गत भदौ १० गते रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीले १११ मेगावाटको रसुवागढी जलविद्युत् आयोजनामा क्षति पुर्याएपछि विद्युत् उत्पादन ठप्प भएको छ। यसले आयोजनामा प्रवाह भएको १७ अर्ब ७० करोड रुपैयाँ ऋणको व्यवस्थापनमा ठूलो दबाब सिर्जना गरेको छ।
बाढीले आयोजनाको हेडवर्क्स पूर्णरूपमा क्षति गरेको छ भने पावरहाउस जलमग्न भएको छ। नेपाल विद्युत प्राधिकरणका अनुसार भदौ १० र असोज ९-११ गतेको बाढीले कुल १ हजार २९२ मेगावाट विद्युत उत्पादन अवरुद्ध भएको छ। यसले हिउँदमा लोडसेडिङको जोखिम बढाएको छ, जसलाई कम गर्न प्राधिकरणले १२७ मेगावाट विद्युत उत्पादन सञ्चालनमा ल्याउने प्रयास गरिरहेको छ।
रसुवागढी जलविद्युत् आयोजनामा मात्रै साढे ३ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको क्षति भएको अनुमान छ। आयोजनामा ८४ करोडभन्दा बढीको बीमा दाबी परेको छ, जसमध्ये हिमालयन एभरेष्ट इन्स्योरेन्समा ५५ करोडको दाबी परेको छ (२०८२ साउन १४ गतेको तथ्यांक अनुसार)।
आयोजना गत आर्थिक वर्षको चौथो त्रैमाससम्म ४८ करोड ७२ लाख रुपैयाँ घाटामा रहेको छ (२०८३ असोज ८ गतेको तथ्यांक अनुसार)। कर्मचारी सञ्चय कोषले आयोजनामा ऋण प्रवाह गरेको छ, जसको कुल लागत निर्माण अवधिको ब्याजबाहेक १८ अर्ब ६९ करोड रुपैयाँ अनुमान गरिएको छ। यसमा निर्माण अवधिको ब्याज करिब ६ अर्ब रुपैयाँ पुग्ने अनुमान छ।
सुरुमा ५० प्रतिशत स्वपूँजी र ५० प्रतिशत ऋणबाट लगानी जुटाइएकोमा निर्माण अवधि लम्बिएर कर्जा बढ्दा ऋण ६० प्रतिशत र इक्विटी ४० प्रतिशत कायम भएको छ। रसुवागढी जलविद्युत् आयोजनाको निर्माण सन् २०१४ मा सुरु भएको थियो। आयोजनाको अनुमानित लागत सुरुमा निर्माण अवधिको ब्याजबाहेक १३ अर्ब ६८ करोड ४२ लाख रुपैयाँ थियो, जुन पछि १५ अर्ब १८ करोड ३७ लाख रुपैयाँमा संशोधन गरियो। २०७२ सालको विनाशकारी भूकम्प, भोटेकोशीमा बर्सातको समयमा आइरहने बाढी, राजमार्ग अवरुद्ध हुँदा सामान ढुवानीमा परेको असर, पेट्रोलियम पदार्थको अभाव र कोभिड-१९ महामारीका कारण आयोजना निर्माणमा ढिलाइ भएको थियो। आयोजनाबाट उत्पादित विद्युत् राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमा जोड्नका लागि चिलिमे–त्रिशूली २२० केभी प्रसारण लाइन निर्माण सम्पन्न गर्न केही समय लागेकाले पनि विद्युत् उत्पादनमा ढिलाइ भएको थियो। रसुवागढी जलविद्युत् आयोजनाले २०८१ पुस १८ गतेदेखि व्यावसायिक उत्पादन सुरु गरेको थियो।
रसुवागढी हाइड्रोपावर कम्पनीका प्रबन्ध–सञ्चालक छवि गैरेले आयोजनाको पुनर्निर्माण तीव्र गतिमा भइरहेको बताएका छन् (२०८३ जेठ २८ गतेको जानकारी अनुसार)। बाढीका कारण अवरुद्ध नुवाकोट–रसुवा सडक सम्पर्क पुनःस्थापित गर्न बेत्रावतीमा बेलीब्रिज निर्माण भइरहेको छ र दसैँअघि सञ्चालनमा ल्याउने तयारी छ (२०८३ असोज १८ गतेको जानकारी अनुसार)। यद्यपि, विद्युत उत्पादन कहिले सुरु हुन्छ भन्ने निश्चित मिति अझै खुलेको छैन।
