँड्दा पनि अनावश्यक निगरानी हुन्छ। रोकटोक र दुर्व्यवहार सहनुपरेको समुदायका व्यक्तिहरू बताउँछन्। सडकमा हिँड्न नपाउने भए तेस्रोलिंगीका लागि छुट्टै आकाशे पुल बनाइदिनुपर्ने व्यङ्ग्यात्मक माग उनीहरूले गरे।
तेस्रोलिंगी महिला ज्ञानु लामा भन्छिन्, पुरुष र महिला हिँड्ने बाटोमा रोक लगाउनु मानवअधिकार उल्लङ्घन हो। उनले प्रहरीसँग वादविवाद गरिन्। ज्ञानुले सोधिन्, “के हामी मान्छे होइनौँ र? पुरुष र महिला हिँड्ने बाटोमा हिँड्ने अधिकार हामीलाई छैन र?”
ज्ञानुले प्रहरीलाई भनिन्, “सडकमा हिँड्न नदिने भए तेस्रोलिंगीका लागि आकाशे पुल बनाइदिनुहोस्।” त्यसपछि प्रहरी अधिकारीले लाठी तेर्स्याए। उनले प्रतिप्रश्न गरिन्, “हान्ने भए हान्नुहोस्, तर तेस्रोलिंगीले सडकमा हिँड्न नपाउने हो र?”
लामा गुनासो गर्छिन्, प्रहरी प्रशासनले समुदायको समस्या बुझेन। उनीहरूलाई बारम्बार लखेट्ने, हप्काउने र दप्काउने गर्छ। ज्ञानु भन्छिन्, अन्य नागरिकझैँ हामी पनि काम सकेर डेरा फर्किन्छौँ। पसलमा सामान किन्न वा दैनिक आवश्यकताका लागि सडकमा निस्कन्छौँ। तर, प्रहरीले तेस्रोलिंगीलाई मात्रै रोक्छ, दुःख दिन्छ।
“हामी पनि काम विशेषले नै हिँडेका हुन्छौँ। अफिसको काम सकेर डेरा जाँदा होस् वा पसलमा सामान किन्न निस्कँदा नै किन नहोस्, प्रहरीले तेस्रोलिंगीहरूलाई मात्रै रोक्ने गरेको छ,” ज्ञानुले भनिन्, “त्यसो भए प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले हाम्रो समुदायका लागि छुट्टै आकाशे पुल बनाइदिए भयो नि, हामी त्यही आकाशे पुलबाट हिँड्छौँ।”
प्रहरीको व्यवहारले समुदायमा असुरक्षा र अपमान बढेको लामा बताउँछिन्। उनले यस्तो विभेदपूर्ण व्यवहार तत्काल अन्त्य गर्न सरकारसँग माग गरिन्। राज्यले स्पष्ट नीति र संवेदनशील व्यवहार लागू गर्नुपर्छ।
ज्ञानुले तेस्रोलिंगी पहिचानले मानवोचित जीवनयापनमा कठिनाइ ल्याएको बताइन्। पहिचानमा आधारित विभेदले समुदायलाई सामाजिक जीवनबाट टाढा धकेल्छ। यसले आत्मसम्मान, अस्तित्व र मानसिक अवस्थामा गम्भीर असर पार्छ।
तेस्रोलिंगी भएकै कारण धेरै व्यक्ति घरपरिवारबाट बहिष्कृत हुन्छन्। शिक्षाबाट वञ्चित भई जीविकोपार्जनका लागि सडकमा उभिन बाध्य छन्। रोजगारीमा पनि पहिचानकै आधारमा विभेद हुन्छ। सम्मानजनक काम पाउन कठिन भएको ज्ञानु गुनासो गर्छिन्।
समुदायले लामो समयदेखि बहिष्कार, अपमान र अस्वीकृतिको पीडा भोगेको छ। अहिले नयाँ सरकारसँग केही आशा राखेको ज्ञानु बताउँछिन्। विगतका पीडादायी अवस्थाले समुदायलाई गरिबी, असुरक्षा र सामाजिक अस्थिरतामा धकेल्यो। अब सरकारबाट व्यवहारिक सुधारको अपेक्षा गरिएको छ।
स्वास्थ्य क्षेत्रमा पनि तेस्रोलिंगी समुदायले विभेद भोग्छ। पहिचानका कारण उपचार सेवाबाट वञ्चित हुनुपरेको अवस्था अन्त्य गर्न ज्ञानु माग गर्छिन्। अस्पतालमा अपमानजनक र असहज व्यवहार भोगेको अनुभव उनले सुनाइन्। राज्यले विभेदरहित, सहज र निःशुल्क स्वास्थ्य उपचार सुनिश्चित गर्नुपर्छ।
ज्ञानुले लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यकका लागि निश्चित उमेर तोकी भत्ता माग गरिन्। सडकदेखि राज्यका निकायसम्म व्याप्त विभेद अन्त्य हुनुपर्छ। राज्यले समान अधिकार, सम्मानजनक जीवन र सामाजिक सुरक्षाको प्रत्याभूति दिनुपर्ने उनको भनाइ छ।
ज्ञानुले रास्वपाबाट सांसद निर्वाचित भूमिका श्रेष्ठलाई बधाई दिइन्। उनले समुदायका मुद्दा र पीडा नबिर्सन आग्रह गरिन्। श्रेष्ठले समुदायको आवाज नीति निर्माण तहसम्म पुर्याउनुपर्छ। लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यकको हकअधिकार, सामाजिक सुरक्षा, स्वास्थ्य सेवा र रोजगारीका सवाल संसदमा सशक्त उठाउन उनले सुझाव दिइन्।
ज्ञानुले सांसद श्रेष्ठसँग आग्रह गरिन्, “हाम्रो समुदायले भोगेको दुःख नबिर्सनुहोस्।” समुदायले भोगेको पीडा, बहिष्कार र विभेद अन्त्यका लागि राजनीतिक प्रतिबद्धता चाहिन्छ। व्यवहारिक कार्यान्वयन अब अपरिहार्य छ।
समुदायको प्रतिनिधित्व औपचारिकतामा सीमित नभई परिणाममुखी हुनुपर्छ। विगतका सरकारले बेवास्ता गरेका मुद्दा वर्तमान सरकारले सम्बोधन गर्ने अपेक्षा समुदायको छ।
ज्ञानुले आफ्नो समुदायका धेरै व्यक्तिहरू अझै पनि जग्गाधनी लालपुर्जाबाट विमुख रहेको उल्लेख गरिन्। “अहिलेसम्म लालपुर्जा पाउन सकेका छैनौँ,” उनले भनिन्, “लालपुर्जाको व्यवस्था गरिदिन सरकारसँग माग गर्दछु।”
