म्याग्दीको रेलेखोला जलविद्युत आयोजना बाढीले बन्द, राष्ट्रिय प्रणालीमा गम्भीर असर

म्याग्दीको अन्नपूर्ण गाउँपालिका–४ नारच्याङमा रहेको ६ मेगावाटको रेलेखोला जलविद्युत आयोजना बाढीले बन्द भएको छ। गत वर्ष मात्र निर्माण सम्पन्न भएको यो आयोजनाको विद्युत उत्पादन ठप्प हुँदा राष्ट्रिय प्रणालीमा गम्भीर असर परेको छ।

आयोजना प्रमुख दार्शनिक काफ्लेका अनुसार असोज ८ देखि ११ गतेको अविरल झरी र बाढीपहिरोले विद्युत उत्पादन बन्द गरायो। रेलेखर्क क्षेत्रमा गएको पहिरोले रेलेखोलामा बाढीको सतह बढाउँदा आयोजनाको ‘इन्टेक’ (बाँध) मा गेग्रान थुप्रिएको छ।

बाढीले बाँधका भौतिक संरचनामा क्षति पुर्‍याएको छ। आयोजना स्थल दुर्गम क्षेत्रमा रहेकाले बाँधसम्म पुग्ने पहुँचमार्ग पहिरोले अवरुद्ध छ। बाढी पन्छाएर आयोजना सूचारु गराउन चुनौती थपिएको दार्शनिक काफ्लेले बताए।

ह्युम कन्सल्ट प्रालि प्रवर्द्धक रहेको आयोजनाले विद्युत बिक्री गर्न नपाउँदा नोक्सानी व्यहोरेको छ। गत वर्ष (२०८२) निर्माण सम्पन्न भई २२० केभी दाना सवस्टेशनमार्फत केन्द्रीय प्रणालीमा आवद्ध भएको थियो। कालीगण्डकीको बाढीपहिरोले प्रशारण लाइनका टावर बगाएर तार चुँडाएको छ।

देशभर अविरल वर्षाले यस वर्ष धेरै जलविद्युत् आयोजना र प्रसारण लाइनमा क्षति पुर्‍यायो। ऊर्जा मन्त्रीका अनुसार बाढीपहिरोले जलविद्युत क्षेत्रमा कुल १ हजार मेगावाट उत्पादन अवरुद्ध भएको छ। राष्ट्रिय विद्युत प्रणालीबाट ६२० मेगावाट प्रभावित भएको छ। पोखरा क्षेत्रमा मात्र करिब ४०० मेगावाटभन्दा बढी विद्युत् क्षमता प्रभावित छ।

रेलेखोला आयोजनाको निर्माण वि.सं. २०७९ मा सुरु भई दुई वर्षमा सम्पन्न गर्ने लक्ष्य थियो। प्रतिमेगावाट २० करोड लागत अनुमान गरिएको यसमा हिमालय बैंक र राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले ७० प्रतिशत ऋण लगानी गर्ने सम्झौता गरेका थिए। म्याग्दीको अन्नपूर्ण–४ नारच्याङ ‘जलविद्युत गाउँ’ का रूपमा परिचित छ, जहाँ यसअघि घलेम्दीखोला (५ मेगावाट) र मिस्ट्रीखोला (४२ मेगावाट) आयोजना सम्पन्न भएका छन्। आयोजना सूचारु गराउन बाढी पन्छाउने र पहुँचमार्ग मर्मत गर्नु मुख्य चुनौती हो। क्षतिको विस्तृत लागत र मर्मत समयबारे आधिकारिक जानकारी उपलब्ध छैन।